Tài liệu trên website https://hoclamsang.vn dùng để tra cứu, phục vụ hoạt động giảng dạy và học tập, không phải là tài liệu hướng dẫn việc tự điều trị. Các hoạt động tư vấn y khoa hoặc điều trị phải có bác sĩ chuyên khoa hướng dẫn.
← Trang chủ

Rối loạn tâm thần do rượu

ICD-10 · F10Tâm thần✓ Đã pre-check2058/QĐ-BYT (14/5/2020) — Một số rối loạn tâm thần thường gặp
🕒 Cập nhật: 09/11/2026 · 📚 Nguồn: 2058/QĐ-BYT (14/5/2020) — Một số rối loạn tâm thần thường gặp
🔗 Triệu chứng / hội chứng liên quan — bấm để mở cửa tiếp cận
🟡 Lo âu🟡 Đau đầu
📖 Tổng quan bệnh học
Định nghĩa: Rối loạn tâm thần do rượu là một nhóm các bệnh lý tâm thần phát sinh trực tiếp hoặc gián tiếp từ việc sử dụng rượu. Các rối loạn này bao gồm nhiều thể lâm sàng khác nhau, từ nghiện rượu đến các hội chứng loạn thần cấp tính và mạn tính. Chúng được phân loại theo mã ICD-10 là F10.
Dịch tễ: Mặc dù không có số liệu dịch tễ cụ thể được cung cấp, bệnh lý này có liên quan đến các yếu tố thuận lợi nhất định cho nghiện rượu. Sự hiện diện của các yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ phát triển các rối loạn tâm thần liên quan đến rượu trong cộng đồng.
Cơ chế bệnh sinh: Nguyên nhân trực tiếp gây ra các rối loạn tâm thần này là do tác động của rượu lên hệ thần kinh trung ương. Rượu gây ra những thay đổi sinh hóa và cấu trúc, dẫn đến các triệu chứng tâm thần đa dạng. Các biểu hiện lâm sàng khác nhau tùy thuộc vào liều lượng, thời gian sử dụng rượu và cơ địa của từng cá thể.
Phân loại: Rối loạn tâm thần do rượu được phân loại dựa trên các biểu hiện lâm sàng đặc trưng. Các thể bệnh chính bao gồm nghiện rượu, hội chứng cai rượu, sảng rượu (sảng run), ảo giác do rượu, hoang tưởng do rượu, trầm cảm do rượu và hội chứng quên do rượu (Bệnh loạn thần Korsakov). Mỗi thể bệnh có các triệu chứng và tiêu chuẩn chẩn đoán riêng biệt theo ICD-10.

Bước 1. Bệnh sử và lý do đến khám

📚 Theo Y văn
  • Lý do đến khám
    • Bệnh nhân hoặc người nhà đưa đến khám vì các triệu chứng cấp tính như run tay chân, vã mồ hôi, buồn nôn, nôn ói, lo âu, kích động, mất ngủ (hội chứng cai rượu).
    • Xuất hiện các biểu hiện loạn thần như ảo giác (nghe thấy tiếng nói, nhìn thấy hình ảnh lạ), hoang tưởng (bị hại, bị theo dõi, ghen tuông vô cớ).
    • Thay đổi hành vi, ý thức (mê sảng, lú lẫn, mất định hướng) trong sảng rượu.
    • Các triệu chứng trầm cảm như buồn bã, mất hứng thú, mệt mỏi, ý nghĩ tự sát.
    • Suy giảm trí nhớ, khó khăn trong học hỏi thông tin mới (hội chứng quên do rượu).
    • Các biến chứng cơ thể cấp tính liên quan đến rượu (viêm tụy cấp, xuất huyết tiêu hóa, chấn thương do ngã).
  • Bệnh sử/diễn tiến
    • Tiền sử sử dụng rượu: Loại rượu, số lượng, tần suất, thời gian sử dụng, thời điểm bắt đầu lạm dụng/nghiện rượu.
    • Mô tả chi tiết các triệu chứng hiện tại: Thời gian khởi phát, diễn biến, mức độ nặng, các yếu tố làm tăng/giảm triệu chứng.
    • Các lần cai rượu trước đây: Triệu chứng, mức độ nặng, biến chứng (co giật, sảng rượu), phương pháp điều trị và đáp ứng.
    • Các rối loạn tâm thần khác đã được chẩn đoán hoặc điều trị trước đây (trầm cảm, lo âu, tâm thần phân liệt).
    • Các bệnh lý cơ thể đi kèm và thuốc đang sử dụng.
    • Ảnh hưởng của việc sử dụng rượu đến công việc, gia đình, xã hội.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Kaplan & Sadock's Synopsis of Psychiatry)
💬 Góp ý bước này

Bước 2. Tiền sử, yếu tố nguy cơ

📋 Theo Bộ Y tế
  • Một số yếu tố thuận lợi cho nghiện rượu
    • Tuổi
    • Các nhân tố văn hóa xã hội
    • Di truyền
📚 Theo Y văn
  • Yếu tố nguy cơ khác
    • Tiền sử gia đình có người nghiện rượu hoặc các rối loạn sử dụng chất khác.
    • Các rối loạn tâm thần đi kèm (trầm cảm, lo âu, rối loạn lưỡng cực, rối loạn nhân cách chống đối xã hội).
    • Tiền sử chấn thương tâm lý, sang chấn thời thơ ấu.
    • Áp lực công việc, stress kéo dài.
    • Dễ dàng tiếp cận rượu, môi trường xã hội khuyến khích sử dụng rượu.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Kaplan & Sadock's Synopsis of Psychiatry)
💬 Góp ý bước này

