Tài liệu trên website https://hoclamsang.vn dùng để tra cứu, phục vụ hoạt động giảng dạy và học tập, không phải là tài liệu hướng dẫn việc tự điều trị. Các hoạt động tư vấn y khoa hoặc điều trị phải có bác sĩ chuyên khoa hướng dẫn.
← Trang chủ

Suy đa tạng do sốc nhiễm khuẩn

ICD-10 · R65.21Hồi sức cấp cứu✓ Đã pre-checkChuyên khoa1493/QĐ-BYT (22/4/2015) — Hồi sức tích cực
🕒 Cập nhật: 09/11/2026 · 📚 Nguồn: 1493/QĐ-BYT (22/4/2015) — Hồi sức tích cực
🔗 Triệu chứng / hội chứng liên quan — bấm để mở cửa tiếp cận
🧩 Hội chứng đáp ứng viêm hệ thống (SIRS - Systemic Inflammatory Response Syndrome)
📖 Tổng quan bệnh học
Định nghĩa: Suy đa tạng do sốc nhiễm khuẩn là một tình trạng bệnh lý nghiêm trọng, đặc trưng bởi sự suy giảm chức năng của nhiều cơ quan trong cơ thể. Tình trạng này phát sinh do hậu quả của nhiễm khuẩn nặng, thường đi kèm với các dấu hiệu của đáp ứng viêm hệ thống (SIRS).
Dịch tễ: Thông tin dịch tễ cụ thể về tỷ lệ mắc bệnh không được nêu rõ trong tài liệu này. Tuy nhiên, đây là một bệnh lý nghiêm trọng thường gặp trong chuyên khoa Hồi sức cấp cứu, phát sinh từ các ổ nhiễm khuẩn gây nhiễm khuẩn huyết.
Cơ chế bệnh sinh: Cơ chế bệnh sinh của suy đa tạng do sốc nhiễm khuẩn bắt đầu từ các ổ nhiễm khuẩn gây ra nhiễm khuẩn huyết. Tình trạng nhiễm khuẩn này kích hoạt một đáp ứng viêm hệ thống (SIRS) trong cơ thể. Phản ứng viêm quá mức và không kiểm soát được dẫn đến các biểu hiện của nhiễm khuẩn nặng và cuối cùng là suy giảm chức năng của nhiều cơ quan.
Phân loại: Tài liệu không cung cấp phân loại cụ thể cho suy đa tạng do sốc nhiễm khuẩn thành các thể bệnh riêng biệt. Tuy nhiên, mức độ suy tạng được đánh giá thông qua bảng điểm SOFA (Sequential Organ Failure Assessment) và các chỉ số khác để xác định mức độ nặng của bệnh.

Bước 1. Bệnh sử và lý do đến khám

📚 Theo Y văn
  • Lý do đến khám
    • Bệnh nhân thường nhập viện vì các triệu chứng của nhiễm khuẩn nặng hoặc sốc nhiễm khuẩn, sau đó diễn tiến đến suy chức năng nhiều cơ quan. Các lý do có thể bao gồm:
    • Sốt cao, rét run, mệt mỏi toàn thân.
    • Khó thở, thở nhanh.
    • Huyết áp tụt, tiểu ít.
    • Rối loạn tri giác (lơ mơ, hôn mê).
    • Đau bụng, tiêu chảy, vàng da (tùy theo ổ nhiễm khuẩn).
  • Bệnh sử/diễn tiến
    • Bệnh nhân có tiền sử nhiễm khuẩn tại một cơ quan (ví dụ: viêm phổi, nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm phúc mạc) hoặc nhiễm khuẩn huyết không rõ ổ.
    • Tình trạng nhiễm khuẩn tiến triển nặng, xuất hiện các dấu hiệu của hội chứng đáp ứng viêm hệ thống (SIRS - Systemic Inflammatory Response Syndrome) và rối loạn chức năng cơ quan.
    • Diễn tiến đến sốc nhiễm khuẩn (tụt huyết áp không đáp ứng truyền dịch, cần vận mạch).
    • Sau đó, xuất hiện suy chức năng của ít nhất hai tạng trở lên, tồn tại ít nhất 24 giờ, không thể tự cân bằng nếu không có can thiệp điều trị.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine, UpToDate)
💬 Góp ý bước này

