💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Mục tiêu điều trị là ổn định bệnh nhân, đóng kín lỗ thủng để ngăn chặn rò rỉ dịch tiêu hóa, làm sạch khoang phúc mạc, và điều trị nhiễm trùng. Sau phẫu thuật, cần điều trị nguyên nhân gây loét để phòng ngừa tái phát.
Hồi sức ban đầu
⚙ Ổn định huyết động, bù dịch và điện giải, giảm đau, chuẩn bị cho phẫu thuật.
💊 Dung dịch Ringer Lactate hoặc NaCl 0.9%
Truyền tĩnh mạch nhanh 1-2 lít ban đầu, sau đó điều chỉnh theo tình trạng huyết động, CVP (Central Venous Pressure) và lượng nước tiểu (theo Y văn, cần đối chiếu). · Tĩnh mạch
↔ Đặt catheter tĩnh mạch lớn, theo dõi dấu hiệu sinh tồn liên tục, đặt ống thông dạ dày để hút dịch, đặt catheter tiểu để theo dõi lượng nước tiểu. Điều chỉnh rối loạn điện giải và thăng bằng kiềm toan.
Kháng sinh phổ rộng
⚙ Điều trị và dự phòng nhiễm trùng ổ bụng do vi khuẩn từ đường tiêu hóa.
💊 Ceftriaxone
1-2g mỗi 24 giờ (theo Y văn, cần đối chiếu). · Tĩnh mạch
💊 Metronidazole
500mg mỗi 8 giờ (theo Y văn, cần đối chiếu). · Tĩnh mạch
↔ Kháng sinh cần được sử dụng càng sớm càng tốt, ngay sau khi chẩn đoán và trước phẫu thuật. Lựa chọn kháng sinh dựa trên phổ vi khuẩn thường gặp (Gram âm và kỵ khí) và tình hình kháng thuốc tại địa phương.
Thuốc giảm tiết acid
⚙ Giảm tiết acid dạ dày, hỗ trợ lành loét và phòng ngừa tái phát sau phẫu thuật.
💊 Omeprazole hoặc Pantoprazole (thuốc ức chế bơm proton - PPIs)
40mg mỗi 12-24 giờ (theo Y văn, cần đối chiếu). · Tĩnh mạch
↔ Sử dụng sau phẫu thuật và tiếp tục điều trị bằng đường uống trong thời gian dài để điều trị loét nền và tiệt trừ H. pylori nếu có.
Giảm đau
⚙ Kiểm soát cơn đau dữ dội cho bệnh nhân.
💊 Paracetamol
1g mỗi 6-8 giờ (theo Y văn, cần đối chiếu). · Tĩnh mạch
💊 Morphine hoặc Pethidine
Theo chỉ định bác sĩ, liều thấp ban đầu, sau đó điều chỉnh (theo Y văn, cần đối chiếu). · Tĩnh mạch
↔ Cần thận trọng khi sử dụng opioid, theo dõi sát hô hấp và huyết áp. Giảm đau đầy đủ giúp bệnh nhân hợp tác hơn trong quá trình chuẩn bị phẫu thuật.
Phẫu thuật
⚙ Đóng kín lỗ thủng, loại bỏ nguồn nhiễm trùng, làm sạch khoang phúc mạc.
↔ Là phương pháp điều trị chính. Có thể thực hiện bằng phẫu thuật mở hoặc phẫu thuật nội soi.
- **Phẫu thuật mở:** Mở bụng giữa trên rốn. Khâu đóng lỗ thủng đơn thuần bằng chỉ không tiêu, có thể gia cố bằng mạc nối lớn (Graham patch). Rửa sạch khoang phúc mạc bằng nước muối sinh lý ấm. Đặt dẫn lưu nếu cần.
- **Phẫu thuật nội soi:** Ưu tiên ở bệnh nhân ổn định, thủng sớm, viêm phúc mạc khu trú. Khâu đóng lỗ thủng qua nội soi, rửa sạch ổ bụng. Ưu điểm: ít xâm lấn, giảm đau sau mổ, hồi phục nhanh hơn.
- **Phẫu thuật triệt căn (cắt dạ dày, cắt dây thần kinh X - vagotomy):** Ít được thực hiện trong cấp cứu do tăng nguy cơ biến chứng. Chỉ xem xét ở bệnh nhân có biến chứng nặng (hẹp môn vị, xuất huyết tái phát) hoặc loét tái phát nhiều lần, sau khi đã ổn định.
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.