Tài liệu trên website https://hoclamsang.vn dùng để tra cứu, phục vụ hoạt động giảng dạy và học tập, không phải là tài liệu hướng dẫn việc tự điều trị. Các hoạt động tư vấn y khoa hoặc điều trị phải có bác sĩ chuyên khoa hướng dẫn.
← Trang chủ

Viêm phổi nặng do vi rút cúm A

ICD-10 · J09.X1Hồi sức cấp cứu, Nội Hô hấp✓ Đã pre-checkChuyên khoa1493/QĐ-BYT (22/4/2015) — Hồi sức tích cực
🕒 Cập nhật: 09/11/2026 · 📚 Nguồn: 1493/QĐ-BYT (22/4/2015) — Hồi sức tích cực
🔗 Triệu chứng / hội chứng liên quan — bấm để mở cửa tiếp cận
🟡 Khó thở🟡 Đau họng🟡 Đau đầu
📖 Tổng quan bệnh học
Định nghĩa: Viêm phổi nặng do vi rút cúm A là một tình trạng bệnh lý nghiêm trọng, đặc trưng bởi tổn thương phổi nặng nề do nhiễm vi rút cúm A. Đây là một thể bệnh cần được chẩn đoán và điều trị kịp thời, thường thuộc chuyên khoa Hồi sức cấp cứu và Nội Hô hấp.
Dịch tễ: Dịch tễ học của viêm phổi nặng do vi rút cúm A liên quan đến các yếu tố dịch tễ cụ thể, mặc dù không có số liệu cụ thể được cung cấp. Bệnh có thể diễn biến nặng ở một số nhóm người bệnh có nguy cơ cao, đòi hỏi sự theo dõi và can thiệp y tế kịp thời.
Cơ chế bệnh sinh: Cơ chế bệnh sinh của viêm phổi nặng do vi rút cúm A bắt đầu từ sự xâm nhập của vi rút cúm A vào đường hô hấp, gây ra hội chứng cúm chung. Vi rút sau đó gây tổn thương phổi nghiêm trọng, dẫn đến suy hô hấp cấp tính. Trong các trường hợp nặng, đặc biệt do cúm A H5N1, bệnh có thể gây ra các triệu chứng ngoài đường hô hấp và tiến triển thành suy đa tạng.
Phân loại: Viêm phổi nặng do vi rút cúm A có thể được phân loại dựa trên mức độ tổn thương phổi và mức độ suy hô hấp của người bệnh. Việc phân loại này giúp đánh giá mức độ nghiêm trọng của bệnh và định hướng chiến lược điều trị phù hợp.

Bước 1. Bệnh sử và lý do đến khám

📋 Theo Bộ Y tế
  • Lý do đến khám
    • Biểu hiện hội chứng cúm chung: mệt, sốt, đau đầu, đau họng, sổ mũi, ho khan
    • Biểu hiện suy hô hấp: khó thở tăng lên, thở nhanh, mạch nhanh, SpO2 giảm, tím môi đầu chi
  • Bệnh sử/diễn tiến
    • Thời gian ủ bệnh: tùy theo từng loại vi rút
    • Do cúm A (H5N1): khoảng 1 tuần sau khi tiếp xúc với gia cầm chết, ốm hoặc bị bệnh
    • Do virut cúm A (H1N1): thường từ 1,5 đến 3 ngày hoặc lâu hơn
    • Do cúm A (H7N9): khoảng từ 3-7 ngày
    • Thời gian toàn phát: biểu hiện nhiễm cúm chung (đau rát họng, sốt, đau đầu, đau mình mẩy, ho khan, chảy mũi)
    • Có thể xuất hiện thêm các triệu chứng của hệ thần kinh: lú lẫn, nôn buồn nôn, rối loạn cơ tròn và hội chứng não và màng não
    • Các triệu chứng về tiêu hóa: viêm dạ dày ruột với biểu hiện ỉa chảy, xuất huyết tiêu hóa
    • Hô hấp: đau ngực, ho, khó thở tăng lên, suy hô hấp tiến triển nhanh, thở nhanh, mạch nhanh, SpO2 giảm, tím môi đầu chi, khám phổi nhiều ran nổ hoặc thổi ống
    • Có thể tiến triển suy đa tạng: suy hô hấp, tuần hoàn, tăng bilirubin toàn phần và trực tiếp, suy thận, giảm tiểu cầu
💬 Góp ý bước này