Bước 3. Triệu chứng, dấu hiệu

📋 Theo Bộ Y tế
  • Triệu chứng của nghiện rượu (theo ICD-10)
    • Thèm muốn mạnh mẽ hoặc cảm thấy buộc phải sử dụng rượu.
    • Khó khăn trong việc kiểm soát tập tính sử dụng rượu về mặt thời gian bắt đầu, kết thúc hoặc mức sử dụng.
    • Một trạng thái cai sinh lý khi ngừng hay giảm bớt sử dụng rượu.
    • Có bằng chứng về hiện tượng tăng dung nạp (chịu đựng) rượu như: cần phải tăng liều để loại bỏ những cảm giác khó chịu do thiếu rượu gây ra.
    • Dần xao nhãng các thú vui hoặc những thích thú trước đây.
    • Tiếp tục sử dụng rượu mặc dù có bằng chứng rõ ràng về hậu quả tai hại.
  • Triệu chứng của hội chứng cai rượu
    • Run: lưỡi, mi mắt và khi duỗi tay.
    • Vã mồ hôi.
    • Buồn nôn, hoặc nôn ọe.
    • Nhịp tim nhanh hoặc tăng huyết áp.
    • Kích động tâm thần vận động.
    • Đau đầu.
    • Mất ngủ.
    • Cảm giác khó ở hoặc mệt mỏi.
    • Các ảo tưởng ảo giác về thính giác, thị giác hoặc xúc giác nhất thời.
    • Động kinh cơn lớn.
  • Triệu chứng của sảng rượu (sảng run)
    • Giai đoạn khởi phát:
    • Mệt mỏi, chán ăn, rối loạn giấc ngủ, rối loạn thần kinh thực vật.
    • Thay đổi cảm xúc: hoảng hốt, lo âu.
    • Có thể có ảo tưởng thị giác, hồi ức.
    • Giai đoạn toàn phát:
    • Ý thức mê sảng hoặc lú lẫn.
    • Các ảo tưởng và ảo giác sinh động, triệu chứng run nặng.
    • Thường có hoang tưởng, kích động, mất ngủ.
    • Rối loạn năng lực định hướng thời gian và không gian, định hướng xung quanh có thể lệch lạc.
    • Mức độ mù mờ ý thức thường nặng lên về chiều tối.
    • Các ảo giác như: ảo thị, ảo thanh, ảo giác xúc giác.
    • Hoang tưởng cũng rất thường gặp và thường là các hoang tưởng cảm thụ.
    • Các rối loạn toàn thân rõ rệt: run chân tay; run lưỡi; vã mồ hôi, sốt nhẹ.
  • Triệu chứng của ảo giác do rượu
    • Khởi phát cấp tính hay từ từ, có thể kèm hoang tưởng.
    • Ảo thính.
    • Ảo thị.
    • Ảo giác xúc giác.
  • Triệu chứng của hoang tưởng do rượu
    • Hoang tưởng ghen tuông: Lúc đầu chỉ xuất hiện trong trạng thái say, về sau trở thành thường xuyên và có nội dung vô lý. Có thể kèm theo các ý tưởng bị theo dõi, bị đầu độc.
    • Hoang tưởng bị hại: Có thể cùng xuất hiện với hoang tưởng bị theo dõi hoặc hoang tưởng ghen tuông.
  • Triệu chứng của trầm cảm do rượu
    • Bệnh cảnh thường không điển hình, giảm khí sắc ít gặp, khí sắc không ổn định, buồn bực, cáu kỉnh, công kích.
    • Mệt mỏi, mất sinh lực, mất quan tâm thích thú, giảm hoạt động.
    • Mất ngủ và ác mộng.
  • Triệu chứng của hội chứng quên do rượu (Bệnh loạn thần Korsakov)
    • Đây là một trong các thể bệnh não thực tổn mạn tính do rượu.
    • Xảy ra trong giai đoạn muộn của nghiện rượu, biểu hiện chính là rối loạn trí nhớ.
💬 Góp ý bước này

Bước 4. Hội chứng

📋 Theo Bộ Y tế
  • Hội chứng cai rượu
    • Run: lưỡi, mi mắt và khi duỗi tay, vã mồ hôi, buồn nôn hoặc nôn ọe, nhịp tim nhanh hoặc tăng huyết áp, kích động tâm thần vận động, đau đầu, mất ngủ, cảm giác khó ở hoặc mệt mỏi, các ảo tưởng ảo giác về thính giác, thị giác hoặc xúc giác nhất thời, động kinh cơn lớn.
  • Sảng rượu (sảng run)
    • Ý thức mê sảng hoặc lú lẫn, các ảo tưởng và ảo giác sinh động, run nặng, hoang tưởng, kích động, mất ngủ, rối loạn năng lực định hướng thời gian và không gian, định hướng xung quanh có thể lệch lạc, ảo thị, ảo thanh, ảo giác xúc giác, hoang tưởng cảm thụ, run chân tay, run lưỡi, vã mồ hôi, sốt nhẹ.
  • Hội chứng quên do rượu (Bệnh loạn thần Korsakov)
    • Rối loạn trí nhớ nghiêm trọng (mất trí nhớ gần và xa), mất khả năng học hỏi thông tin mới (quên thuận chiều), mất định hướng, nói lắp, đi lại khó khăn, có thể kèm theo bệnh não Wernicke (liệt vận nhãn, thất điều, rối loạn ý thức).
💬 Góp ý bước này

