Bước 10. Điều trị
💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Điều trị thiếu máu thiếu sắt bao gồm bổ sung sắt để phục hồi nồng độ hemoglobin và dự trữ sắt của cơ thể, cùng với điều trị nguyên nhân gây thiếu sắt. Việc lựa chọn đường dùng và loại chế phẩm sắt phụ thuộc vào mức độ thiếu máu, khả năng dung nạp của bệnh nhân và các bệnh lý kèm theo. Truyền máu chỉ được chỉ định trong các trường hợp thiếu máu nặng, cấp tính hoặc có biến chứng.
Bổ sung sắt đường uống
⚙ Cung cấp sắt nguyên tố cần thiết cho quá trình tổng hợp hemoglobin và phục hồi dự trữ sắt của cơ thể.
💊 Sulfat sắt (II)
4 - 6 mg Fe/kg/ngày · Uống
💊 Phức hợp sắt (III) Hydroxide Polymaltose
4 - 6 mg Fe/kg/ngày · Uống
↔ Các thuốc này có thể thay thế nhau, lựa chọn tùy thuộc vào khả năng dung nạp và tác dụng phụ trên đường tiêu hóa. Thời gian điều trị thường kéo dài 6-8 tuần lễ để nâng Hb và bổ sung dự trữ sắt.
Bổ sung sắt đường tiêm bắp
⚙ Cung cấp sắt nguyên tố trực tiếp vào cơ thể khi đường uống không khả thi hoặc kém hấp thu.
💊 Phức hợp sắt dextran
Lượng Fe (mg) tiêm = (Hb (bt) - Hb (bn)) x V (ml) x 3,4 x 1,5 / 100 (trong đó Hb (bt): 12g/dl, Hb (bn): Hemoglobin bệnh nhân, V (ml): 80ml/kg, 3,4: 1g Hb cần 3,4mg Fe, 1,5: Thêm 50% cho sắt dự trữ). Phức hợp sắt dextran có 50mg Fe/ml. · Tiêm bắp
↔ Chỉ định khi bệnh nhân không thể uống được hoặc kém hấp thu sắt qua đường tiêu hóa.
Bổ sung sắt đường tiêm tĩnh mạch
⚙ Cung cấp sắt nguyên tố trực tiếp vào tuần hoàn, hiệu quả và an toàn hơn tiêm bắp với một số chế phẩm.
💊 Sắt natri gluconate
1 - 4 mg/kg/tuần · Tiêm tĩnh mạch
💊 Phức hợp sắt (III) hydroxide sucrose
1 - 4 mg/kg/tuần · Tiêm tĩnh mạch
↔ An toàn và hiệu quả hơn sắt dextran. Thường dùng khi cần bổ sung sắt nhanh chóng hoặc khi đường uống/tiêm bắp không phù hợp.
Tăng cường hấp thu sắt
⚙ Vitamin C giúp tăng cường hấp thu sắt không heme từ đường tiêu hóa.
💊 Vitamin C
50 - 100 mg/ngày · Uống
↔ Sử dụng kèm với chế phẩm sắt đường uống.
Truyền máu
⚙ Cung cấp hồng cầu trực tiếp để nhanh chóng nâng cao nồng độ hemoglobin và khả năng vận chuyển oxy của máu.
↔ Chỉ định khi Hb ≤ 40g/l, cần nâng nhanh lượng Hb (cần phẫu thuật, nhiễm khuẩn nặng), hoặc suy tim do thiếu máu nặng.
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.