Bước 2. Tiền sử, yếu tố nguy cơ

📋 Theo Bộ Y tế
  • Các nhóm người bệnh có nguy cơ diễn biến nặng
    • Suy giảm miễn dịch: có thai hoặc dùng các thuốc ức chế miễn dịch
    • Người bệnh thường trẻ tuổi, phần lớn đang trong độ tuổi lao động
    • Có nhiều bệnh mạn tính phối hợp
    • Nghiện rượu
    • Trẻ em dưới 5 tuổi
    • Có bệnh tim mạch mạn tính
    • Bệnh phổi mạn tính
    • Béo phì
  • Yếu tố dịch tễ
    • Tiền sử tiếp xúc với gia cầm ốm hoặc chết (nếu do cúm A H5N1)
    • Tiếp xúc với người từ vùng dịch trở về (cúm A H1N1, H7N9)
    • Hay gặp vùng Đông Nam Á như Indonesia, Việt Nam (đối với H5N1)
💬 Góp ý bước này

Bước 3. Triệu chứng, dấu hiệu

📋 Theo Bộ Y tế
  • Biểu hiện hội chứng cúm chung
    • Mệt
    • Sốt
    • Đau đầu
    • Đau họng
    • Sổ mũi
    • Ho khan
    • Đau mình mẩy
    • Chảy mũi
  • Biểu hiện suy hô hấp
    • Khó thở tăng lên
    • Suy hô hấp tiến triển nhanh
    • Thở nhanh
    • Mạch nhanh
    • SpO2 giảm
    • Tím môi đầu chi
    • Khám phổi nhiều ran nổ hoặc thổi ống
  • Triệu chứng ngoài đường hô hấp (đặc biệt do cúm A H5N1)
    • Hệ thần kinh: lú lẫn, nôn buồn nôn, rối loạn cơ tròn và hội chứng não và màng não
    • Hệ tiêu hóa: viêm dạ dày ruột với biểu hiện ỉa chảy, xuất huyết tiêu hóa
  • Triệu chứng suy đa tạng
    • Suy hô hấp
    • Suy tuần hoàn
    • Tăng bilirubin toàn phần và trực tiếp (suy gan)
    • Suy thận
    • Giảm tiểu cầu
💬 Góp ý bước này

Bước 4. Hội chứng

📋 Theo Bộ Y tế
  • Hội chứng cúm
    • Mệt, sốt, đau đầu, đau họng, sổ mũi, ho khan, đau mình mẩy, chảy mũi
  • Hội chứng suy hô hấp cấp
    • Khó thở tăng lên, suy hô hấp tiến triển nhanh, thở nhanh, mạch nhanh, SpO2 giảm, tím môi đầu chi, khám phổi nhiều ran nổ hoặc thổi ống
💬 Góp ý bước này

