Hội chứng tiêu cơ vân cấp (Rhabdomyolysis - TCV)

ICD-10 · M62.82Hồi sức cấp cứu, Nội tổng quát, Thận học✓ Đã pre-check1493/QĐ-BYT (22/4/2015) — Hồi sức tích cực

🕒 Cập nhật: 09/11/2026 · 📚 Nguồn: 1493/QĐ-BYT (22/4/2015) — Hồi sức tích cực

📖 Tổng quan bệnh học

Định nghĩa: Hội chứng tiêu cơ vân cấp (Rhabdomyolysis - TCV) là một tình trạng bệnh lý cấp tính đặc trưng bởi sự phá hủy các tế bào cơ vân. Tình trạng này có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt là suy thận cấp. Đây là một hội chứng cần được chẩn đoán và xử trí kịp thời trong các chuyên khoa như hồi sức cấp cứu, nội tổng quát và thận học.

Dịch tễ: Hội chứng tiêu cơ vân cấp có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm cả chấn thương và các tình trạng nội khoa. Các yếu tố nguy cơ dẫn đến suy thận cấp do tiêu cơ vân cấp cũng được xác định rõ. Mặc dù không có số liệu dịch tễ cụ thể được cung cấp, sự đa dạng về nguyên nhân cho thấy đây là một hội chứng có thể gặp trong nhiều bối cảnh lâm sàng khác nhau.

Cơ chế bệnh sinh: Hội chứng tiêu cơ vân cấp phát sinh từ sự tổn thương và phá hủy các tế bào cơ vân. Các nguyên nhân gây ra tình trạng này rất đa dạng, bao gồm các yếu tố chấn thương và nhiều bệnh lý nội khoa. Sự phá hủy cơ vân dẫn đến các triệu chứng đặc trưng và có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng, trong đó suy thận cấp là một trong những hậu quả đáng chú ý.

Phân loại: Hội chứng tiêu cơ vân cấp có thể được phân loại dựa trên nguyên nhân gây bệnh, bao gồm các trường hợp do chấn thương, các nguyên nhân nội khoa và một số trường hợp khác. Ngoài ra, mức độ nghiêm trọng của bệnh có thể được đánh giá thông qua nguy cơ và mức độ suy thận cấp đi kèm. Việc phân loại này giúp định hướng chẩn đoán và quản lý bệnh hiệu quả.

Bước 1. Bệnh sử và lý do đến khám

📋 Theo Bộ Y tế

Lý do đến khám
- Đau cơ
- Nước tiểu màu đỏ nâu sau đó chuyển màu nâu đen
- Yếu cơ (có thể suy ra từ tổn thương cơ)
Bệnh sử/diễn tiến
- Mức độ và triệu chứng tùy thuộc vào nguyên nhân
- Chỉ điển hình ở bệnh nhân chấn thương, các bệnh nhân nội khoa thường ít triệu chứng điển hình

📚 Theo Y văn

Lý do đến khám
- Tam chứng kinh điển: Đau cơ, yếu cơ, nước tiểu sẫm màu (đỏ nâu/nâu đen)
- Các triệu chứng khác: Sốt, buồn nôn, nôn, đau bụng, rối loạn tâm thần
Bệnh sử/diễn tiến
- Diễn tiến có thể nhanh chóng dẫn đến suy thận cấp và các biến chứng đe dọa tính mạng

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine, UpToDate)