Bước 2. Tiền sử, yếu tố nguy cơ

📋 Theo Bộ Y tế
  • Các ổ nhiễm khuẩn gây nhiễm khuẩn huyết
    • Nhiễm khuẩn da, mô mềm, cơ xương khớp
    • Nhiễm khuẩn đường tiêu hóa (viêm ruột, nhiễm khuẩn đường mật, áp xe đường mật, áp xe gan, viêm tụy cấp nặng nhiễm khuẩn)
    • Nhiễm khuẩn đường hô hấp (viêm phổi, áp xe phổi, viêm phế quản, viêm mủ màng phổi)
    • Nhiễm khuẩn hệ tiết niệu (viêm mủ bể thận, ứ mủ bể thận, bàng quang)
    • Nhiễm khuẩn hệ thần kinh (viêm màng não mủ, áp xe não)
    • Viêm nội tâm mạc cấp và bán cấp
📚 Theo Y văn
  • Các yếu tố nguy cơ của sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng
    • Tuổi cao (>65 tuổi) hoặc rất trẻ (<1 tuổi)
    • Bệnh mạn tính (đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính - COPD, suy tim, suy thận mạn, xơ gan)
    • Suy giảm miễn dịch (HIV/AIDS, hóa trị liệu, dùng corticosteroid kéo dài, ghép tạng)
    • Phẫu thuật lớn hoặc chấn thương nặng gần đây
    • Đặt các thiết bị xâm lấn (catheter tĩnh mạch trung tâm, ống nội khí quản, sonde tiểu)
    • Sử dụng kháng sinh phổ rộng kéo dài (nguy cơ nhiễm nấm hoặc vi khuẩn đa kháng)
    • Nghiện rượu, suy dinh dưỡng
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine, Surviving Sepsis Campaign Guidelines)
💬 Góp ý bước này

Bước 3. Triệu chứng, dấu hiệu

📋 Theo Bộ Y tế
  • Dấu hiệu lâm sàng của đáp ứng viêm hệ thống (SIRS)
    • Xác định khi có từ 2 tiêu chuẩn sau đây trở lên:
    • Sốt > 38oC hay hạ thân nhiệt < 36oC.
    • Nhịp tim nhanh > 90 chu kỳ/phút.
    • Thở nhanh, tần số > 20 lần/phút.
    • Tăng số lượng bạch cầu trên 10000/ml, hoặc giảm số lượng bạch cầu < 4000/ml, hoặc số lượng bạch cầu non > 10%.
  • Các biểu hiện của nhiễm khuẩn nặng
    • Hội chứng đáp ứng viêm hệ thống (SIRS).
    • Có ổ nhiễm khuẩn.
    • Rối loạn chức năng cơ quan như tăng lactat máu ≥ 2 mmol/l hoặc thiểu niệu (thể tích nước tiểu < 0,5 ml/kg/giờ).
  • Dấu hiệu suy đa tạng do nhiễm khuẩn
    • Trên nền người bệnh nhiễm khuẩn nặng hoặc sốc nhiễm khuẩn.
    • Thay đổi chức năng các tạng do nội môi thay đổi và không thể tự cân bằng nếu không có can thiệp điều trị.
    • Các tạng suy và mức độ các tạng suy (theo bảng điểm SOFA - Sequential Organ Failure Assessment).
💬 Góp ý bước này

Bước 4. Hội chứng

📋 Theo Bộ Y tế
  • Hội chứng đáp ứng viêm hệ thống (SIRS)
    • Được xác định khi có từ 2 tiêu chuẩn sau đây trở lên: Sốt > 38oC hay hạ thân nhiệt < 36oC, Nhịp tim nhanh > 90 chu kỳ/phút, Thở nhanh, tần số > 20 lần/phút, Tăng số lượng bạch cầu trên 10000/ml hoặc giảm số lượng bạch cầu < 4000/ml hoặc số lượng bạch cầu non > 10%.
📚 Theo Y văn
  • Hội chứng nhiễm khuẩn nặng
    • SIRS + Có ổ nhiễm khuẩn + Rối loạn chức năng cơ quan (tăng lactat máu ≥ 2 mmol/l hoặc thiểu niệu < 0,5 ml/kg/giờ).
  • Hội chứng sốc nhiễm khuẩn
    • Nhiễm khuẩn nặng + Tụt huyết áp không đáp ứng truyền dịch (cần thuốc vận mạch để duy trì huyết áp trung bình ≥ 65 mmHg) + Tăng lactat máu > 2 mmol/l dù đã bù đủ dịch.
  • Hội chứng suy đa tạng (Multiple Organ Dysfunction Syndrome - MODS)
    • Sốc nhiễm khuẩn hoặc nhiễm khuẩn nặng + Suy chức năng của ít nhất hai tạng trở lên (theo bảng điểm SOFA ≥ 3 điểm và tăng ít nhất 1 điểm so với lúc vào viện), tồn tại ít nhất 24 giờ.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Surviving Sepsis Campaign Guidelines, Harrison's Principles of Internal Medicine)
💬 Góp ý bước này