Bước 5. Chẩn đoán phân biệt

📋 Theo Bộ Y tế
  • Viêm phổi do vi khuẩn (phế cầu, Hemophilus influenza)
    • Thường có bạch cầu tăng, procalcitonin tăng
    • Cấy bệnh phẩm hô hấp có thể phát hiện căn nguyên vi khuẩn gây bệnh
  • Viêm phổi nặng do một số nguyên nhân vi khuẩn không điển hình
🔀 Chẩn đoán phân biệt (bấm tên bệnh để mở bài)
Viêm phổi do vi khuẩn (phế cầu, Hemophilus influenza) — Thường có bạch cầu tăng, procalcitonin tăng, cấy bệnh phẩm hô hấp có thể phát hiện căn nguyên vi khuẩn gây bệnh. Viêm phổi do cúm A thường có bạch cầu và tiểu cầu bình thường hoặc giảm, CRP và/hoặc procalcitonin trong giới hạn bình thường nếu chưa có bội nhiễm.
Viêm phổi do các virus khác (RSV, Adenovirus, SARS-CoV-2) — Lâm sàng và hình ảnh X-quang có thể tương tự. Cần xét nghiệm PCR đặc hiệu cho từng loại virus để phân biệt căn nguyên.
Phù phổi cấp do tim (Cardiogenic Pulmonary Edema) — Thường có tiền sử bệnh tim mạch (suy tim, bệnh mạch vành). Có thể có ran ẩm ở phổi nhưng không có hội chứng nhiễm trùng rõ rệt. Siêu âm tim có thể thấy rối loạn chức năng tim, BNP (B-type Natriuretic Peptide) tăng cao. X-quang có thể thấy bóng tim to, tái phân bố mạch máu phổi.
Viêm phổi hít (Aspiration Pneumonitis) — Thường có yếu tố nguy cơ hít sặc (rối loạn nuốt, giảm ý thức). Vị trí tổn thương phổi thường ở các thùy dưới, phân thùy sau hoặc phân thùy đỉnh thùy dưới. Không có yếu tố dịch tễ tiếp xúc với cúm.
📚 Theo Y văn
  • Viêm phổi do các virus khác (ví dụ: RSV, Adenovirus, SARS-CoV-2)
    • Lâm sàng và hình ảnh X-quang có thể tương tự
    • Cần xét nghiệm PCR đặc hiệu để phân biệt căn nguyên virus
  • Phù phổi cấp do tim (Cardiogenic Pulmonary Edema)
    • Thường có tiền sử bệnh tim mạch (suy tim, bệnh mạch vành)
    • Có thể có ran ẩm ở phổi nhưng không có hội chứng nhiễm trùng rõ rệt
    • Siêu âm tim có thể thấy rối loạn chức năng tim, BNP (B-type Natriuretic Peptide) tăng cao
  • Viêm phổi hít (Aspiration Pneumonitis)
    • Thường có yếu tố nguy cơ hít sặc (rối loạn nuốt, giảm ý thức)
    • Vị trí tổn thương phổi thường ở các thùy dưới, phân thùy sau hoặc phân thùy đỉnh thùy dưới
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine)
💬 Góp ý bước này