💬 Góp ý bước này

Bước 2. Tiền sử, yếu tố nguy cơ

📋 Theo Bộ Y tế

Nguyên nhân chấn thương
- Chấn thương nặng
- Hội chứng vùi lấp
- Điện giật
- Bỏng nhiệt nặng
Nguyên nhân nội khoa
- Ngộ độc: rượu, thuốc an thần, strychnine, rimifon và các chất gây co giật khác, thuốc ngủ
- Do thuốc: các thuốc nhóm statin, cocain, heroin, các ma túy tổng hợp
- Hôn mê hoặc bất động lâu (tai biến mạch máu não)
- Co giật toàn thân nặng và kéo dài hoặc vận động cơ quá mức
- Nọc độc: Rắn cắn, ong đốt
- Một số loại nhiễm trùng: uốn ván, vi khuẩn, virus
- Thiếu máu cục bộ cấp tính: tắc động mạch cấp tính do chèn ép, do hơi, do cục máu đông sau các kỹ thuật xâm lấn mạch máu
Một số trường hợp khác
- Tăng hoặc hạ thân nhiệt kéo dài
- Giảm kali máu
- Giảm natri máu
- Nhiễm toan xêtôn
- Hôn mê tăng thẩm thấu
- Viêm da-cơ
- Suy giáp
- Thiếu một số men chuyển hóa
Các yếu tố nguy cơ suy thận cấp do tiêu cơ vân cấp
- Sốc do chấn thương nặng
- Huyết áp tâm thu < 90 mmHg
- Creatine kinase (CK) > 15.000 đơn vị /ml
- Suy hô hấp cấp
- Điều trị muộn > 12 giờ

💬 Góp ý bước này

Bước 3. Triệu chứng, dấu hiệu

📋 Theo Bộ Y tế

Triệu chứng đặc trưng
- Đau cơ, mức độ đau cơ (chỉ điển hình ở bệnh nhân chấn thương, các bệnh nhân nội khoa thường ít triệu chứng điển hình)
- Nước tiểu màu đỏ nâu sau đó chuyển màu nâu đen
- Tăng men CK (CK tăng, tỉ lệ CKMB/CK toàn phần < 5%)
Các triệu chứng khác
- Sốt
- Nhịp tim nhanh
- Nôn và buồn nôn
- Đau bụng
- Rối loạn tâm thần (có thể do nguyên nhân gây bệnh)

📚 Theo Y văn

Dấu hiệu thực thể
- Yếu cơ, sưng cơ, căng cứng cơ
- Dấu hiệu mất nước, sốc giảm thể tích
- Dấu hiệu của hội chứng khoang (sưng, căng cứng chi, đau dữ dội, giảm cảm giác, yếu vận động, mất mạch ngoại vi)

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine, UpToDate)

💬 Góp ý bước này

Bước 4. Hội chứng

📋 Theo Bộ Y tế

Hội chứng tiêu cơ vân (Rhabdomyolysis - TCV)
- Tổn thương và hủy hoại các tế bào cơ vân
- Giải phóng một loạt các chất trong tế bào cơ vào máu: kali, axit uric, myoglobin, axit lactic, các enzym (creatine kinase - CK, AST, ALT)
- Dẫn đến rối loạn nước điện giải, toan chuyển hoá, sốc, tăng kali máu, hội chứng khoang
- Myoglobin làm tắc ống thận gây suy thận cấp
Hội chứng vùi lấp (Crush Syndrome)
- Tổn thương cơ do chèn ép kéo dài
- Giải phóng các chất nội bào vào máu sau khi giải phóng chèn ép
- Dẫn đến tiêu cơ vân, suy thận cấp, rối loạn điện giải, sốc

📚 Theo Y văn

Hội chứng tiêu cơ vân (Rhabdomyolysis - TCV): đau cơ, yếu cơ, nước tiểu sẫm màu (đỏ nâu/nâu đen), tăng men creatine kinase (CK) máu, tăng myoglobin niệu.
Hội chứng khoang (Compartment Syndrome): đau dữ dội không tương xứng với tổn thương, căng cứng chi, giảm/mất cảm giác, yếu/liệt vận động, mất mạch ngoại vi (dấu hiệu muộn).