Bước 5. Chẩn đoán phân biệt

📋 Theo Bộ Y tế
  • Chẩn đoán phân biệt sảng rượu
    • Mê sảng không do rượu
    • Sa sút trí tuệ
    • Tâm thần phân liệt
  • Chẩn đoán phân biệt hoang tưởng/ảo giác do rượu
    • Tâm thần phân liệt
    • Sảng rượu (sảng run)
  • Chẩn đoán phân biệt trầm cảm do rượu
    • Trầm cảm có trước khi lạm dụng hoặc nghiện rượu
  • Chẩn đoán phân biệt hội chứng quên do rượu
    • Hội chứng quên thực tổn không do rượu
    • Hội chứng thực tổn khác dẫn đến suy giảm trí nhớ rõ rệt
    • Rối loạn trầm cảm
🔀 Chẩn đoán phân biệt (bấm tên bệnh để mở bài)
Mê sảng không do rượu — Cần tìm các nguyên nhân khác gây mê sảng (nhiễm trùng, rối loạn chuyển hóa, thuốc, chấn thương đầu). Tiền sử sử dụng rượu không rõ ràng hoặc không phù hợp với thời điểm khởi phát mê sảng.
Sa sút trí tuệ — Thường có khởi phát từ từ, tiến triển mạn tính, suy giảm nhận thức toàn bộ (không chỉ trí nhớ). Không có dao động ý thức cấp tính như trong sảng rượu.
Tâm thần phân liệt — Khởi phát thường ở tuổi trẻ, có tiền sử các giai đoạn loạn thần không liên quan đến sử dụng chất. Ảo giác, hoang tưởng thường có nội dung phức tạp, hệ thống hơn và kéo dài ngay cả khi không sử dụng rượu. Không có các triệu chứng thần kinh thực vật hay run nặng như trong hội chứng cai/sảng rượu.
Trầm cảm có trước khi lạm dụng hoặc nghiện rượu — Các triệu chứng trầm cảm xuất hiện trước khi bệnh nhân bắt đầu lạm dụng rượu hoặc trong các giai đoạn không sử dụng rượu. Rượu có thể làm nặng thêm trầm cảm nhưng không phải là nguyên nhân khởi phát trực tiếp.
Hội chứng quên thực tổn không do rượu — Cần loại trừ các nguyên nhân khác gây suy giảm trí nhớ như chấn thương sọ não, đột quỵ, u não, thiếu vitamin B12, suy giáp. Tiền sử sử dụng rượu không đáng kể hoặc không có.
📚 Theo Y văn
  • Điểm phân biệt cụ thể
    • Mê sảng không do rượu: Cần tìm các nguyên nhân khác gây mê sảng (nhiễm trùng, rối loạn chuyển hóa, thuốc, chấn thương đầu). Tiền sử sử dụng rượu không rõ ràng hoặc không phù hợp với thời điểm khởi phát mê sảng.
    • Sa sút trí tuệ: Thường có khởi phát từ từ, tiến triển mạn tính, suy giảm nhận thức toàn bộ (không chỉ trí nhớ). Không có dao động ý thức cấp tính như trong sảng rượu. Tiền sử sử dụng rượu có thể là yếu tố nguy cơ nhưng không phải nguyên nhân trực tiếp gây suy giảm cấp tính.
    • Tâm thần phân liệt: Khởi phát thường ở tuổi trẻ, có tiền sử các giai đoạn loạn thần không liên quan đến sử dụng chất. Ảo giác, hoang tưởng thường có nội dung phức tạp, hệ thống hơn và kéo dài ngay cả khi không sử dụng rượu. Không có các triệu chứng thần kinh thực vật hay run nặng như trong hội chứng cai/sảng rượu.
    • Trầm cảm có trước khi lạm dụng hoặc nghiện rượu: Các triệu chứng trầm cảm xuất hiện trước khi bệnh nhân bắt đầu lạm dụng rượu hoặc trong các giai đoạn không sử dụng rượu. Rượu có thể làm nặng thêm trầm cảm nhưng không phải là nguyên nhân khởi phát trực tiếp.
    • Hội chứng quên thực tổn không do rượu: Cần loại trừ các nguyên nhân khác gây suy giảm trí nhớ như chấn thương sọ não, đột quỵ, u não, thiếu vitamin B12, suy giáp. Tiền sử sử dụng rượu không đáng kể hoặc không có.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Kaplan & Sadock's Synopsis of Psychiatry)
💬 Góp ý bước này