Bước 6. Cận lâm sàng, xét nghiệm

📋 Theo Bộ Y tế
  • Công thức máu
    • Bạch cầu và tiểu cầu bình thường hoặc giảm
    • Tỉ lệ bạch cầu đa nhân trung tính cũng giảm
    • Trường hợp nặng bạch cầu giảm dưới 1000 tế bào/ml
    • Giai đoạn sau có nhiễm khuẩn thứ phát số lượng bạch cầu tăng cao
  • Marker chỉ thị viêm
    • CRP (C-reactive protein) và procalcitonin trong giới hạn bình thường
    • Giai đoạn có nhiễm khuẩn thứ phát CRP và Procalcitonin sẽ tăng
  • X quang tim phổi
    • Tổn thương thâm nhiễm khu trú một thùy phổi sau đó lan tỏa nhanh ra toàn bộ phổi thậm chí lan tỏa nhanh cả hai phổi (phổi trắng)
    • Có thể gặp hình ảnh tràn dịch hoặc/và tràn khí màng phổi
  • Khí máu
    • Biểu hiện điển hình giảm oxy hóa máu mức độ vừa đến nặng
    • Tỉ lệ PaO2/FiO2 < 300
    • Có thể gặp tăng thông khí phế nang (PaCO2 giảm < 35 mmHg) ở giai đoạn đầu do người bệnh thở nhanh
    • Khi người bệnh có suy hô hấp nặng phải thở máy với PEEP cao thường có tăng CO2 máu (> 45 mmHg) do giảm thông khí phế nang
  • Xét nghiệm chẩn đoán nhanh cúm A
    • Dương tính (+) với dịch tỵ hầu hoặc dịch phế quản
    • Với cúm A (H5N1) bắt buộc phải lấy dịch hút đờm sâu thông qua dịch hút phế quản hoặc dịch đờm sau khi được khí dung nước muối ưu trương 10%
    • Cho kết quả 15-30 phút
    • Tỉ lệ âm tính giả cao do vi rút đột biến nhanh, nên hiện nay giá trị của xét nghiệm chẩn đoán nhanh ít ý nghĩa
  • PCR (Polymerase Chain Reaction)
    • Với bệnh phẩm đờm hoặc dịch phế quản chẩn đoán cúm A (H5N1) hoặc cúm A (H1N1)
    • Có độ nhạy và độ đặc hiệu cao
    • Cần thời gian ít nhất 12-24 giờ
    • Có thể tìm thấy vi rút cúm A (H5N1) trong phân và dịch não tủy
  • Cấy dịch phế quản
    • Có thể gặp các vi khuẩn bội nhiễm như Klebsiella pneumonia, A. baumanii, Pseudomonas aeruginosa
  • Các xét nghiệm giúp chẩn đoán suy đa tạng và theo dõi diễn biến suy đa tạng
🔬 Cận lâm sàng — theo độ đặc hiệu
🥇 Khẳng định chẩn đoán
PaO2/FiO2
< 300 — Giảm oxy hóa máu mức độ vừa đến nặng, là tiêu chuẩn chẩn đoán hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS - Acute Respiratory Distress Syndrome).
PCR (Polymerase Chain Reaction) cúm A
Dương tính (+) — Chẩn đoán xác định căn nguyên cúm A (H5N1, H1N1, v.v.) với độ nhạy và độ đặc hiệu cao.
Cấy dịch phế quản
Không có ngưỡng số — Phát hiện vi khuẩn bội nhiễm (Klebsiella pneumonia, A. baumanii, Pseudomonas aeruginosa) để định hướng điều trị kháng sinh.
📊 Hỗ trợ/gợi ý
Bạch cầu
< 1000 tế bào/ml — Giảm bạch cầu nặng, thường gặp trong nhiễm virus nặng hoặc suy tủy. Giai đoạn sau có nhiễm khuẩn thứ phát số lượng bạch cầu tăng cao.
Tiểu cầu
Bình thường hoặc giảm — Giảm tiểu cầu có thể là dấu hiệu của suy đa tạng hoặc rối loạn đông máu.
CRP (C-reactive protein)
Trong giới hạn bình thường (< 10 mg/L theo Y văn) — Thường bình thường trong nhiễm virus đơn thuần. Tăng cao khi có nhiễm khuẩn thứ phát.
Procalcitonin
Trong giới hạn bình thường (< 0.1 ng/mL theo Y văn); > 0.5 ng/mL gợi ý nhiễm khuẩn (theo Y văn); > 2 ng/mL nhiễm khuẩn nặng (theo Y văn) — Thường bình thường trong nhiễm virus đơn thuần. Tăng cao khi có nhiễm khuẩn thứ phát, đặc biệt là nhiễm khuẩn huyết.
X quang tim phổi
Không có ngưỡng số — Phát hiện tổn thương thâm nhiễm khu trú hoặc lan tỏa hai phổi (phổi trắng), tràn dịch/khí màng phổi, gợi ý viêm phổi nặng.
PaCO2
< 35 mmHg — Tăng thông khí phế nang do người bệnh thở nhanh ở giai đoạn đầu.
PaCO2
> 45 mmHg — Giảm thông khí phế nang, thường gặp khi người bệnh có suy hô hấp nặng phải thở máy với PEEP (Positive End-Expiratory Pressure) cao.
🔍 Tầm soát
Xét nghiệm chẩn đoán nhanh cúm A
Dương tính (+) — Gợi ý nhiễm cúm A, nhưng có tỉ lệ âm tính giả cao do vi rút đột biến nhanh, giá trị ít ý nghĩa trong chẩn đoán xác định.
💬 Góp ý bước này

