Bước 10. Điều trị
💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Điều trị TMTHMD bao gồm điều trị triệu chứng để ổn định bệnh nhân và điều trị đặc hiệu để kiểm soát quá trình tự miễn. Corticosteroids là liệu pháp hàng đầu, đặc biệt hiệu quả với kháng thể IgG. Các biện pháp hỗ trợ như truyền dịch, truyền máu cần được cân nhắc cẩn thận do nguy cơ phản ứng và làm nặng thêm tình trạng tán huyết.
Dịch truyền
⚙ Duy trì thể tích tuần hoàn, tăng lưu lượng nước tiểu, kiềm hóa nước tiểu để ngăn ngừa tắc nghẽn ống thận do hemoglobin/myoglobin.
💊 Dextrose Saline
3-5ml/kg/giờ · Tĩnh mạch
💊 Dextrose 5% trong 0,45% Saline
3-5ml/kg/giờ · Tĩnh mạch
💊 Dextrose 10% 250ml + NaCl 0,9% 250ml
3-5ml/kg/giờ · Tĩnh mạch
💊 Natri bicarbonate 4,2%
50ml pha thêm cho mỗi 500ml dịch truyền · Tĩnh mạch
↔ Tốc độ truyền tùy thuộc tình trạng huyết động học, cho đến khi bệnh nhân tiểu khá và nước tiểu không còn sậm màu. Theo dõi tình trạng tim mạch trong khi truyền.
Chế phẩm máu
⚙ Bù đắp lượng hồng cầu bị phá hủy, cải thiện tình trạng thiếu máu cấp tính.
💊 Hồng cầu lắng
10ml/kg (khi Hct < 15-20%) hoặc 5-10ml/kg (khi Hct < 20% và kém đáp ứng Methyl-prednisolone) · Tĩnh mạch
↔ Chỉ truyền khi thiếu máu nặng hoặc đe dọa tính mạng. Cần chọn đơn vị máu phù hợp nhất. Tốc độ truyền chậm 2-3ml/kg/giờ. Làm ấm bịch máu trước khi truyền nếu do kháng thể lạnh IgM.
Corticosteroids
⚙ Ức chế hệ miễn dịch, giảm sản xuất kháng thể tự miễn và giảm phá hủy hồng cầu.
💊 Methyl-prednisolone
10 mg/kg/ngày x 3 ngày HOẶC 2mg/kg x 4 lần/ngày x 3 ngày · Tĩnh mạch
💊 Prednisone
1-2 mg/kg/ngày x 3-4 tuần, sau đó giảm liều dần · Uống
↔ Methyl-prednisolone dùng cho khởi phát cấp tính và nặng, sau đó chuyển sang Prednisone uống. Prednisone dùng cho khởi phát từ từ, nhẹ-trung bình. Giảm liều Prednisone dần trong 8-12 tuần đến liều duy trì 0,25-0,5mg/kg/ngày. Nếu tái phát nhiều lần, duy trì 0,15mg/kg/ngày trong 1 tháng, rồi cách ngày, giảm 0,15mg/kg/tháng đến tối thiểu 0,15mg/kg/cách ngày. Nếu tái phát khi giảm liều, trở lại liều trước tái phát, duy trì nhiều tuần rồi thử giảm lại. Trường hợp nghi miễn dịch mà Coomb's test âm tính vẫn điều trị steroids như trên.
Các biện pháp điều trị khác
⚙ Các phương pháp điều trị bổ trợ hoặc thay thế khi liệu pháp hàng đầu không hiệu quả hoặc có chống chỉ định.
↔ Gamma globulin: Không phải là thuốc hàng đầu trong điều trị TMTHMD. Lọc huyết tương và thay máu: Ít dùng, là biện pháp xâm lấn đối với bệnh nhi. Cắt lách: Chưa được khuyến khích ở trẻ em trong điều trị TMTHMD.
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.