Bước 6. Cận lâm sàng, xét nghiệm

📋 Theo Bộ Y tế
  • Các xét nghiệm cận lâm sàng
    • Tổng phân tích tế bào máu ngoại vi: trước và sau điều trị.
    • Sinh hoá máu: Glucose, ure, creatinin, acid uric; CK (trước và sau điều trị, nếu bất thường xét nghiệm hàng ngày trong tuần đầu); điện giải đồ (trước và sau điều trị, xét nghiệm hàng ngày trong tuần đầu điều trị nếu có bất thường); GOT, GPT (đánh giá trước điều trị và sau 1 tuần và 2 tuần điều trị), GGT, protein, albumin, bilirubin TP và TT, lipid máu (cholesterol, triglicerid, LDL, HDL).
    • Đông máu cơ bản, tổng phân tích nước tiểu.
    • Định lượng nồng độ cồn trong máu, trong hơi thở.
    • Vi sinh: HIV, HbsAg, Anti HCV, huyết thanh chẩn đoán giang mai.
    • XQ tim phổi; siêu âm ổ bụng; nội soi dạ dày…
    • Trắc nghiệm tâm lý: thực hiện trước và sau điều trị.
    • Mức độ trầm cảm (HDRS, Beck); mức độ lo âu (HARS, Zung); mức độ rối loạn sử dụng rượu (AUDIT); mức độ cai rượu (CIWA); đặc điểm nhân cách (EPI, MMPI); mức độ rối loạn giấc ngủ (PSQI); ngoài ra có thể thực hiện các trắc nghiệm đánh giá rối loạn nhận thức (MMSE), rối loạn stress -lo âu -trầm cảm (DASS)…
    • Điện tâm đồ; điện não đồ, lưu huyết não, CT, MRI….
    • Các xét nghiệm cận lâm sàng nếu có bất thường cần kiểm tra hàng ngày.
🔬 Cận lâm sàng — theo độ đặc hiệu
🥇 Khẳng định chẩn đoán
Định lượng nồng độ cồn trong máu, trong hơi thở
> 0 mg/dL (theo Y văn) — Xác định tình trạng ngộ độc rượu hoặc sử dụng rượu gần đây, hỗ trợ chẩn đoán các rối loạn liên quan đến rượu.
🔬 Đặc hiệu cao
GGT (Gamma-glutamyl transferase)
Nam < 60 U/L (theo Y văn); Nữ < 40 U/L (theo Y văn) — Tăng cao là chỉ điểm nhạy cảm cho việc sử dụng rượu gần đây và tổn thương gan do rượu.
Trắc nghiệm tâm lý: Mức độ trầm cảm (HDRS - Hamilton Depression Rating Scale, Beck Depression Inventory)
HDRS > 7 (gợi ý trầm cảm); Beck > 13 (trầm cảm nhẹ) (theo Y văn) — Đánh giá mức độ trầm cảm để định hướng điều trị và theo dõi đáp ứng.
Trắc nghiệm tâm lý: Mức độ lo âu (HARS - Hamilton Anxiety Rating Scale, Zung Self-Rating Anxiety Scale)
HARS > 17 (lo âu nhẹ); Zung > 44 (lo âu nhẹ) (theo Y văn) — Đánh giá mức độ lo âu, đặc biệt trong hội chứng cai rượu và rối loạn lo âu đi kèm.
Trắc nghiệm tâm lý: Mức độ rối loạn sử dụng rượu (AUDIT - Alcohol Use Disorders Identification Test)
AUDIT ≥ 8 (nam), ≥ 7 (nữ) (theo Y văn): Gợi ý rối loạn sử dụng rượu — Sàng lọc và đánh giá mức độ nặng của rối loạn sử dụng rượu.
Trắc nghiệm tâm lý: Mức độ cai rượu (CIWA-Ar - Clinical Institute Withdrawal Assessment for Alcohol - Revised)
CIWA-Ar < 8 (nhẹ), 8-15 (trung bình), > 15 (nặng) (theo Y văn) — Đánh giá mức độ nặng của hội chứng cai rượu để hướng dẫn điều trị và theo dõi đáp ứng.
Trắc nghiệm tâm lý: Rối loạn stress - lo âu - trầm cảm (DASS - Depression Anxiety Stress Scales)
DASS có các ngưỡng cắt cho từng mức độ nhẹ, trung bình, nặng (theo Y văn) — Đánh giá đồng thời mức độ trầm cảm, lo âu và stress.
📊 Hỗ trợ/gợi ý
Tổng phân tích tế bào máu ngoại vi (CBC - Complete Blood Count)
MCV > 100 fL (theo Y văn); WBC > 11 x 10^9/L (theo Y văn); Hemoglobin < 13 g/dL (nam), < 12 g/dL (nữ) (theo Y văn) — Đánh giá thiếu máu (thường là thiếu máu hồng cầu to do thiếu folate/B12), tình trạng nhiễm trùng (tăng bạch cầu), hoặc các rối loạn huyết học khác.
Acid uric máu
Nam 202-416 µmol/L (theo Y văn); Nữ 143-339 µmol/L (theo Y văn) — Tăng acid uric máu thường gặp ở người nghiện rượu, có thể liên quan đến bệnh gout.
Creatine Kinase (CK)
Nam 39-308 U/L (theo Y văn); Nữ 26-192 U/L (theo Y văn) — Tăng cao gợi ý tiêu cơ vân (rhabdomyolysis), thường gặp trong hội chứng cai nặng hoặc chấn thương.
Điện giải đồ (Na, K, Cl, Ca, Mg, P)
Na 135-145 mmol/L; K 3.5-5.0 mmol/L; Mg 0.7-1.0 mmol/L; P 0.8-1.5 mmol/L (theo Y văn) — Đánh giá rối loạn điện giải, đặc biệt hạ magie, hạ kali, hạ phosphate thường gặp và liên quan đến biến chứng thần kinh (co giật, sảng rượu).
GOT (AST - Aspartate Aminotransferase), GPT (ALT - Alanine Aminotransferase)
GOT < 40 U/L (theo Y văn); GPT < 40 U/L (theo Y văn) — Đánh giá tổn thương tế bào gan. Tỷ lệ GOT/GPT > 2 gợi ý bệnh gan do rượu.
Protein toàn phần, Albumin
Protein 60-80 g/L (theo Y văn); Albumin 35-50 g/L (theo Y văn) — Đánh giá chức năng tổng hợp của gan, tình trạng dinh dưỡng.
Bilirubin toàn phần (TP), trực tiếp (TT)
Bilirubin TP < 21 µmol/L (theo Y văn); Bilirubin TT < 5 µmol/L (theo Y văn) — Đánh giá chức năng bài tiết của gan, tình trạng vàng da.
Đông máu cơ bản (PT - Prothrombin Time, aPTT - activated Partial Thromboplastin Time, INR - International Normalized Ratio)
PT 11-13.5 giây (theo Y văn); aPTT 25-35 giây (theo Y văn); INR 0.8-1.2 (theo Y văn) — Đánh giá chức năng tổng hợp yếu tố đông máu của gan, nguy cơ chảy máu.
Nội soi dạ dày
Bình thường (theo Y văn) — Phát hiện viêm loét dạ dày, thực quản, giãn tĩnh mạch thực quản do tăng áp lực tĩnh mạch cửa.
Trắc nghiệm tâm lý: Đánh giá rối loạn nhận thức (MMSE - Mini-Mental State Examination)
MMSE < 24 (theo Y văn): Gợi ý suy giảm nhận thức — Sàng lọc suy giảm nhận thức, đặc biệt trong hội chứng quên do rượu hoặc bệnh não Wernicke.
Điện não đồ (EEG - Electroencephalogram)
Bình thường (theo Y văn) — Phát hiện hoạt động sóng động kinh (trong co giật do cai rượu), các dấu hiệu bệnh não.
Chụp cắt lớp vi tính (CT - Computed Tomography) hoặc Cộng hưởng từ (MRI - Magnetic Resonance Imaging) não
Bình thường (theo Y văn) — Phát hiện teo não, tổn thương chất trắng, xuất huyết, nhồi máu, phù não, đặc biệt trong bệnh não Wernicke hoặc hội chứng Korsakov, loại trừ các nguyên nhân thực tổn khác.
🔍 Tầm soát
Glucose máu
< 70 mg/dL (3.9 mmol/L) (theo Y văn): Hạ đường huyết; > 126 mg/dL (7.0 mmol/L) (theo Y văn): Tăng đường huyết — Đánh giá rối loạn chuyển hóa đường, nguy cơ hạ đường huyết trong cai rượu hoặc tăng đường huyết do bệnh lý kèm theo.
Ure, Creatinin máu
Ure 2.5-7.5 mmol/L (theo Y văn); Creatinin 62-106 µmol/L (nam), 53-97 µmol/L (nữ) (theo Y văn) — Đánh giá chức năng thận, theo dõi tổn thương thận cấp hoặc mạn tính.
Lipid máu (Cholesterol, Triglyceride, LDL, HDL)
Cholesterol toàn phần < 5.2 mmol/L (theo Y văn); Triglyceride < 1.7 mmol/L (theo Y văn) — Rối loạn lipid máu thường gặp ở người nghiện rượu, đánh giá nguy cơ tim mạch.
Tổng phân tích nước tiểu
Bình thường (theo Y văn) — Đánh giá chức năng thận, phát hiện nhiễm trùng tiết niệu, protein niệu, glucose niệu.
Xét nghiệm Vi sinh (HIV, HbsAg, Anti HCV, huyết thanh chẩn đoán giang mai)
Âm tính (theo Y văn) — Sàng lọc các bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc máu, thường có tỷ lệ cao hơn ở người nghiện rượu.
X-quang (XQ) tim phổi
Bình thường (theo Y văn) — Phát hiện bệnh lý phổi (viêm phổi hít, lao), tim mạch (bệnh cơ tim do rượu, tràn dịch màng tim).
Siêu âm ổ bụng
Bình thường (theo Y văn) — Đánh giá gan (gan nhiễm mỡ, xơ gan, u gan), tụy (viêm tụy cấp/mạn), lách to, túi mật.
Điện tâm đồ (ECG - Electrocardiogram)
Bình thường (theo Y văn) — Phát hiện rối loạn nhịp tim, bệnh cơ tim do rượu, thiếu máu cơ tim, rối loạn điện giải (ví dụ hạ kali, hạ magie).
💬 Góp ý bước này

