Định nghĩa hội chứng
Hội chứng tăng áp lực nội sọ là tập hợp các triệu chứng và dấu hiệu lâm sàng xuất hiện khi áp lực bên trong hộp sọ tăng cao hơn mức bình thường, gây ảnh hưởng đến chức năng não bộ.
🗣️ Triệu chứng cơ năng — bệnh nhân than
- Đau đầu: Thường dữ dội, liên tục, tăng lên khi ho, rặn, cúi người, hoặc vào buổi sáng.
- Nôn/Buồn nôn: Nôn vọt, không liên quan đến bữa ăn.
- Rối loạn thị giác: Mờ mắt, nhìn đôi (song thị), giảm thị lực thoáng qua.
- Rối loạn ý thức: Lơ mơ, ngủ gà, kích thích, hôn mê (nặng).
- Co giật: Có thể xảy ra.
🔎 Dấu hiệu thực thể — bác sĩ khám ra
- Phù gai thị: Phát hiện qua soi đáy mắt, là dấu hiệu quan trọng nhất.
- Liệt dây thần kinh sọ VI (dây vận nhãn ngoài): Gây song thị.
- Rối loạn tri giác: Đánh giá bằng thang điểm Glasgow (GCS).
- Dấu hiệu Cushing (phản xạ Cushing): Tăng huyết áp (đặc biệt là huyết áp tâm thu), nhịp tim chậm, rối loạn nhịp thở (dấu hiệu muộn, nguy hiểm).
- Giãn đồng tử, mất phản xạ ánh sáng (dấu hiệu thoát vị não).
- Trẻ nhỏ: Thóp phồng, giãn khớp sọ, chu vi vòng đầu tăng nhanh.
🔬 Cận lâm sàng khẳng định
- Chụp cắt lớp vi tính (CT scan) sọ não
- Phát hiện khối choán chỗ, phù não, giãn não thất, xuất huyết.
- Chụp cộng hưởng từ (MRI) sọ não
- Chi tiết hơn CT, đặc biệt trong phát hiện tổn thương nhỏ, viêm, u.
- Đo áp lực nội sọ (ICP monitoring)
- Tiêu chuẩn vàng để định lượng áp lực nội sọ.
- Soi đáy mắt
- Chọc dò tủy sống (LPS)
- Cần thận trọng, chống chỉ định nếu có dấu hiệu thoát vị não hoặc khối choán chỗ lớn.
🩺 Các bệnh gây ra hội chứng — bấm tên để mở bài
- 🩺 U não
- Khối choán chỗ trong sọ, gây phù não quanh u.
- 🩺 Xuất huyết não
- Tụ máu nội sọ do chấn thương, vỡ phình mạch, tăng huyết áp.
- 🩺 Viêm màng não/Viêm não
- Phù não, rối loạn hấp thu dịch não tủy do viêm nhiễm.
- 🩺 Áp xe não
- Khối choán chỗ do nhiễm trùng trong nhu mô não.
- 🩺 Huyết khối xoang tĩnh mạch não
- Tắc nghẽn dòng chảy máu tĩnh mạch não.
- 🩺 Thủy não (não úng thủy)
- Rối loạn lưu thông hoặc hấp thu dịch não tủy, gây giãn não thất.
- 🩺 Chấn thương sọ não
- Phù não, tụ máu nội sọ sau chấn thương.
- 🩺 Tăng áp lực nội sọ vô căn (Pseudotumor cerebri)
- Tăng áp lực nội sọ không rõ nguyên nhân, không có tổn thương cấu trúc rõ ràng.