Bước 5. Chẩn đoán phân biệt

📋 Theo Bộ Y tế
  • Suy đa tạng do các nguyên nhân không do nhiễm khuẩn
    • Thường không có bằng chứng của nhiễm khuẩn.
🔀 Chẩn đoán phân biệt (bấm tên bệnh để mở bài)
Sốc tim (Cardiogenic Shock) — Thường có tiền sử bệnh tim mạch (nhồi máu cơ tim, suy tim nặng), dấu hiệu suy tim rõ (ran ẩm phổi, tĩnh mạch cổ nổi), siêu âm tim có rối loạn chức năng thất trái nặng. Không có bằng chứng nhiễm khuẩn.
Sốc giảm thể tích (Hypovolemic Shock) không do nhiễm khuẩn — Thường do mất máu cấp (chấn thương, xuất huyết tiêu hóa) hoặc mất dịch nặng (tiêu chảy, nôn mửa, bỏng). Không có bằng chứng nhiễm khuẩn. Đáp ứng tốt với truyền dịch.
Sốc phản vệ (Anaphylactic Shock) — Khởi phát đột ngột sau tiếp xúc dị nguyên, có các triệu chứng dị ứng (mày đay, phù mạch, co thắt phế quản). Không có bằng chứng nhiễm khuẩn.
Suy đa tạng do viêm tụy cấp nặng — Tiền sử viêm tụy cấp, đau bụng thượng vị dữ dội, tăng amylase/lipase máu. Có thể có nhiễm khuẩn thứ phát nhưng nguyên nhân ban đầu không phải nhiễm khuẩn.
Suy đa tạng do chấn thương/bỏng nặng — Có tiền sử chấn thương hoặc bỏng nặng. Đáp ứng viêm hệ thống không do nhiễm khuẩn ban đầu. Có thể nhiễm khuẩn thứ phát sau đó.
💬 Góp ý bước này

Bước 6. Cận lâm sàng, xét nghiệm

🔬 Cận lâm sàng — theo độ đặc hiệu
🥇 Khẳng định chẩn đoán
Cấy máu, cấy dịch từ ổ nhiễm khuẩn (nếu có)
Dương tính với vi khuẩn, nấm, ký sinh trùng — Xác định tác nhân gây nhiễm khuẩn
🔬 Đặc hiệu cao
Procalcitonin
> 0,125 ng/ml (bình thường < 0,05 ng/ml) — Chỉ điểm nhiễm khuẩn nặng, đặc biệt nhiễm khuẩn do vi khuẩn
📊 Hỗ trợ/gợi ý
Công thức máu
Bạch cầu > 10000/ml hoặc < 4000/ml; Tỷ lệ bạch cầu đa nhân trung tính tăng cao; Tỷ lệ bạch cầu non > 10% — Dấu hiệu của đáp ứng viêm hệ thống (SIRS) hoặc suy tủy/nhiễm khuẩn nặng
CRP (C-reactive protein)
> 0,5 mg/dl — Chỉ điểm viêm, tăng trong nhiễm khuẩn
Lactat máu
≥ 2 mmol/l — Dấu hiệu giảm tưới máu tổ chức, rối loạn chuyển hóa, tiên lượng nặng
Ure và Creatinin máu
Creatinin > 130 µmol/l — Đánh giá chức năng thận, suy thận cấp
PaO2/FiO2
< 300 (suy hô hấp); < 200 (suy hô hấp nặng) — Đánh giá chức năng hô hấp, suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS)
GOT, GPT, Bilirubin máu
Bilirubin toàn phần > 20 µmol/l (theo SOFA) — Đánh giá chức năng gan, suy gan
Số lượng tiểu cầu, Tỷ lệ Prothrombin, INR, aPTT
Tiểu cầu < 150 x 10^3/ml (theo SOFA); Giảm tỉ lệ prothrombin máu — Đánh giá chức năng đông máu, rối loạn đông máu nội mạch rải rác (DIC - Disseminated Intravascular Coagulation)
Khí máu động mạch
pH < 7.35, HCO3- < 22 mmol/l (theo Y văn) — Đánh giá tình trạng nhiễm toan chuyển hóa
Điện giải đồ
Kali máu > 5.5 mmol/l (theo Y văn) — Đánh giá rối loạn điện giải, đặc biệt tăng kali máu trong suy thận
Chẩn đoán hình ảnh (X-quang ngực, siêu âm, CT scan)
Không có ngưỡng cụ thể — Xác định ổ nhiễm khuẩn, đánh giá tổn thương tạng (ví dụ: thâm nhiễm phổi, áp xe, dịch ổ bụng)
💬 Góp ý bước này