Bước 7. Chẩn đoán xác định

📋 Theo Bộ Y tế
  • Chẩn đoán nghiện rượu (theo ICD-10)
    • Có từ 3 trở lên các biểu hiện sau đây xảy ra cùng nhau trong vòng ít nhất 1 tháng hoặc nếu tồn tại trong khoảng thời gian ngắn hơn 1 tháng, thì cần lặp đi lặp lại cùng nhau trong khoảng thời gian 12 tháng:
    • Thèm muốn mạnh mẽ hoặc cảm thấy buộc phải sử dụng rượu.
    • Khó khăn trong việc kiểm soát tập tính sử dụng rượu về mặt thời gian bắt đầu, kết thúc hoặc mức sử dụng.
    • Một trạng thái cai sinh lý khi ngừng hay giảm bớt sử dụng rượu.
    • Có bằng chứng về hiện tượng tăng dung nạp (chịu đựng) rượu như: cần phải tăng liều để loại bỏ những cảm giác khó chịu do thiếu rượu gây ra.
    • Dần xao nhãng các thú vui hoặc những thích thú trước đây.
    • Tiếp tục sử dụng rượu mặc dù có bằng chứng rõ ràng về hậu quả tai hại.
  • Chẩn đoán xác định loạn thần do rượu với hoang tưởng/ảo giác chiếm ưu thế
    • Trạng thái loạn thần xuất hiện trong khi hoặc ngay sau sử dụng rượu (thường trong vòng 48 giờ).
    • Các ảo giác, hoang tưởng chiếm vị trí hàng đầu.
    • Không chẩn đoán khi có ngộ độc hoặc cai rượu phối hợp; sử dụng chất gây ảo giác.
    • Không chẩn đoán khi: ảo giác, hoang tưởng có trước khi lạm dụng rượu hoặc những giai đoạn tái diễn không liên quan đến rượu.
  • Chẩn đoán xác định trầm cảm do rượu
    • Khởi phát các triệu chứng trầm cảm xảy ra trong vòng hai tuần có sử dụng rượu.
    • Các triệu chứng trầm cảm tồn tại hơn 48 tiếng, không vượt quá 6 tháng.
💬 Góp ý bước này

Bước 8. Chẩn đoán mức độ/giai đoạn

📋 Theo Bộ Y tế
  • Mức độ nghiện rượu
    • Được đánh giá dựa trên số lượng và mức độ nghiêm trọng của các tiêu chí chẩn đoán nghiện rượu theo ICD-10.
  • Giai đoạn của hội chứng quên do rượu
    • Bệnh loạn thần Korsakov xảy ra trong giai đoạn muộn của nghiện rượu.
📚 Theo Y văn
  • Đánh giá mức độ nặng của hội chứng cai rượu
    • Sử dụng thang điểm CIWA-Ar (Clinical Institute Withdrawal Assessment for Alcohol - Revised):
    • Điểm < 8: Cai rượu nhẹ.
    • Điểm 8-15: Cai rượu trung bình.
    • Điểm > 15: Cai rượu nặng, có nguy cơ sảng rượu và co giật.
  • Đánh giá mức độ nặng của sảng rượu
    • Dựa vào mức độ rối loạn ý thức, ảo giác, hoang tưởng, kích động và các rối loạn thần kinh thực vật. Các trường hợp nặng cần hồi sức tích cực.
  • Đánh giá mức độ nặng của trầm cảm
    • Sử dụng thang điểm HDRS (Hamilton Depression Rating Scale) hoặc Beck Depression Inventory để phân loại mức độ nhẹ, trung bình, nặng và theo dõi đáp ứng điều trị.
  • Đánh giá mức độ suy giảm nhận thức
    • Sử dụng thang điểm MMSE (Mini-Mental State Examination) hoặc MoCA (Montreal Cognitive Assessment) để định lượng mức độ suy giảm trí nhớ và các chức năng nhận thức khác trong hội chứng quên do rượu.
  • Đánh giá mức độ rối loạn sử dụng rượu
    • Sử dụng thang điểm AUDIT (Alcohol Use Disorders Identification Test) để sàng lọc và đánh giá mức độ nguy cơ từ sử dụng rượu có hại đến nghiện rượu.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: UpToDate, Kaplan & Sadock's Synopsis of Psychiatry)
💬 Góp ý bước này

Bước 9. Chẩn đoán nguyên nhân

📋 Theo Bộ Y tế
  • Nguyên nhân trực tiếp
    • Rối loạn loạn thần do rượu là hậu quả tác động trực tiếp, kéo dài của rượu lên não.
📚 Theo Y văn
  • Các yếu tố góp phần gây nghiện rượu và rối loạn tâm thần do rượu
    • Yếu tố sinh học: Di truyền (có gen nhạy cảm với rượu), rối loạn dẫn truyền thần kinh (dopamine, GABA, serotonin).
    • Yếu tố tâm lý: Căng thẳng, lo âu, trầm cảm, rối loạn nhân cách, tiền sử chấn thương tâm lý, cơ chế đối phó kém.
    • Yếu tố xã hội: Áp lực từ bạn bè, gia đình, văn hóa uống rượu, dễ dàng tiếp cận rượu, thiếu hỗ trợ xã hội.
    • Yếu tố môi trường: Môi trường sống, làm việc có nhiều yếu tố kích thích sử dụng rượu.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Kaplan & Sadock's Synopsis of Psychiatry)
💬 Góp ý bước này