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine, UpToDate)

💬 Góp ý bước này

Bước 5. Chẩn đoán phân biệt

📋 Theo Bộ Y tế

Nhồi máu cơ tim cấp
- Lâm sàng có đau ngực
- Có những thay đổi trên điện tim: ST chênh, sóng Q
- Tỷ lệ CKMB/CK toàn phần > 5%
- Troponin T tăng trên 0,05 U/l
Nhồi máu não mới
- CK tăng, kèm theo các dấu hiệu thần kinh khu trú
- Có hình ảnh nhồi máu não trên chụp CT scan hoặc MRI
Đái máu và đái ra hemoglobin
- Đái máu: có hồng cầu trong nước tiểu, nước tiểu ly tâm có cặn đỏ
- Đái ra hemoglobin: nước tiểu màu đỏ nhưng không có hồng cầu trên soi cặn, có thể do tan máu nội mạch
Bệnh viêm cơ tự miễn
- Đau cơ, yếu cơ thường diễn tiến mạn tính hoặc bán cấp
- CK tăng nhưng thường không cao đột ngột và dữ dội như tiêu cơ vân cấp
- Có thể có các kháng thể tự miễn đặc hiệu (ANA, anti-Jo-1, anti-SRP...)
Huyết khối tĩnh mạch sâu
- Đau, sưng, nóng, đỏ một chi (thường là chi dưới)
- Không có nước tiểu sẫm màu
- CK không tăng
- Chẩn đoán xác định bằng siêu âm Doppler mạch máu

🔀 Chẩn đoán phân biệt (bấm tên bệnh để mở bài)

Nhồi máu cơ tim cấp — Đau ngực điển hình, thay đổi điện tim (ST chênh, sóng Q), tỷ lệ CKMB/CK toàn phần > 5%, Troponin T tăng > 0,05 U/l. Tiêu cơ vân cấp có thể tăng CK nhưng CKMB/CK < 5% và Troponin T thường bình thường.

Nhồi máu não mới — Có dấu hiệu thần kinh khu trú, hình ảnh nhồi máu trên CT/MRI sọ não. CK có thể tăng nhưng không phải nguyên nhân chính gây triệu chứng.

Đái máu và đái ra hemoglobin — Đái máu có hồng cầu trong nước tiểu khi soi cặn. Đái ra hemoglobin do tan máu nội mạch, nước tiểu màu đỏ nhưng không có hồng cầu. Tiêu cơ vân cấp có myoglobin niệu, nước tiểu màu đỏ nâu/đen, que thử máu dương tính nhưng không có hồng cầu trên soi cặn.

Bệnh viêm cơ tự miễn (ví dụ: viêm đa cơ, viêm da cơ) — Đau cơ, yếu cơ thường diễn tiến mạn tính hoặc bán cấp, CK tăng nhưng thường không cao đột ngột và dữ dội như tiêu cơ vân cấp. Có thể có các kháng thể tự miễn đặc hiệu.

Huyết khối tĩnh mạch sâu — Đau, sưng, nóng, đỏ một chi (thường là chi dưới) nhưng không có nước tiểu sẫm màu, CK không tăng. Chẩn đoán xác định bằng siêu âm Doppler mạch máu.

💬 Góp ý bước này

Bước 6. Cận lâm sàng, xét nghiệm

📋 Theo Bộ Y tế

Xét nghiệm máu
- CK máu trên 1000 đơn vị /ml, tỷ lệ CKMB/CK <5%
- Urê, creatinin tăng
- Axit uric, AST, ALT tăng
- Khí máu (thường thấy toan chuyển hoá: pH và HCO3- máu giảm)
- Điện giải đồ: Giảm natri, canxi. Tăng kali và phospho (chú ý: có thể tăng rất nhanh kali dẫn tới ngừng tuần hoàn, cần làm xét nghiệm nhiều lần và theo dõi điện tim liên tục)
- Các xét nghiệm khác phục vụ cho chẩn đoán nguyên nhân
Chẩn đoán hình ảnh
- Phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra tiêu cơ vân cấp

🔬 Cận lâm sàng — theo độ đặc hiệu

🥇 Khẳng định chẩn đoán

Creatine Kinase (CK) máu

> 1000 đơn vị /ml (gấp 5 lần bình thường) — Chỉ điểm tổn thương cơ vân cấp tính

Myoglobin hoặc Hemoglobin trong nước tiểu

Dương tính — Myoglobin là sản phẩm của tiêu cơ vân, gây độc thận. Hemoglobin có thể do tan máu hoặc nhầm lẫn với myoglobin.