Bước 7. Chẩn đoán xác định

📋 Theo Bộ Y tế
  • Dựa vào yếu tố dịch tễ
    • Người bệnh có tiền sử tiếp xúc với gia cầm ốm hoặc chết (nếu do cúm A H5N1)
    • Hoặc tiếp xúc với người từ vùng dịch trở về (cúm A H1N1, H7N9)
  • Dựa vào lâm sàng
    • Biểu hiện hội chứng cúm (mệt, sốt, đau đầu, đau họng, sổ mũi, ho khan)
    • Biểu hiện hội chứng suy hô hấp cấp (khó thở tăng lên, thở nhanh, mạch nhanh, SpO2 giảm, tím môi đầu chi)
  • Dựa vào cận lâm sàng
    • Công thức máu: bạch cầu và tiểu cầu bình thường hoặc giảm
    • CRP và/hoặc procalcitonin trong giới hạn bình thường nếu chưa có bội nhiễm
    • X quang tim phổi: tổn thương thâm nhiễm khu trú một bên phổi hoặc lan tỏa hai phổi
    • Khí máu: giảm oxy hóa máu mức độ vừa đến nặng, tỉ lệ PaO2/FiO2 < 300
    • PCR dịch phế quản dương tính với vi rút cúm A (H5N1) hoặc A (H1N1)
💬 Góp ý bước này

Bước 8. Chẩn đoán mức độ/giai đoạn

📋 Theo Bộ Y tế
  • Dựa theo mức độ tổn thương phổi và mức độ suy hô hấp
    • Mức độ nặng
    • Mức độ nguy kịch
📚 Theo Y văn
  • Đánh giá mức độ suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS - Acute Respiratory Distress Syndrome) theo tiêu chuẩn Berlin
    • ARDS nhẹ: PaO2/FiO2 từ 200 mmHg đến ≤ 300 mmHg (với PEEP hoặc CPAP ≥ 5 cmH2O)
    • ARDS vừa: PaO2/FiO2 từ 100 mmHg đến ≤ 200 mmHg (với PEEP hoặc CPAP ≥ 5 cmH2O)
    • ARDS nặng: PaO2/FiO2 ≤ 100 mmHg (với PEEP hoặc CPAP ≥ 5 cmH2O)
  • Các thăm dò xác định mức độ/giai đoạn
    • Khí máu động mạch: để xác định PaO2/FiO2
    • X-quang ngực hoặc CT ngực: đánh giá mức độ thâm nhiễm phổi, loại trừ các nguyên nhân khác
    • Đánh giá chức năng các cơ quan: xét nghiệm chức năng gan, thận, đông máu để xác định suy đa tạng
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Berlin Definition of ARDS, JAMA 2012)
💬 Góp ý bước này

Bước 9. Chẩn đoán nguyên nhân

📋 Theo Bộ Y tế
  • Lấy bệnh phẩm đường hô hấp để xác định căn nguyên virus
    • Đờm sâu nếu người bệnh đã đặt ống nội khí quản
    • Nếu người bệnh chưa đặt ống nội khí quản: lấy đờm yêu cầu người bệnh khạc đờm (sau khi đã làm khí dung với nước muối ưu trương) hoặc lấy qua dịch ngoáy họng hoặc dịch tỵ hầu
📚 Theo Y văn
  • Các loại virus cúm A thường gặp gây viêm phổi nặng
    • Cúm A (H5N1)
    • Cúm A (H1N1)
    • Cúm A (H3N2)
    • Cúm A (H7N9)
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine)
💬 Góp ý bước này