Bước 7. Chẩn đoán xác định

📋 Theo Bộ Y tế
  • Chẩn đoán xác định khi có đủ 02 tiêu chuẩn sau
    • Nhiễm khuẩn nặng hoặc sốc nhiễm khuẩn.
    • Suy đa tạng: điểm SOFA ≥ 3 điểm, và tăng ít nhất 01 điểm so với lúc vào viện và ít nhất có hai tạng suy và tồn tại ít nhất trong vòng 24 giờ.
💬 Góp ý bước này

Bước 8. Chẩn đoán mức độ/giai đoạn

📋 Theo Bộ Y tế
  • Đánh giá mức độ suy tạng bằng bảng điểm SOFA (Sequential Organ Failure Assessment)
    • Điểm SOFA càng cao và xu thế tăng dần, người bệnh càng nặng.
    • Số lượng tạng suy càng nhiều, tỉ lệ tử vong càng cao (tùy từng nghiên cứu tỉ lệ tử vong từ 80 đến 100% nếu có suy 5 đến 6 tạng).
  • Các chỉ số khác đánh giá mức độ nặng
    • Lactat máu tăng dần.
    • Tụt huyết áp không đáp ứng với thuốc vận mạch là biểu hiện nặng của sốc nặng.
📚 Theo Y văn
  • Bảng điểm SOFA đánh giá mức độ suy tạng
    • Hô hấp (PaO2/FiO2): > 400 (0 điểm), ≤ 400 (1 điểm), ≤ 300 (2 điểm), ≤ 200 với hỗ trợ hô hấp (3 điểm), ≤ 100 với hỗ trợ hô hấp (4 điểm)
    • Đông máu (Tiểu cầu x 10^3/ml): > 150 (0 điểm), ≤ 150 (1 điểm), ≤ 100 (2 điểm), ≤ 50 (3 điểm), ≤ 20 (4 điểm)
    • Gan (Bilirubin µmol/l): < 20 (0 điểm), 20 – 32 (1 điểm), 33 – 101 (2 điểm), 102 – 204 (3 điểm), > 204 (4 điểm)
    • Tim mạch (Tụt HA): Không tụt HA (0 điểm), HATB < 70 mmHg (1 điểm), Dopamin ≤ 5 mcg/kg/phút hoặc Dobutamin bất kỳ liều (2 điểm), Dopamin > 5 hoặc Adrenalin ≤ 0,1 hoặc Noradrenalin ≤ 0,1 mcg/kg/phút (3 điểm), Dopamin > 15 hoặc Adrenalin > 0,1 hoặc Noradrenalin > 0,1 mcg/kg/phút (4 điểm)
    • Thần kinh (Điểm Glasgow): 15 (0 điểm), 13 – 14 (1 điểm), 10 – 12 (2 điểm), 6 – 9 (3 điểm), < 6 (4 điểm)
    • Thận (Creatinine µmol/l hoặc lưu lượng nước tiểu): < 110 (0 điểm), 110 – 170 (1 điểm), 171 – 299 (2 điểm), 300 - 440 hoặc < 500ml/ngày (3 điểm), > 440 hoặc < 200ml/ngày (4 điểm)
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Bảng điểm SOFA - Sequential Organ Failure Assessment)
💬 Góp ý bước này

