Bước 10. Điều trị
💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Trầm cảm nếu không được phát hiện và chữa trị kịp thời thì nguy cơ bệnh nhân tự sát là rất cao chiếm 50% tổng số bệnh nhân trầm cảm. Trong gia đình, người thân có ai có những biểu hiện trên cần được đưa đến bệnh viện chuyên khoa tâm thần khám phát hiện và chữa trị kịp thời. Nguyên tắc điều trị: Cắt các rối loạn cảm xúc, Chống tái phát, Phục hồi chức năng. Không được tự ý dùng thuốc, dùng thuốc đúng, đủ theo phác đồ, không tự ý bỏ thuốc. Thông báo với bác sĩ những tác dụng phụ của thuốc để đưa ra hướng giải quyết phù hợp nhất. Có nhiều loại thuốc chống trầm cảm, thuốc điều chỉnh khí sắc theo đúng cơ chế bệnh tùy từng trường hợp bệnh cụ thể do bác sĩ chuyên khoa tâm thần kê đơn đem lại hiệu quả rất tốt tỉ lệ khỏi bệnh cao, ít tái phát. Điều trị bằng liệu pháp tâm lý: chia sẻ, cảm thông, gần gũi người bệnh. Điều trị khác như vật lý trị liệu: xoa bóp trị liệu, châm cứu.
Thuốc chống trầm cảm (Antidepressants)
⚙ Tác động lên các chất dẫn truyền thần kinh trong não (serotonin, norepinephrine, dopamine) để cải thiện khí sắc, giảm lo âu và các triệu chứng trầm cảm khác.
💊 Sertraline (SSRI)
50-200 mg/ngày (khởi đầu 50 mg/ngày) (theo Y văn) · Uống
💊 Escitalopram (SSRI)
10-20 mg/ngày (khởi đầu 10 mg/ngày) (theo Y văn) · Uống
💊 Fluoxetine (SSRI)
20-60 mg/ngày (khởi đầu 20 mg/ngày) (theo Y văn) · Uống
💊 Venlafaxine (SNRI)
75-225 mg/ngày (khởi đầu 75 mg/ngày) (theo Y văn) · Uống
💊 Duloxetine (SNRI)
60-120 mg/ngày (khởi đầu 60 mg/ngày) (theo Y văn) · Uống
💊 Amitriptyline (TCA)
50-150 mg/ngày (khởi đầu 25-50 mg/ngày) (theo Y văn) · Uống
💊 Mirtazapine (NaSSA)
15-45 mg/ngày (khởi đầu 15 mg/ngày) (theo Y văn) · Uống
↔ Các thuốc trong cùng nhóm có thể thay thế nhau tùy theo đáp ứng, tác dụng phụ và bệnh kèm của bệnh nhân. Việc lựa chọn thuốc và liều lượng cần được bác sĩ chuyên khoa tâm thần chỉ định và theo dõi.
Liệu pháp tâm lý (Psychotherapy)
⚙ Giúp bệnh nhân nhận diện và thay đổi các suy nghĩ, cảm xúc, hành vi tiêu cực; phát triển kỹ năng đối phó với stress; cải thiện các mối quan hệ xã hội. Bao gồm liệu pháp hành vi nhận thức (CBT), liệu pháp liên cá nhân (IPT).
↔ Liệu pháp tâm lý có thể được sử dụng đơn độc cho trầm cảm nhẹ đến trung bình hoặc kết hợp với thuốc cho trầm cảm trung bình đến nặng.
Các liệu pháp khác
⚙ Hỗ trợ cải thiện triệu chứng và chất lượng cuộc sống. Bao gồm vật lý trị liệu (xoa bóp, châm cứu) và các liệu pháp kích thích não (như liệu pháp sốc điện - ECT cho trầm cảm nặng kháng trị, kích thích từ xuyên sọ - TMS).
↔ Các liệu pháp này được chỉ định tùy theo tình trạng bệnh và sự sẵn có của cơ sở vật chất, thường được xem xét khi các phương pháp điều trị khác không hiệu quả hoặc trong các trường hợp đặc biệt.
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.