Bước 10. Điều trị

💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Cần phát hiện sớm và điều trị kịp thời (dùng thuốc diệt virut sớm) các trường hợp viêm phổi do cúm đặc biệt do cúm A (H5N1). Các trường hợp nặng cần được điều trị tại các đơn vị hồi sức. Thực hiện biện pháp cách ly để tránh lây nhiễm. Điều trị đặc hiệu tốt nhất trong vòng 48-72 giờ từ khi phát bệnh. Điều trị hỗ trợ hô hấp theo chiến lược thông khí bảo vệ phổi (lưu ý hạn chế dùng PEEP cao vì nguy cơ tràn khí màng phổi).
Thuốc kháng virus
⚙ Ức chế neuraminidase của virus cúm, ngăn chặn sự giải phóng virus mới từ tế bào bị nhiễm, làm giảm sự lây lan của virus trong cơ thể.
💊 Oseltamivir
300mg/ngày chia 2 lần (nếu nghi ngờ do cúm A H5N1); 150mg/ngày chia 2 lần (nếu nghi ngờ do cúm A khác) · Uống
↔ Oseltamivir là thuốc kháng virus được ưu tiên. Thời gian điều trị cho cúm A (H1N1) là 7 ngày, còn cúm A (H5N1) dùng đến khi xét nghiệm dịch phế quản âm tính.
Corticosteroid
⚙ Chống viêm mạnh, giảm phản ứng viêm quá mức của cơ thể (bão cytokine) gây tổn thương phổi và suy đa tạng.
💊 Methylprednisolone
1-2 mg/kg/ngày chia 2 lần · Tiêm tĩnh mạch
💊 Hydrocortisone
200 mg/ngày chia 4 lần · Tiêm tĩnh mạch
↔ Methylprednisolone thường được dùng trong 3-5 ngày. Hydrocortisone có thể được sử dụng thay thế hoặc bổ sung.
Hỗ trợ hô hấp
⚙ Cung cấp oxy, hỗ trợ thông khí, giảm công hô hấp, duy trì oxy hóa máu và thông khí phế nang đầy đủ.
↔ Nằm đầu cao 30 độ (trừ trường hợp sốc nằm đầu thẳng). Liệu pháp oxy mục tiêu SpO2 > 92% và PaO2 > 60 mmHg. Thở máy không xâm nhập nếu oxy liệu pháp không hiệu quả. Thở máy xâm nhập qua ống nội khí quản theo quy trình thở máy cho bệnh nhân ARDS. Nếu thất bại (PaO2/FiO2 < 100) với thở máy thông thường, có thể áp dụng thở máy tần số cao (HFO) hoặc trao đổi oxy ngoài cơ thể (ECMO) nếu có điều kiện.
Hỗ trợ tuần hoàn
⚙ Duy trì huyết áp và tưới máu mô đầy đủ trong trường hợp sốc hoặc suy tuần hoàn.
↔ Đặt catheter tĩnh mạch trung tâm. Bù dịch duy trì áp lực tĩnh mạch trung tâm (CVP - Central Venous Pressure) 7-10 cmH2O (cao hơn ở người bệnh có thở máy). Sử dụng thuốc vận mạch nếu có huyết áp tụt khi đã duy trì đủ dịch.
Lọc máu hấp phụ cytokine
⚙ Loại bỏ các cytokine gây viêm quá mức khỏi tuần hoàn, giúp kiểm soát phản ứng viêm hệ thống và giảm tổn thương đa tạng.
↔ Lọc máu với quả lọc có khả năng hấp phụ cytokine (như quả lọc PMX có chất liệu là polymycine B, hoặc các loại khác) cho đến khi chức năng trao đổi khí của phổi được cải thiện (P/F ≥ 300) thì ngừng. Lọc máu liên tục tĩnh mạch-tĩnh mạch (CVVH - Continuous Veno-Venous Hemofiltration) với thể tích dịch thay thế lớn (≥45 ml/kg/giờ). Tiêu chuẩn ngừng lọc máu khi tiến hành cai thở máy hoặc chỉ số oxy hóa máu ≥ 300, chuyển lọc máu ngắt quãng nếu có chỉ định cho suy thận cấp.
Truyền máu
⚙ Duy trì nồng độ hemoglobin đủ để đảm bảo vận chuyển oxy đến các mô.
↔ Duy trì hemoglobin 90-100g/L bằng truyền khối hồng cầu.
Điều trị rối loạn đông máu (DIC - Disseminated Intravascular Coagulation)
⚙ Bổ sung các yếu tố đông máu và tiểu cầu bị tiêu thụ, hoặc sử dụng thuốc chống đông để kiểm soát quá trình đông máu bất thường.
↔ Truyền cryo, khối tiểu cầu, thuốc chống đông nếu có chỉ định.
Điều trị hỗ trợ suy gan
⚙ Hỗ trợ chức năng gan, loại bỏ độc tố và bổ sung các chất cần thiết.
↔ Truyền huyết tương tươi, gan nhân tạo (MARS - Molecular Adsorbents Recirculating System) hoặc thay huyết tương (PEX - Plasma Exchange) nếu có chỉ định.
Kháng sinh
⚙ Tiêu diệt vi khuẩn gây nhiễm khuẩn thứ phát hoặc nhiễm khuẩn bệnh viện.
↔ Sử dụng kháng sinh nếu người bệnh có nhiễm khuẩn, chú ý sử dụng các kháng sinh cho nhiễm khuẩn bệnh viện nếu người bệnh có nhiễm khuẩn bệnh viện (xem bài viêm phổi bệnh viện).
Dự phòng huyết khối tĩnh mạch sâu
⚙ Ngăn ngừa hình thành cục máu đông trong tĩnh mạch sâu, giảm nguy cơ thuyên tắc phổi.
💊 Heparin trọng lượng phân tử thấp
Liều dự phòng · Tiêm dưới da
↔ Kết hợp các biện pháp cơ học (vớ áp lực, bơm hơi ngắt quãng) và thuốc chống đông.
Dự phòng loét tiêu hóa do stress
⚙ Bảo vệ niêm mạc dạ dày, giảm tiết acid dạ dày để ngăn ngừa loét và xuất huyết tiêu hóa.
💊 Sucralfate
1g x 2 lần · Uống lúc đói
💊 Omeprazol
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Uống/Tiêm tĩnh mạch
💊 Pantoprazol
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Uống/Tiêm tĩnh mạch
↔ Các thuốc ức chế bơm proton (PPI - Proton Pump Inhibitors) như Omeprazol, Pantoprazol có thể thay thế hoặc được sử dụng khi Sucralfate không phù hợp.
Chăm sóc và hỗ trợ chung
⚙ Đảm bảo dinh dưỡng, vệ sinh, phòng ngừa các biến chứng liên quan đến nằm lâu và bệnh nặng.
↔ Chăm sóc, nuôi dưỡng, chống loét và phòng nhiễm khuẩn bệnh viện. Kiểm soát đường máu nếu người bệnh có tăng đường máu. Kiểm soát cân bằng nước, điện giải, thăng bằng kiềm toan.
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.
💬 Góp ý bước này