Bước 9. Chẩn đoán nguyên nhân

📋 Theo Bộ Y tế
  • Nguyên nhân suy đa tạng do nhiễm khuẩn
    • Các biện pháp chẩn đoán nguyên nhân nhiễm khuẩn (xem bài sốc nhiễm khuẩn)
📚 Theo Y văn
  • Xác định ổ nhiễm khuẩn ban đầu
    • Khám lâm sàng toàn diện (da, mô mềm, hô hấp, tiêu hóa, tiết niệu, thần kinh).
    • Chẩn đoán hình ảnh: X-quang ngực, siêu âm bụng, CT scan (ngực, bụng, sọ não) để tìm ổ áp xe, viêm phổi, viêm đường mật, viêm ruột thừa, viêm màng não...
    • Xét nghiệm vi sinh: Cấy máu, cấy nước tiểu, cấy dịch phế quản, cấy dịch ổ bụng, cấy dịch não tủy, cấy mủ vết thương... để xác định tác nhân gây bệnh (vi khuẩn, nấm, virus, ký sinh trùng).
  • Các tác nhân gây bệnh thường gặp
    • Vi khuẩn Gram dương (Staphylococcus aureus, Streptococcus pneumoniae, Enterococcus spp.)
    • Vi khuẩn Gram âm (Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Pseudomonas aeruginosa, Acinetobacter baumannii)
    • Nấm (Candida spp.)
    • Virus (cúm, RSV - Respiratory Syncytial Virus, CMV - Cytomegalovirus)
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Surviving Sepsis Campaign Guidelines, Harrison's Principles of Internal Medicine)
💬 Góp ý bước này