Bước 10. Điều trị

💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Điều trị rối loạn tâm thần do rượu đòi hỏi một phương pháp tiếp cận toàn diện, kết hợp điều trị hóa dược, liệu pháp tâm lý và phục hồi chức năng xã hội. Mục tiêu là giải quyết các triệu chứng cấp tính (cai rượu, loạn thần), điều trị các bệnh lý đi kèm, và ngăn ngừa tái nghiện. Việc điều trị cần được cá thể hóa, dựa trên mức độ nặng của bệnh, các rối loạn tâm thần và cơ thể đi kèm, cũng như các yếu tố xã hội của bệnh nhân. Trong giai đoạn cấp tính, ưu tiên ổn định tình trạng sức khỏe, kiểm soát các triệu chứng nguy hiểm như co giật, sảng rượu. Sau đó, tập trung vào điều trị duy trì và phòng ngừa tái phát.
Thuốc bình thần/giải lo âu (Benzodiazepines)
⚙ Tăng cường hoạt động của acid gamma-aminobutyric (GABA) tại thụ thể GABA-A, gây tác dụng an thần, giải lo âu, chống co giật và giãn cơ. Là lựa chọn hàng đầu trong điều trị hội chứng cai rượu và sảng rượu để ngăn ngừa co giật và giảm kích động.
💊 Diazepam
10-30mg/ngày · uống, tiêm bắp, tiêm tĩnh mạch
💊 Lorazepam
5-30mg/ngày (theo Y văn) · uống, tiêm bắp, tiêm tĩnh mạch
💊 Bromazepam
5-30mg/ngày (theo Y văn) · uống
↔ Các thuốc này có thể thay thế nhau tùy theo tình trạng bệnh nhân và đường dùng mong muốn. Lorazepam và Oxazepam được ưu tiên ở bệnh nhân suy gan do chuyển hóa không qua gan.
Thuốc chống loạn thần (Antipsychotics)
⚙ Chặn thụ thể dopamine D2 (thuốc điển hình) hoặc tác động lên nhiều thụ thể (dopamine, serotonin) (thuốc không điển hình), giúp kiểm soát ảo giác, hoang tưởng, kích động và rối loạn hành vi trong loạn thần do rượu và sảng rượu.
💊 Haloperidol
5-30mg/24 giờ · viên, ống tiêm
💊 Risperidon
1-12mg/24 giờ · viên
💊 Olanzapin
5-60mg/24 giờ · viên
💊 Quetiapin
600-800 mg/ngày · viên
💊 Clozapin
50-800mg/24 giờ · viên
💊 Aripiprazol
10-30 mg/ngày · viên
💊 Chlorpromazin
50-250mg/24 giờ · viên, ống tiêm
💊 Levomepromazin
25-500mg/24 giờ · viên
💊 Thioridazin
100-300mg/24 giờ · viên
💊 Amisulprid
200-800mg/24 giờ · viên
↔ Ưu tiên đơn trị liệu, nếu ít hiệu quả xem xét chuyển loại thuốc hoặc kết hợp tối đa 3 loại thuốc để hạn chế tác dụng không mong muốn. Các thuốc trong nhóm có thể thay thế nhau tùy theo hiệu quả và tác dụng phụ.
Thuốc chống trầm cảm (Antidepressants)
⚙ Điều chỉnh nồng độ các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin, norepinephrine, dopamine trong não, giúp cải thiện khí sắc, giảm lo âu và các triệu chứng trầm cảm khác.
💊 Fluoxetin
10-40 mg/ngày · viên
💊 Paroxetin
20-60mg/ngày · viên
💊 Sertralin
50-200mg/ngày · viên
💊 Fluvoxamin
100-300mg/ngày · viên
💊 Escitalopram
10-20mg/ngày · viên
💊 Citalopram
10-60mg/ngày · viên
💊 Venlafaxin
75-225mg/ngày · viên
💊 Mirtazapin
30-60mg/ngày · viên
💊 Amitriptylin
50-100mg/ngày · viên
💊 Clomipramin
50-75mg/ngày · viên
💊 Imipramin
10-150mg/ngày · viên
💊 Tianeptin
12.5-50mg/ngày · viên
↔ Ưu tiên đơn trị liệu, nếu ít hiệu quả xem xét chuyển loại thuốc hoặc kết hợp tối đa 3 loại thuốc để hạn chế tác dụng không mong muốn. Các thuốc trong nhóm có thể thay thế nhau tùy theo hiệu quả và tác dụng phụ. Có thể phối hợp với thuốc chống loạn thần hoặc giải lo âu nếu cần.
Thuốc chống tái sử dụng rượu (Anti-craving/Relapse Prevention)
⚙ Disulfiram gây phản ứng khó chịu khi uống rượu (ức chế aldehyde dehydrogenase). Naltrexone là chất đối kháng opioid, làm giảm cảm giác thèm rượu và khoái cảm khi uống rượu.
💊 Disulfiram
125-250 mg/ngày · uống
💊 Naltrexone
25-50mg/ngày · uống
↔ Các thuốc này được sử dụng trong giai đoạn duy trì để hỗ trợ bệnh nhân kiêng rượu và giảm nguy cơ tái nghiện.
Bù nước và điện giải
⚙ Bù đắp lượng dịch và điện giải bị mất do nôn, vã mồ hôi, sốt trong hội chứng cai rượu, giúp duy trì cân bằng nội môi và phòng ngừa biến chứng.
💊 Dung dịch Ringer lactat
2-4 lít/ngày · truyền tĩnh mạch
💊 Natriclorua 0.9%
2-4 lít/ngày · truyền tĩnh mạch
💊 Glucose 5%
2-4 lít/ngày · truyền tĩnh mạch
💊 Oresol
Theo nhu cầu · uống
↔ Số lượng dịch truyền có thể điều chỉnh tùy theo tình trạng mất nước và điện giải của bệnh nhân. Cần theo dõi sát điện giải đồ.
Vitamin nhóm B
⚙ Vitamin B1 (Thiamine) là coenzyme quan trọng trong chuyển hóa carbohydrate, cần thiết cho chức năng thần kinh. Thiếu B1 là nguyên nhân chính gây bệnh não Wernicke và hội chứng Korsakov. Các vitamin nhóm B khác hỗ trợ chuyển hóa và chức năng thần kinh.
💊 Vitamin B1 (Thiamine)
1 g/ngày · tiêm
💊 Vitamin B6, B12
Liều theo chỉ định (theo Y văn) · tiêm
↔ Vitamin B1 liều cao là bắt buộc trong điều trị và dự phòng bệnh não Wernicke ở bệnh nhân nghiện rượu.
Thuốc bảo vệ tế bào gan
⚙ Hỗ trợ chức năng gan, bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương do rượu và các yếu tố khác, cải thiện quá trình giải độc.
💊 Aminoleban
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · uống/truyền tĩnh mạch
💊 Silymarin
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · uống
💊 Boganic
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · uống
↔ Các thuốc này có thể được sử dụng hỗ trợ, nhưng không thay thế được việc ngừng rượu và điều trị các biến chứng gan nghiêm trọng.
Thuốc dinh dưỡng thần kinh/tăng cường chức năng nhận thức
⚙ Cải thiện chuyển hóa năng lượng của não, tăng cường lưu thông máu não, bảo vệ tế bào thần kinh và hỗ trợ phục hồi chức năng nhận thức.
💊 Piracetam
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · uống/tiêm
💊 Ginkgo biloba
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · uống
💊 Cholin alfoscerate
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · uống/tiêm
💊 Vinpocetin
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · uống/tiêm
↔ Các thuốc này có vai trò hỗ trợ, đặc biệt trong các trường hợp suy giảm nhận thức hoặc bệnh não do rượu.
Thuốc điều trị rối loạn giấc ngủ
⚙ Tác động lên các thụ thể thần kinh liên quan đến giấc ngủ, giúp cải thiện chất lượng và thời gian ngủ.
💊 Zopiclon
3.75-15mg/ngày · uống
💊 Melatonin
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · uống
↔ Sử dụng ngắn hạn để điều trị mất ngủ, cần thận trọng với nguy cơ phụ thuộc và tương tác thuốc.
Thuốc giải lo âu non-benzodiazepin
⚙ Các thuốc này có cơ chế khác benzodiazepine, giúp giảm lo âu mà ít gây phụ thuộc hơn.
💊 Etifoxine
50-200mg/ngày · uống
💊 Cao lạc tiên
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · uống
↔ Có thể cân nhắc sử dụng cho bệnh nhân có lo âu nhẹ hoặc khi cần tránh benzodiazepine.
Liệu pháp tâm lý
⚙ Hỗ trợ tâm lý cá nhân, gia đình, liệu pháp nhận thức hành vi để giải quyết các vấn đề tâm lý liên quan đến nghiện rượu và các rối loạn tâm thần đi kèm, tăng cường động lực thay đổi và kỹ năng đối phó.
↔ Các liệu pháp này bao gồm liệu pháp tâm lý cá nhân, liệu pháp gia đình, liệu pháp nhận thức hành vi (CBT - Cognitive Behavioral Therapy), liệu pháp tạo động lực (Motivational Interviewing).
Phục hồi chức năng tại cộng đồng
⚙ Hỗ trợ bệnh nhân tái hòa nhập xã hội, cải thiện chất lượng cuộc sống, tìm kiếm việc làm và duy trì sự kiêng khem thông qua các hoạt động trị liệu và hỗ trợ xã hội.
↔ Bao gồm liệu pháp tái thích ứng xã hội, vận động trị liệu, hoạt động trị liệu, hỗ trợ tìm kiếm công ăn việc làm.
Bổ sung dinh dưỡng
⚙ Cung cấp đầy đủ năng lượng và dưỡng chất cần thiết cho cơ thể, đặc biệt quan trọng ở bệnh nhân suy dinh dưỡng do nghiện rượu, hỗ trợ phục hồi sức khỏe tổng thể.
↔ Có thể nuôi dưỡng đường tĩnh mạch nếu bệnh nhân không ăn được. Chế độ ăn đường miệng cần giàu chất dinh dưỡng, dễ tiêu hóa, đầy đủ 4 nhóm chất.
Điều trị các bệnh lý cơ thể kèm theo
⚙ Giải quyết các vấn đề sức khỏe thể chất phát sinh do hoặc bị ảnh hưởng bởi việc sử dụng rượu (ví dụ: bệnh lý gan, dạ dày, hô hấp, tim mạch, viêm tụy).
↔ Việc điều trị các bệnh lý kèm theo là rất quan trọng để ổn định tình trạng toàn thân và cải thiện tiên lượng.
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.
💬 Góp ý bước này