Bước 11. Chống chỉ định, điều chỉnh theo bệnh kèm

📚 Theo Y văn
  • Oseltamivir
    • Điều chỉnh liều ở bệnh nhân suy thận nặng (độ thanh thải creatinine < 30 mL/phút)
    • Thận trọng khi dùng cho phụ nữ có thai và cho con bú, cần cân nhắc lợi ích/nguy cơ
  • Corticosteroid (Methylprednisolone, Hydrocortisone)
    • Thận trọng ở bệnh nhân đái tháo đường (có thể làm tăng đường huyết, cần kiểm soát chặt chẽ)
    • Thận trọng ở bệnh nhân tăng huyết áp (có thể làm tăng huyết áp)
    • Thận trọng ở bệnh nhân suy giảm miễn dịch (có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng thứ phát)
    • Thận trọng ở bệnh nhân loét dạ dày tá tràng (có thể làm nặng thêm, cần dự phòng loét do stress)
  • Lọc máu hấp phụ cytokine
    • Chống chỉ định tương đối ở bệnh nhân có rối loạn đông máu nặng không kiểm soát được hoặc huyết động không ổn định nghiêm trọng không thể chịu đựng được thủ thuật
  • Thuốc chống đông (Heparin trọng lượng phân tử thấp)
    • Chống chỉ định ở bệnh nhân có xuất huyết đang hoạt động, giảm tiểu cầu nặng, hoặc nguy cơ chảy máu cao
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: UpToDate, Harrison's Principles of Internal Medicine)
💬 Góp ý bước này