Bước 10. Điều trị

💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Điều trị suy đa tạng do sốc nhiễm khuẩn là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp nhiều biện pháp nhằm loại bỏ căn nguyên nhiễm khuẩn và hỗ trợ chức năng các tạng suy. Các khuyến cáo quốc tế về điều trị nhiễm khuẩn nặng và sốc nhiễm khuẩn (Surviving Sepsis Campaign) được áp dụng rộng rãi để giảm tiến triển thành suy đa tạng và tỉ lệ tử vong. Mục tiêu điều trị trong 6 giờ đầu bao gồm duy trì áp lực tĩnh mạch trung tâm (CVP) 8-12 mmHg, huyết áp trung bình (MAP) > 65 mmHg, độ bão hòa oxy tĩnh mạch trung tâm (ScvO2) ≥ 70% hoặc độ bão hòa oxy tĩnh mạch trộn (SvO2) ≥ 65%, và thể tích nước tiểu ≥ 0,5 ml/kg/giờ.
Bồi phụ thể tích dịch
⚙ Bù dịch để khôi phục thể tích lòng mạch, cải thiện tưới máu mô và huyết áp. Tránh thừa dịch gây phù phổi cấp.
💊 Dung dịch tinh thể (Natri Clorua 0,9% hoặc Ringerlactat)
1000 – 2000 ml trong 1-2 giờ đầu (test truyền dịch ban đầu); 1000 ml trong 30 phút (bù dịch sớm) · Truyền tĩnh mạch
💊 Dung dịch cao phân tử (Gelatin hoặc Albumin 5%)
500 ml trong 30 phút · Truyền tĩnh mạch
↔ Dịch tinh thể là lựa chọn đầu tay. Dung dịch cao phân tử có thể kết hợp khi truyền nhiều dịch tinh thể để hạn chế thoát mạch. Cần theo dõi CVP để tránh quá tải dịch.
Thuốc vận mạch
⚙ Co mạch, tăng huyết áp và tưới máu cơ quan, chỉ dùng sau khi đã bù đủ dịch.
💊 Noradrenalin
Khởi đầu 0,05 mcg/kg/phút, tăng dần 0,05 mcg/kg/phút mỗi 5 – 10 phút · Truyền tĩnh mạch liên tục
💊 Adrenalin
Khởi đầu 0,05 µg/kg/giờ, tăng dần 0,05 – 0,1 µg/kg/phút đến khi đạt HA đích, tối đa không tăng quá 5 µg/kg/giờ · Truyền tĩnh mạch liên tục
💊 Dopamin
Khởi đầu 5 mcg/kg/giờ, tăng dần 3-5 µg/kg/giờ mỗi 5-10 phút đến khi đạt HA đích, tối đa không tăng quá 20 µg/kg/giờ · Truyền tĩnh mạch liên tục
↔ Noradrenalin là thuốc đầu tay. Adrenalin hoặc Dopamin có thể dùng nếu không có loạn nhịp hoặc nhịp nhanh quá mức. Thuốc tăng co bóp cơ tim (Dobutamin) chỉ dùng khi có rối loạn chức năng thất trái.
Kháng sinh
⚙ Tiêu diệt hoặc ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây nhiễm khuẩn, giải quyết căn nguyên.
💊 Kháng sinh phổ rộng (theo kinh nghiệm)
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch
💊 Carbapenem (ví dụ: Meropenem, Imipenem)
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch
💊 Colistin
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch
💊 Vancomycin
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch
💊 Daptomycin (Cubicin)
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch
💊 Thuốc chống nấm
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch
↔ Dùng kháng sinh sớm, phổ rộng theo kinh nghiệm sau khi cấy máu. Phối hợp kháng sinh trong trường hợp giảm bạch cầu, nghi trực khuẩn mủ xanh/A.baumanii, hoặc cầu khuẩn đường ruột. Cần chỉnh liều kháng sinh theo chức năng thận và lọc máu.
Corticosteroid
⚙ Giảm đáp ứng viêm hệ thống quá mức trong sốc kém đáp ứng vận mạch.
💊 Hydrocortison
50 mg mỗi 6 giờ · Tiêm tĩnh mạch
↔ Chỉ dùng khi sốc kém đáp ứng với vận mạch hoặc chưa cắt được vận mạch sau 48 giờ. Giảm liều và ngừng khi thoát sốc. Lưu ý nguy cơ làm nhiễm khuẩn nặng hơn hoặc tăng đường máu.
Kiểm soát đường máu
⚙ Duy trì đường máu ổn định để tránh biến chứng tăng/hạ đường huyết.
💊 Insulin
Điều chỉnh theo đường máu mao mạch · Tiêm ngắt quãng hoặc truyền tĩnh mạch liên tục
↔ Mục tiêu duy trì đường máu từ 7 – 9 mmol/l khi đường máu mao mạch ≥ 11 mmol/l.
Dự phòng huyết khối tĩnh mạch
⚙ Ngăn ngừa hình thành cục máu đông ở bệnh nhân nằm lâu, có nguy cơ cao.
💊 Heparin trọng lượng phân tử thấp (ví dụ: Enoxaparin)
1 mg/kg · Tiêm dưới da
↔ Có thể thay thế bằng bao thay đổi áp lực định kỳ 2 tay và 2 chân. Cần giảm liều ở bệnh nhân suy thận.
Dự phòng xuất huyết tiêu hóa
⚙ Bảo vệ niêm mạc dạ dày, giảm tiết acid để ngăn ngừa loét do stress.
💊 Sucralfate
2 gói/ngày chia 2 · Uống hoặc bơm qua dạ dày
💊 Thuốc ức chế bơm proton (ví dụ: Omeprazole, Pantoprazole, Esomeprazole)
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Uống hoặc tiêm tĩnh mạch
💊 Thuốc kháng H2 (ví dụ: Ranitidin)
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Uống hoặc tiêm tĩnh mạch
↔ Lựa chọn thuốc và đường dùng tùy thuộc tình trạng bệnh nhân và tương tác thuốc.
Hỗ trợ hô hấp (Thở máy)
⚙ Cung cấp oxy, hỗ trợ thông khí, giảm công hô hấp khi có tổn thương phổi hoặc suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS).
↔ Mục tiêu SpO2 > 92% hoặc PaO2 > 60 mmHg và pH > 7,15. Có thể thở máy không xâm nhập (CPAP - Continuous Positive Airway Pressure/BiPAP - Bilevel Positive Airway Pressure) nếu bệnh nhân tỉnh, hợp tác. Thở máy xâm nhập với PEEP (Positive End-Expiratory Pressure) khi không xâm nhập thất bại hoặc bệnh nhân không hợp tác, theo chiến lược bảo vệ phổi.
Lọc máu liên tục (CRRT - Continuous Renal Replacement Therapy)
⚙ Loại bỏ các chất độc, chất chuyển hóa, điều chỉnh rối loạn nước-điện giải-kiềm toan, hỗ trợ chức năng thận khi suy thận cấp nặng hoặc sốc nhiễm khuẩn.
↔ Lọc máu liên tục sớm nhất có thể sau chẩn đoán sốc nhiễm khuẩn và kiểm soát được ổ nhiễm khuẩn. Chỉ lọc máu khi huyết áp tâm thu > 90 mmHg. Ngừng lọc máu khi cắt được thuốc co mạch ít nhất 12 giờ và huyết áp ổn định, chuyển lọc máu ngắt quãng nếu còn chỉ định.
Truyền máu và các chế phẩm máu
⚙ Bù đắp thiếu hụt hồng cầu, tiểu cầu, yếu tố đông máu khi có chỉ định cụ thể.
↔ Không truyền plasma tươi đông lạnh để điều chỉnh bất thường xét nghiệm khi không có nguy cơ chảy máu hoặc kế hoạch thủ thuật. Truyền khối hồng cầu khi hemoglobin < 7g/l (hoặc 7-9 g/l ở bệnh nhân nguy cơ giảm oxy máu như cao tuổi, nhồi máu cơ tim, đột quỵ não). Truyền khối tiểu cầu (KTC) khi số lượng tiểu cầu (SLTC) < 10.000/ml (hoặc < 20.000/ml có nguy cơ chảy máu, hoặc > 50.000/ml nếu có kế hoạch thủ thuật).
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.
💬 Góp ý bước này