📊 Hỗ trợ/gợi ý

Tỷ lệ CKMB/CK toàn phần

< 5% — Giúp phân biệt tổn thương cơ vân với tổn thương cơ tim

Urê máu

Tăng (theo Y văn: > 7.1 mmol/L hoặc > 20 mg/dL) — Đánh giá chức năng thận, mức độ suy thận cấp

Creatinin máu

Tăng thêm 0,5 mg/dl (44 µmol/l) hoặc trên 50% so với giá trị bình thường (trên 130 µmol/l) (theo Y văn - KDIGO) — Đánh giá chức năng thận, mức độ suy thận cấp

Axit uric máu

Tăng (theo Y văn: > 7 mg/dL hoặc > 416 µmol/L) — Sản phẩm của chuyển hóa purin, có thể tăng trong tiêu cơ vân

AST (Aspartate Aminotransferase) máu

Tăng (theo Y văn: thường gấp nhiều lần giới hạn trên bình thường) — Enzym có trong cơ vân, tăng khi có tổn thương cơ

ALT (Alanine Aminotransferase) máu

Tăng (theo Y văn: thường gấp nhiều lần giới hạn trên bình thường) — Enzym có trong cơ vân, tăng khi có tổn thương cơ

pH máu (Khí máu động mạch)

< 7.35 (theo Y văn) — Đánh giá tình trạng toan chuyển hóa

HCO3- máu (Khí máu động mạch)

< 22 mmol/L (theo Y văn) — Đánh giá tình trạng toan chuyển hóa

Natri máu

< 135 mmol/L (theo Y văn) — Đánh giá rối loạn điện giải (hạ natri máu)

Canxi máu

< 2.2 mmol/L (theo Y văn) — Đánh giá rối loạn điện giải (hạ canxi máu)

Kali máu

> 5.5 mmol/L (theo Y văn) — Đánh giá rối loạn điện giải (tăng kali máu), nguy cơ ngừng tuần hoàn

Phospho máu

> 1.45 mmol/L (theo Y văn) — Đánh giá rối loạn điện giải (tăng phospho máu)

💬 Góp ý bước này

Bước 7. Chẩn đoán xác định

📋 Theo Bộ Y tế

Tiêu chuẩn chẩn đoán
- Có một nguyên nhân gợi ý dẫn đến tình trạng TCV cấp
- Men CK máu trên 1000 đơn vị /ml (gấp 5 lần bình thường), tỷ lệ CKMB/CK <5
- Loại trừ các nguyên nhân khác: nhồi máu cơ tim, nhồi máu não
- Có hemoglobin hoặc myoglobin trong nước tiểu, nước tiểu mầu đỏ nâu

📚 Theo Y văn

Chẩn đoán xác định dựa trên
- Lâm sàng: Tam chứng kinh điển (đau cơ, yếu cơ, nước tiểu sẫm màu)
- Cận lâm sàng: Tăng men CK máu (thường > 5 lần giới hạn trên bình thường hoặc > 1000 U/L), có myoglobin niệu

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine, UpToDate)

💬 Góp ý bước này

Bước 8. Chẩn đoán mức độ/giai đoạn

📋 Theo Bộ Y tế

Đánh giá nguy cơ suy thận cấp
- Sốc do chấn thương nặng
- Huyết áp tâm thu < 90 mmHg
- Creatine kinase (CK) > 15.000 đơn vị /ml
- Suy hô hấp cấp
- Điều trị muộn > 12 giờ
Đánh giá mức độ suy thận cấp (theo phác đồ suy thận cấp)
- Thể tích nước tiểu < 0,5 ml/kg/giờ kéo dài trên 6 giờ
- Nồng độ creatinin huyết tương tăng thêm 0,5 mg/dl (44 µg/l) hoặc trên 50% so với giá trị bình thường (trên 130 µg/l)