Bước 12. Theo dõi đáp ứng

📋 Theo Bộ Y tế
  • Theo dõi các chỉ số hô hấp
    • Mục tiêu duy trì SpO2 > 92% và PaO2 > 60 mmHg
    • Theo dõi tỉ lệ PaO2/FiO2, mục tiêu cải thiện ≥ 300 để ngừng lọc máu hoặc cai thở máy
  • Theo dõi diễn biến suy đa tạng
    • Theo dõi chức năng tuần hoàn, gan, thận, đông máu
  • Theo dõi đáp ứng với thuốc kháng virus
    • Dùng Oseltamivir đến khi xét nghiệm dịch phế quản âm tính (đối với cúm A H5N1)
  • Theo dõi các biến chứng
    • Đặc biệt tràn khí màng phổi ở người bệnh thở máy xâm nhập với PEEP cao
📚 Theo Y văn
  • Theo dõi lâm sàng
    • Dấu hiệu sinh tồn (nhiệt độ, nhịp tim, huyết áp, nhịp thở)
    • Mức độ khó thở, tình trạng tri giác
    • Tình trạng tưới máu ngoại vi (màu sắc da, thời gian đổ đầy mao mạch)
  • Theo dõi cận lâm sàng
    • Công thức máu, CRP, procalcitonin để đánh giá tình trạng viêm và phát hiện bội nhiễm
    • Chức năng gan, thận, điện giải, đường huyết để đánh giá suy đa tạng và biến chứng điều trị
    • X-quang ngực định kỳ để đánh giá diễn biến tổn thương phổi
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Surviving Sepsis Campaign Guidelines, UpToDate)
💬 Góp ý bước này

Bước 13. Biến chứng

📋 Theo Bộ Y tế
  • Biến chứng hô hấp
    • Tổn thương phổi nặng
    • Suy hô hấp
    • Tràn khí màng phổi (đặc biệt ở người bệnh thở máy xâm nhập với PEEP cao)
    • Tràn dịch màng phổi
  • Biến chứng toàn thân
    • Suy đa phủ tạng (suy hô hấp, tuần hoàn, gan, thận, Rối loạn đông máu)
    • Nhiễm khuẩn bệnh viện (bội nhiễm vi khuẩn)
💬 Góp ý bước này

Bước 14. Chuyển tuyến, cờ đỏ

📋 Theo Bộ Y tế
  • Chuyển tuyến
    • Các trường hợp nặng cần được điều trị tại các đơn vị hồi sức
    • Nhanh chóng chuyển người bệnh đến các đơn vị hồi sức sau khi xử trí ban đầu
  • Nguyên tắc xử trí ban đầu trước khi chuyển tuyến
    • Cho người bệnh vào khu vực cách ly tạm thời
    • Dùng ngay thuốc diệt vi rút Oseltamivir
    • Dùng Methylprednisolone
    • Đảm bảo hô hấp bằng oxy liệu pháp hoặc thông khí không xâm nhập hoặc bóp bóng mặt nạ có oxy hoặc thở máy
📚 Theo Y văn
  • Cờ đỏ (dấu hiệu cảnh báo cần chuyển tuyến hoặc can thiệp khẩn cấp)
    • Khó thở tăng nhanh, thở gắng sức, co kéo cơ hô hấp phụ
    • SpO2 giảm liên tục hoặc không cải thiện dù đã thở oxy liều cao
    • Rối loạn tri giác (lú lẫn, hôn mê)
    • Huyết áp tụt, sốc
    • Tiểu ít hoặc vô niệu (dấu hiệu suy thận cấp)
    • Xuất huyết bất thường (dấu hiệu rối loạn đông máu nặng)
    • Tổn thương phổi lan rộng nhanh trên X-quang
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Surviving Sepsis Campaign Guidelines, UpToDate)
💬 Góp ý bước này
⭐ Bài này với bạn thế nào?
Hữu ích
Dễ sử dụng
Trình bày học thuật
Thấy bài hữu ích? Gửi cho bạn cùng lớp.