Bước 11. Chống chỉ định, điều chỉnh theo bệnh kèm

📋 Theo Bộ Y tế
  • Điều chỉnh liều thuốc theo chức năng thận
    • Liều kháng sinh phải dựa vào độ thanh thải creatinin, liều đầu tiên dùng như bình thường, chỉ chỉnh liều từ các liều sau. Nếu có lọc máu nên chỉnh liều theo lọc máu (liên tục hay ngắt quãng).
    • Giảm liều Heparin trọng lượng phân tử thấp khi người bệnh có suy thận.
  • Chống chỉ định/Lưu ý khi dùng thuốc vận mạch/tăng co bóp cơ tim
    • Có thể sử dụng Dopamin hoặc Adrenalin nếu không có loạn nhịp hoặc nhịp quá nhanh.
    • Thuốc tăng co bóp cơ tim không sử dụng thường quy với CVP cao, chỉ dùng khi có rối loạn chức năng thất trái qua đánh giá siêu âm hoặc ống thông động mạch phổi.
  • Lưu ý khi dùng Corticosteroid
    • Chỉ dùng khi sốc kém đáp ứng với vận mạch hoặc chưa cắt được vận mạch sau 48 giờ (không dùng một cách hệ thống).
    • Có thể làm nhiễm khuẩn tiến triển nặng hơn nếu liệu pháp kháng sinh kinh nghiệm không phù hợp và gây tăng đường máu.
  • Chống chỉ định PEEP trong thở máy
    • Sử dụng PEEP (nếu không có chống chỉ định dùng PEEP)
  • Chỉ định lọc máu liên tục
    • Chỉ lọc máu khi đã nâng được huyết áp tâm thu > 90 mmHg.
  • Chỉ định truyền máu và chế phẩm máu
    • Không truyền plasma tươi đông lạnh để điều chỉnh các bất thường trên xét nghiệm khi không có nguy cơ chảy máu trên lâm sàng cũng như không có kế hoạch làm thủ thuật.
📚 Theo Y văn
  • Các bệnh kèm cần lưu ý
    • Bệnh tim mạch (suy tim, bệnh mạch vành): Cần thận trọng khi truyền dịch, theo dõi sát dấu hiệu quá tải dịch. Hạn chế Dopamin nếu có loạn nhịp. Duy trì Hb cao hơn (7-9 g/l).
    • Bệnh phổi mạn tính (COPD, hen phế quản): Cần điều chỉnh thông số thở máy phù hợp, tránh gây chấn thương áp lực. Duy trì SpO2 mục tiêu cao hơn.
    • Suy gan: Cần điều chỉnh liều thuốc chuyển hóa qua gan, theo dõi rối loạn đông máu. Thận trọng với các thuốc gây độc gan.
    • Suy thận: Điều chỉnh liều thuốc thải trừ qua thận. Theo dõi sát điện giải, nước tiểu. Cân nhắc lọc máu sớm.
    • Đái tháo đường: Kiểm soát đường máu chặt chẽ để tránh biến chứng tăng/hạ đường huyết, nhiễm toan ceton. Corticosteroid có thể làm tăng đường máu.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Surviving Sepsis Campaign Guidelines, Harrison's Principles of Internal Medicine)
💬 Góp ý bước này

Bước 12. Theo dõi đáp ứng

📋 Theo Bộ Y tế
  • Mục tiêu cần đạt được trong vòng 6 giờ đầu
    • Duy trì áp lực tĩnh mạch trung tâm (ALTMTT) 8 - 12 mmHg (11 – 16 cmH2O).
    • Duy trì huyết áp trung bình > 65 mmHg.
    • Duy trì ScvO2 ≥ 70% hoặc SvO2 ≥ 65%.
    • Thể tích nước tiểu ≥ 0,5 ml/kg/giờ.
  • Theo dõi đáp ứng với truyền dịch
    • Chỉnh dịch theo đáp ứng và đánh giá lâm sàng.
    • Làm test truyền dịch cho đến khi đạt mức áp lực tĩnh mạch trung tâm mong muốn (8 -12 cmH2O ở bệnh nhân không thở máy và 12 -15 cmH2O ở bệnh nhân thở máy).
  • Theo dõi đáp ứng với thuốc vận mạch
    • Tăng dần liều để đạt huyết áp trung bình ≥ 65 mmHg.
  • Theo dõi đáp ứng với Corticosteroid
    • Giảm liều và ngừng khi người bệnh thoát sốc và cắt được thuốc co mạch.
  • Theo dõi kiểm soát đường máu
    • Mục tiêu duy trì đường máu từ 7 – 9 mmol/l.
  • Theo dõi đáp ứng với thở máy
    • Mục tiêu SpO2 > 92% hoặc PaO2 > 60 mmHg và pH > 7,15.
  • Theo dõi đáp ứng với lọc máu liên tục
    • Ngừng lọc máu liên tục khi cắt được các thuốc co mạch ít nhất 12 giờ và huyết áp ổn định.
💬 Góp ý bước này