Bước 11. Chống chỉ định, điều chỉnh theo bệnh kèm

📚 Theo Y văn
  • Chống chỉ định và thận trọng
    • Benzodiazepines: Thận trọng ở bệnh nhân suy hô hấp nặng, suy gan nặng (ưu tiên Lorazepam, Oxazepam). Chống chỉ định trong trường hợp quá mẫn, glôcôm góc đóng cấp.
    • Thuốc chống loạn thần: Thận trọng ở bệnh nhân có bệnh tim mạch (kéo dài khoảng QT), bệnh Parkinson, hội chứng chuyển hóa. Clozapine chống chỉ định trong tiền sử mất bạch cầu hạt.
    • Thuốc chống trầm cảm: Thận trọng ở bệnh nhân có tiền sử co giật (SSRI), bệnh tim mạch (TCA).
    • Disulfiram: Chống chỉ định ở bệnh nhân có bệnh tim mạch nặng, bệnh tâm thần nặng, suy gan nặng, hoặc đang dùng Metronidazole. Cần có sự đồng ý của bệnh nhân và người nhà.
    • Naltrexone: Chống chỉ định ở bệnh nhân đang sử dụng opioid hoặc có suy gan cấp.
    • Vitamin B1: Hiếm khi có chống chỉ định, nhưng cần tiêm chậm để tránh phản ứng phản vệ.
    • Các thuốc khác: Cần xem xét tương tác thuốc, chức năng gan/thận của bệnh nhân để điều chỉnh liều.
  • Điều chỉnh theo bệnh kèm
    • Suy gan: Giảm liều hoặc lựa chọn thuốc được chuyển hóa không qua gan (ví dụ: Lorazepam, Oxazepam thay cho Diazepam). Tránh các thuốc có độc tính gan.
    • Suy thận: Điều chỉnh liều thuốc theo mức độ suy thận.
    • Bệnh tim mạch: Thận trọng với các thuốc có thể gây kéo dài khoảng QT (một số thuốc chống loạn thần, chống trầm cảm ba vòng), theo dõi điện tâm đồ.
    • Động kinh: Cần kiểm soát tốt bằng thuốc chống co giật nếu có tiền sử động kinh không do cai rượu.
    • Đái tháo đường: Theo dõi đường huyết chặt chẽ, một số thuốc chống loạn thần không điển hình có thể gây rối loạn chuyển hóa.
    • Bệnh lý hô hấp: Thận trọng với các thuốc an thần có thể gây suy hô hấp.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: UpToDate, Harrison's Principles of Internal Medicine)
💬 Góp ý bước này