📚 Theo Y văn

Phân loại mức độ tổn thương thận cấp (Acute Kidney Injury - AKI) theo KDIGO (Kidney Disease: Improving Global Outcomes) 2012
- Giai đoạn 1: Creatinin huyết thanh tăng 1.5-1.9 lần so với nền HOẶC tăng ≥ 0.3 mg/dL (≥ 26.5 µmol/L) trong 48 giờ; Lượng nước tiểu < 0.5 mL/kg/giờ trong 6-12 giờ.
- Giai đoạn 2: Creatinin huyết thanh tăng 2.0-2.9 lần so với nền; Lượng nước tiểu < 0.5 mL/kg/giờ trong ≥ 12 giờ.
- Giai đoạn 3: Creatinin huyết thanh tăng ≥ 3.0 lần so với nền HOẶC tăng lên ≥ 4.0 mg/dL (≥ 353.6 µmol/L) HOẶC bắt đầu liệu pháp thay thế thận (RRT); Lượng nước tiểu < 0.3 mL/kg/giờ trong ≥ 24 giờ HOẶC vô niệu trong ≥ 12 giờ.
Mức độ nặng của tiêu cơ vân có thể được đánh giá dựa trên nồng độ CK đỉnh
- CK > 15.000 UI/L là yếu tố nguy cơ cao của suy thận cấp

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: KDIGO Clinical Practice Guideline for Acute Kidney Injury 2012, UpToDate)

💬 Góp ý bước này

Bước 9. Chẩn đoán nguyên nhân

📋 Theo Bộ Y tế

Nguyên nhân chấn thương
- Chấn thương nặng
- Hội chứng vùi lấp
- Điện giật
- Bỏng nhiệt nặng
Nguyên nhân nội khoa
- Ngộ độc: rượu, thuốc an thần, strychnine, rimifon và các chất gây co giật khác, thuốc ngủ
- Do thuốc: các thuốc nhóm statin, cocain, heroin, các ma túy tổng hợp
- Hôn mê hoặc bất động lâu (tai biến mạch máu não)
- Co giật toàn thân nặng và kéo dài hoặc vận động cơ quá mức
- Nọc độc: Rắn cắn, ong đốt
- Một số loại nhiễm trùng: uốn ván, vi khuẩn, virus
- Thiếu máu cục bộ cấp tính: tắc động mạch cấp tính do chèn ép, do hơi, do cục máu đông sau các kỹ thuật xâm lấn mạch máu
Một số trường hợp khác
- Tăng hoặc hạ thân nhiệt kéo dài
- Giảm kali máu
- Giảm natri máu
- Nhiễm toan xêtôn
- Hôn mê tăng thẩm thấu
- Viêm da-cơ
- Suy giáp
- Thiếu một số men chuyển hóa

📚 Theo Y văn

Việc xác định nguyên nhân là rất quan trọng để điều trị đặc hiệu và phòng ngừa tái phát.
- Cần khai thác kỹ tiền sử bệnh, tiền sử dùng thuốc, tiền sử chấn thương, hoạt động thể lực, các bệnh lý nền.

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: UpToDate)

💬 Góp ý bước này

Bước 10. Điều trị

📋 Theo Bộ Y tế

Xử trí chung
- Đảm bảo các bước hồi sức cấp cứu ban đầu cơ bản (A-Airway, B-Breathing, C-Circulation)
- Đánh giá tổn thương và lập kế hoạch xử trí tạm thời (lưu ý cột sống cổ, sọ não)
- Đảm bảo khối lượng dịch truyền, cân bằng dịch vào – ra, đề phòng và điều trị các rối loạn điện giải, toan kiềm
- Điều trị nguyên nhân
Điều trị suy thận cấp, tăng kali máu cấp
- Cân bằng nước điện giải, kiềm toan, đảm bảo dinh dưỡng
- Lọc máu khi có chỉ định
- Dùng các thuốc cần điều chỉnh liều cho phù hợp, theo mức lọc cầu thận
Điều trị hội chứng khoang
- Khám nhiều lần, đánh giá tiến triển và mức độ tổn thương của các dấu hiệu mạch, thần kinh, phần mềm
- Rạch bao cân cơ để giảm áp (fasciotomy) khi không sờ được mạch ở chi bị tổn thương
- Cắt cụt nếu không bảo tồn được nữa

💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)

💊 Liều tham khảo

Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.

📚 Bối cảnh: Nguyên tắc điều trị tiêu cơ vân cấp bao gồm: hồi sức cấp cứu ban đầu, bù dịch tích cực để ngăn ngừa và điều trị suy thận cấp, điều chỉnh các rối loạn điện giải và kiềm toan, điều trị nguyên nhân gây tiêu cơ vân, và xử trí các biến chứng như hội chứng khoang.

Hồi sức cấp cứu ban đầu

⚙ Đảm bảo thông thoáng đường thở (Airway), hỗ trợ hô hấp (Breathing), duy trì tuần hoàn (Circulation) để ổn định bệnh nhân trước khi điều trị đặc hiệu.

↔ Đây là các bước xử trí cơ bản, không phải thuốc.

Dịch truyền tĩnh mạch

⚙ Bù dịch tích cực là nền tảng để duy trì thể tích tuần hoàn, tăng tưới máu thận, và thải myoglobin qua nước tiểu, ngăn ngừa suy thận cấp. Dịch đẳng trương giúp duy trì cân bằng điện giải.

💊 Dung dịch Natri Clorid 0.9% (NaCl 0.9%)

Ít nhất 100-200 ml/giờ (khi CK > 5000 UI/L) HOẶC 1000-2000 ml/giờ (phòng bệnh) · Tĩnh mạch

↔ Tốc độ truyền dịch cần được điều chỉnh theo tình trạng lâm sàng, huyết áp, áp lực tĩnh mạch trung tâm (ALTMTT) và lượng nước tiểu. Cần thận trọng ở bệnh nhân cao tuổi, có tiền sử suy tim hoặc bệnh mạch vành để tránh quá tải dịch.

Thuốc kiềm hóa nước tiểu

⚙ Kiềm hóa nước tiểu giúp giảm sự kết tủa của myoglobin trong ống thận và giảm độc tính của myoglobin đối với tế bào ống thận.

💊 Natri Bicarbonate (Sodium Bicarbonate)

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tĩnh mạch

↔ Cần theo dõi pH nước tiểu và pH máu. Thận trọng khi sử dụng ở bệnh nhân có hạ canxi máu nặng hoặc suy tim.

Thuốc lợi tiểu

⚙ Tăng thải nước và điện giải, duy trì thể tích nước tiểu khi đã bù đủ dịch nhưng vẫn thiểu niệu, giúp thải myoglobin và các chất độc khác.

💊 Furosemid

20-40 mg tĩnh mạch mỗi lần · Tĩnh mạch

💊 Manitol

1-2 g/kg/ngày HOẶC 20% 200ml truyền tĩnh mạch 6 giờ/lần · Tĩnh mạch

↔ Chỉ định khi đã bù đủ dịch mà vẫn thiểu niệu. Furosemid và Manitol có thể được sử dụng thay thế hoặc phối hợp tùy theo tình trạng bệnh nhân. Manitol chống chỉ định ở bệnh nhân vô niệu hoặc suy tim nặng.

Thuốc vận mạch

⚙ Duy trì huyết áp và tưới máu các cơ quan khi bệnh nhân có sốc hoặc huyết áp thấp không đáp ứng với bù dịch.