Bước 13. Biến chứng

📋 Theo Bộ Y tế
  • Tiên lượng sốc nhiễm khuẩn diễn biến nặng khi có một trong hai yếu tố sau
    • Tiến triển suy đa tạng.
    • Lactat tăng dần và tụt huyết áp không đáp ứng với thuốc vận mạch.
📚 Theo Y văn
  • Các biến chứng của suy đa tạng do sốc nhiễm khuẩn
    • Hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS - Acute Respiratory Distress Syndrome).
    • Suy thận cấp (Acute Kidney Injury - AKI) cần lọc máu.
    • Rối loạn đông máu nội mạch rải rác (DIC - Disseminated Intravascular Coagulation).
    • Xuất huyết tiêu hóa do loét stress.
    • Nhiễm trùng thứ phát hoặc bội nhiễm (nấm, vi khuẩn đa kháng).
    • Bệnh lý thần kinh/cơ do bệnh nặng (Critical Illness Polyneuropathy/Myopathy).
    • Rối loạn chức năng gan nặng, vàng da ứ mật.
    • Loạn nhịp tim, suy tim.
    • Tử vong.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine, UpToDate)
💬 Góp ý bước này

Bước 14. Chuyển tuyến, cờ đỏ

📋 Theo Bộ Y tế
  • Xử trí ban đầu và vận chuyển cấp cứu
    • Nhanh chóng đảm bảo hô hấp và tuần hoàn để vận chuyển người bệnh tới bệnh viện gần nhất.
    • Liệu pháp oxy hoặc đặt ống nội khí quản (NKQ) bóp bóng oxy nếu có điều kiện.
    • Truyền dịch nhanh 1000-2000ml trong 1-2 giờ đầu nếu nghi ngờ tụt huyết áp do nhiễm khuẩn.
    • Có thể dùng vận mạch (noradrenalin hoặc adrenalin) nếu đánh giá người bệnh không có thiếu dịch để duy trì huyết áp trung bình ≥ 65 mmHg.
📚 Theo Y văn
  • Cờ đỏ (Red Flags) cần chuyển tuyến khẩn cấp
    • Dấu hiệu sốc (huyết áp tâm thu < 90 mmHg hoặc MAP < 65 mmHg, da lạnh ẩm, thời gian đổ đầy mao mạch > 2 giây, thiểu niệu < 0,5 ml/kg/giờ).
    • Rối loạn tri giác cấp tính (Glasgow < 15).
    • Khó thở nặng, SpO2 < 90% dù thở oxy, tần số thở > 25 lần/phút.
    • Tăng lactat máu > 2 mmol/l.
    • Bằng chứng suy chức năng cơ quan mới xuất hiện hoặc nặng lên (ví dụ: tăng creatinin, bilirubin, giảm tiểu cầu nhanh).
  • Nguyên tắc chuyển tuyến
    • Ổn định hô hấp và tuần hoàn trước khi chuyển (ABC - Airway, Breathing, Circulation).
    • Đảm bảo đường truyền tĩnh mạch, theo dõi các dấu hiệu sinh tồn liên tục.
    • Thông báo trước cho bệnh viện tuyến trên về tình trạng bệnh nhân.
    • Chuyển đến cơ sở y tế có đủ năng lực hồi sức tích cực và chuyên khoa phù hợp để điều trị sốc nhiễm khuẩn và suy đa tạng.
📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Surviving Sepsis Campaign Guidelines, WHO Guidelines for Sepsis Management)
💬 Góp ý bước này
⭐ Bài này với bạn thế nào?
Hữu ích
Dễ sử dụng
Trình bày học thuật
Thấy bài hữu ích? Gửi cho bạn cùng lớp.