Bước 12. Theo dõi đáp ứng

📚 Theo Y văn
  • Theo dõi lâm sàng
    • Theo dõi các triệu chứng của hội chứng cai rượu (run, vã mồ hôi, nhịp tim, huyết áp, lo âu, kích động) bằng thang điểm CIWA-Ar hàng ngày hoặc nhiều lần trong ngày tùy mức độ nặng.
    • Theo dõi các triệu chứng loạn thần (ảo giác, hoang tưởng, kích động) và mức độ ý thức (trong sảng rượu).
    • Theo dõi các triệu chứng trầm cảm (khí sắc, giấc ngủ, năng lượng, ý nghĩ tự sát) bằng thang điểm HDRS/Beck.
    • Đánh giá chức năng nhận thức (trí nhớ, định hướng) trong hội chứng quên do rượu.
    • Theo dõi tác dụng phụ của thuốc (an thần quá mức, hạ huyết áp tư thế, rối loạn vận động ngoại tháp, kéo dài QT, tăng cân, rối loạn chuyển hóa).
    • Đánh giá sự tuân thủ điều trị và động lực kiêng rượu của bệnh nhân.
  • Theo dõi cận lâm sàng
    • Xét nghiệm máu: Điện giải đồ, chức năng gan (GOT, GPT, GGT), chức năng thận (ure, creatinin), đường huyết, CK (nếu có nguy cơ tiêu cơ vân) định kỳ hoặc khi có bất thường.
    • Điện tâm đồ (ECG): Theo dõi định kỳ nếu bệnh nhân dùng thuốc có nguy cơ kéo dài khoảng QT.
    • Trắc nghiệm tâm lý: Lặp lại các thang điểm (AUDIT, HDRS, HARS, MMSE) sau một thời gian điều trị để đánh giá hiệu quả và điều chỉnh kế hoạch điều trị.
  • Theo dõi tái nghiện
    • Đánh giá các yếu tố nguy cơ tái nghiện, hỗ trợ bệnh nhân duy trì kiêng rượu thông qua liệu pháp tâm lý và các thuốc chống tái sử dụng rượu.
    • Khuyến khích tham gia các nhóm hỗ trợ (ví dụ: Alcoholics Anonymous - AA).
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: UpToDate, Kaplan & Sadock's Synopsis of Psychiatry)
💬 Góp ý bước này

Bước 13. Biến chứng

📋 Theo Bộ Y tế
  • Biến chứng của nghiện rượu
    • Tiến triển mạn tính, cần điều trị lâu dài.
    • Dẫn đến các biến đổi về tính cách.
    • Có thể dẫn đến các rối loạn tâm thần.
    • Gây nhiều hậu quả về các bệnh cơ thể.
📚 Theo Y văn
  • Biến chứng tâm thần
    • Sảng rượu (Delirium Tremens - DTs): Biến chứng nặng nhất của cai rượu, có tỷ lệ tử vong cao nếu không được điều trị.
    • Co giật do cai rượu (Alcohol Withdrawal Seizures).
    • Bệnh não Wernicke: Do thiếu vitamin B1, biểu hiện bằng Liệt vận nhãn, thất điều, rối loạn ý thức. Nếu không điều trị kịp thời có thể tiến triển thành hội chứng Korsakov.
    • Hội chứng Korsakov: Rối loạn trí nhớ không hồi phục.
    • Rối loạn lo âu, trầm cảm nặng, tăng nguy cơ tự sát.
    • Rối loạn nhân cách, hành vi bạo lực.
    • Tăng nguy cơ mắc các rối loạn tâm thần khác như Tâm thần phân liệt.
  • Biến chứng cơ thể
    • Hệ tiêu hóa: Viêm gan do rượu, xơ gan, Viêm tụy cấp/mạn, viêm loét dạ dày-tá tràng, xuất huyết tiêu hóa, ung thư thực quản/dạ dày/gan/tụy.
    • Hệ tim mạch: Bệnh cơ tim do rượu, rối loạn nhịp tim (rung nhĩ), Tăng huyết áp, đột quỵ.
    • Hệ thần kinh: Bệnh thần kinh ngoại biên, teo não, bệnh não do gan, xuất huyết dưới màng cứng mạn tính.
    • Hệ nội tiết và chuyển hóa: Hạ đường huyết, rối loạn điện giải (hạ magie, hạ kali, hạ phosphate), suy dinh dưỡng, thiếu vitamin (B1, B9, B12).
    • Hệ miễn dịch: Suy giảm miễn dịch, tăng nguy cơ nhiễm trùng (viêm phổi, lao).
    • Hệ xương khớp: Loãng xương, hoại tử vô khuẩn đầu xương đùi.
    • Hệ sinh sản: Rối loạn chức năng tình dục, vô sinh.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine, Kaplan & Sadock's Synopsis of Psychiatry)
💬 Góp ý bước này

Bước 14. Chuyển tuyến, cờ đỏ

📋 Theo Bộ Y tế
  • Chuyển tuyến trong trường hợp sảng nặng
    • Trường hợp sảng nặng cần phải tiến hành các biện pháp hồi sức tích cực hoặc chuyển khoa điều trị hồi sức tích cực.
📚 Theo Y văn
  • Cờ đỏ (Red Flags) - Cần chuyển tuyến hoặc can thiệp khẩn cấp
    • Sảng rượu (Delirium Tremens): Rối loạn ý thức nặng, ảo giác, hoang tưởng, kích động dữ dội, rối loạn thần kinh thực vật nghiêm trọng (sốt cao, nhịp tim nhanh, huyết áp dao động).
    • Co giật do cai rượu: Đặc biệt là co giật toàn thân lần đầu hoặc co giật tái diễn.
    • Ý nghĩ hoặc hành vi tự sát/tự hại: Bệnh nhân có kế hoạch tự sát rõ ràng hoặc đã có hành vi tự sát.
    • Hành vi bạo lực, nguy hiểm cho bản thân hoặc người khác.
    • Bệnh não Wernicke: Liệt vận nhãn, thất điều, rối loạn ý thức.
    • Các biến chứng y khoa cấp tính nặng: Xuất huyết tiêu hóa, viêm tụy cấp, suy gan cấp, suy hô hấp, chấn thương đầu nặng.
    • Không đáp ứng với điều trị ngoại trú hoặc điều trị nội trú ban đầu.
    • Thiếu sự hỗ trợ từ gia đình hoặc môi trường sống không an toàn.
  • Chỉ định chuyển tuyến
    • Chuyển đến khoa Hồi sức tích cực (ICU) hoặc khoa Nội tổng quát: Đối với các trường hợp sảng rượu nặng, co giật không kiểm soát, bệnh não Wernicke, hoặc các biến chứng y khoa cấp tính đe dọa tính mạng.
    • Chuyển đến khoa Tâm thần: Đối với các trường hợp loạn thần do rượu không đáp ứng với điều trị ban đầu, trầm cảm nặng có nguy cơ tự sát, hoặc cần điều trị chuyên sâu về nghiện rượu và các rối loạn tâm thần đi kèm.
    • Chuyển đến các trung tâm phục hồi chức năng: Sau khi ổn định cấp tính, để tiếp tục liệu pháp tâm lý, phục hồi chức năng và hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: UpToDate, Kaplan & Sadock's Synopsis of Psychiatry)
💬 Góp ý bước này
⭐ Bài này với bạn thế nào?
Hữu ích
Dễ sử dụng
Trình bày học thuật
Thấy bài hữu ích? Gửi cho bạn cùng lớp.