💊 Dobutamin

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tĩnh mạch truyền liên tục

💊 Dopamin

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tĩnh mạch truyền liên tục

💊 Noradrenalin (Norepinephrine)

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tĩnh mạch truyền liên tục

↔ Các thuốc này được sử dụng để duy trì huyết áp tâm thu > 90 mmHg. Lựa chọn và liều lượng phụ thuộc vào tình trạng huyết động của bệnh nhân và đáp ứng điều trị.

Điều trị tăng kali máu cấp

⚙ Ổn định màng tế bào cơ tim, chuyển kali vào trong tế bào, tăng thải kali ra khỏi cơ thể để ngăn ngừa biến chứng tim mạch nguy hiểm.

💊 Calcium Gluconate 10%

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tĩnh mạch

💊 Insulin tác dụng nhanh + Glucose

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tĩnh mạch

💊 Salbutamol (Albuterol)

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Khí dung

💊 Sodium Polystyrene Sulfonate (Kayexalate)

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Uống hoặc thụt giữ

↔ Các thuốc này được sử dụng để điều trị tăng kali máu cấp tính. Lựa chọn thuốc và liều lượng phụ thuộc vào mức độ tăng kali máu và tình trạng lâm sàng của bệnh nhân. Lọc máu là phương pháp hiệu quả nhất khi tăng kali máu nặng và kháng trị.

Liệu pháp thay thế thận

⚙ Loại bỏ các chất độc, điều chỉnh rối loạn nước, điện giải và kiềm toan khi suy thận cấp nặng hoặc không đáp ứng với điều trị nội khoa.

↔ Lọc máu (thận nhân tạo, lọc màng bụng) được chỉ định khi có suy thận cấp nặng, tăng kali máu đe dọa tính mạng, toan chuyển hóa nặng, quá tải dịch không đáp ứng với lợi tiểu, hoặc các biến chứng khác của suy thận cấp. Đây là một thủ thuật, không phải thuốc.

Phẫu thuật giải áp

⚙ Giảm áp lực trong khoang cơ bị chèn ép để phục hồi tưới máu, ngăn ngừa tổn thương thần kinh và cơ không hồi phục.

↔ Rạch bao cân cơ (fasciotomy) là một thủ thuật phẫu thuật khẩn cấp được chỉ định khi có hội chứng khoang. Cắt cụt chi là biện pháp cuối cùng khi chi không thể bảo tồn được.

⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.

💬 Góp ý bước này

Bước 11. Chống chỉ định, điều chỉnh theo bệnh kèm

📋 Theo Bộ Y tế

Điều chỉnh dịch truyền
- Chú ý tăng gánh thể tích thừa dịch ở người bệnh cao tuổi, có tiền sử suy tim, bệnh mạch vành cấp hoặc mạn tính
Thận trọng khi dùng Bicarbonate
- Chú ý đề phòng hạ Canxi máu

📚 Theo Y văn

Chống chỉ định và thận trọng khi dùng Manitol
- Manitol chống chỉ định ở bệnh nhân vô niệu hoặc suy tim nặng (nguy cơ quá tải dịch, phù phổi cấp)
- Thận trọng ở bệnh nhân có bệnh thận mạn tính
Chống chỉ định và thận trọng khi dùng Bicarbonate
- Thận trọng ở bệnh nhân có hạ canxi máu nặng (có thể làm nặng thêm tình trạng hạ canxi máu)
- Thận trọng ở bệnh nhân suy tim (nguy cơ quá tải dịch, phù phổi cấp)
Điều chỉnh thuốc theo nguyên nhân
- Ngừng các thuốc gây tiêu cơ vân (ví dụ: statin, colchicine, thuốc an thần) nếu chúng được xác định là nguyên nhân
Điều chỉnh liều thuốc theo chức năng thận
- Nhiều thuốc cần điều chỉnh liều ở bệnh nhân suy thận cấp để tránh tích lũy và độc tính

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine, UpToDate)

