Bước 10. Điều trị
💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Tràn dịch màng phổi do lao cần được điều trị đúng cách để tránh bệnh lao tiến triển sau này, tránh dày dính màng phổi hay ổ cặn màng phổi. Điều trị bao gồm hóa trị liệu chống lao, chọc hút dịch màng phổi để giảm triệu chứng và chẩn đoán, tập phục hồi chức năng, và có thể sử dụng corticosteroid trong giai đoạn đầu. Đối với các thể đặc biệt như tràn mủ màng phổi hoặc thông phế quản-màng phổi, cần can thiệp dẫn lưu và phẫu thuật kết hợp với hóa trị liệu.
Hóa trị liệu chống lao (Phác đồ 2RHZE/4RH)
⚙ Diệt vi khuẩn lao, ngăn ngừa sự phát triển và lây lan của bệnh. Phác đồ chuẩn của Chương trình chống lao Quốc gia.
💊 Rifampicin
10 mg/kg/ngày · Uống 1 lần lúc đói (trước ăn 1 giờ hoặc sau ăn 2 giờ)
💊 Isoniazid (Rimifon)
5 mg/kg/ngày · Uống 1 lần lúc đói (trước ăn 1 giờ hoặc sau ăn 2 giờ)
💊 Pyrazinamid
25 mg/kg/ngày · Uống 1 lần lúc đói (trước ăn 1 giờ hoặc sau ăn 2 giờ)
💊 Ethambutol
15 mg/kg/ngày · Uống 1 lần lúc đói (trước ăn 1 giờ hoặc sau ăn 2 giờ)
↔ Phác đồ tấn công 2 tháng (Rifampicin, Isoniazid, Pyrazinamid, Ethambutol) và phác đồ duy trì 4 tháng (Rifampicin, Isoniazid). Các thuốc trong nhóm này là thành phần của phác đồ chuẩn, không thay thế nhau mà phối hợp theo quy định.
Corticosteroid
⚙ Giảm viêm, giảm triệu chứng nhanh và tăng tái hấp thu dịch màng phổi.
💊 Corticosteroid
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Uống
↔ Có thể dùng trong 2 tuần đầu. Tác dụng phòng ngừa dày dính màng phổi còn không rõ ràng. Cần cân nhắc lợi ích/nguy cơ và theo dõi tác dụng phụ.
Thuốc bảo vệ gan
⚙ Hỗ trợ chức năng gan, giảm nguy cơ tổn thương gan do thuốc chống lao.
💊 Phác đồ không nêu tên thuốc cụ thể
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Uống
↔ Chỉ định cho người bệnh có tiền sử bệnh lý gan (viêm gan virus, nghiện rượu,...). Cần theo dõi chặt chẽ tác dụng không mong muốn của thuốc chống lao.
Thuốc kháng virus (ARV) và dự phòng nhiễm trùng cơ hội
⚙ Điều trị HIV và ngăn ngừa các nhiễm trùng cơ hội ở bệnh nhân đồng nhiễm HIV/lao.
💊 Thuốc kháng virus (ARV)
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Uống
💊 Cotrimoxazol
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Uống
↔ Chỉ định cho người bệnh có nhiễm HIV. Cần phối hợp điều trị theo hướng dẫn quản lý HIV/AIDS.
Kháng sinh phổ rộng
⚙ Điều trị bội nhiễm vi khuẩn trong trường hợp tràn dịch màng phổi có thông phế quản do lao.
💊 Phác đồ không nêu tên thuốc cụ thể
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm/Uống
↔ Chỉ định trong trường hợp TDMP có thông phế quản do lao để điều trị bội nhiễm. Lựa chọn kháng sinh dựa trên kinh nghiệm và kết quả kháng sinh đồ.
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.