💬 Góp ý bước này

Bước 12. Theo dõi đáp ứng

📋 Theo Bộ Y tế

Theo dõi các chỉ số sinh hóa
- Theo dõi kali, natri máu 2 - 3 lần / ngày
- Theo dõi urê, creatinin, axit uric, AST, ALT
Theo dõi chức năng thận và cân bằng dịch
- Đảm bảo nước tiểu 200-250ml/giờ (mục tiêu điều trị)
- Duy trì lượng nước tiểu 150 - 200ml/giờ (mục tiêu phòng bệnh)
- Đo áp lực tĩnh mạch trung tâm (ALTMTT) sau mỗi giờ để quyết định tốc độ truyền dịch
Theo dõi tình trạng lâm sàng
- Khám nhiều lần, đánh giá tiến triển và mức độ tổn thương của các dấu hiệu mạch, thần kinh, phần mềm (đặc biệt đối với hội chứng khoang)
- Theo dõi huyết áp tâm thu > 90 mmHg
Theo dõi pH
- pH nước tiểu khoảng 6,5
- pH máu dưới 7,5 và HCO3 dưới 30 mmol/l

📚 Theo Y văn

Theo dõi điện tim
- Theo dõi điện tim liên tục ở bệnh nhân có tăng kali máu để phát hiện sớm các rối loạn nhịp tim đe dọa tính mạng
Theo dõi các dấu hiệu sinh tồn
- Mạch, nhiệt độ, nhịp thở, SpO2

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine, UpToDate)

💬 Góp ý bước này

Bước 13. Biến chứng

📋 Theo Bộ Y tế

Rối loạn nước
- Nước tích tụ trong cơ
- Có thể dẫn đến sốc do giảm thể tích trong lòng mạch
- Hội chứng khoang
Rối loạn điện giải
- Hạ natri máu
- Hạ canxi máu
- Tăng kali máu
- Tăng phospho máu
Toan chuyển hóa
Đông máu rải rác trong lòng mạch (DIC - Disseminated Intravascular Coagulation)
Suy thận cấp
Suy đa tạng

💬 Góp ý bước này

Bước 14. Chuyển tuyến, cờ đỏ

📋 Theo Bộ Y tế

Cờ đỏ (Red flags) cần nghĩ đến tiêu cơ vân cấp
- Người bệnh nằm lâu
- Ngộ độc nặng
- Có tăng men CK
- Màu sắc nước tiểu sẫm màu
Yếu tố nguy cơ suy thận cấp do tiêu cơ vân cấp (cờ đỏ cần điều trị tích cực hoặc chuyển tuyến)
- Sốc do chấn thương nặng
- Huyết áp tâm thu < 90 mmHg
- Creatine kinase (CK) > 15.000 đơn vị /ml
- Suy hô hấp cấp
- Điều trị muộn > 12 giờ

📚 Theo Y văn

Chỉ định chuyển tuyến
- Bệnh nhân có dấu hiệu suy thận cấp nặng (vô niệu, tăng kali máu đe dọa tính mạng, toan chuyển hóa nặng không đáp ứng điều trị)
- Hội chứng khoang cần phẫu thuật giải áp khẩn cấp
- Suy đa tạng hoặc các biến chứng nặng khác cần hồi sức tích cực chuyên sâu
- Không đáp ứng với điều trị ban đầu tại tuyến dưới
Các dấu hiệu cờ đỏ cần can thiệp khẩn cấp
- Tăng nhanh nồng độ CK
- Thiểu niệu/vô niệu
- Tăng kali máu có thay đổi điện tim
- Dấu hiệu của hội chứng khoang (đau dữ dội, căng cứng chi, giảm cảm giác)
- Sốc hoặc huyết áp thấp không đáp ứng với bù dịch
- Rối loạn ý thức hoặc các dấu hiệu thần kinh mới xuất hiện

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Tintinalli's Emergency Medicine, UpToDate)

💬 Góp ý bước này

⭐ Bài này với bạn thế nào?

Hữu ích

Dễ sử dụng

Trình bày học thuật

Thấy bài hữu ích? Gửi cho bạn cùng lớp.