Định nghĩa hội chứng
Hội chứng suy tế bào gan là tình trạng chức năng gan bị suy giảm nghiêm trọng do tổn thương lan tỏa và mất chức năng của các tế bào gan, dẫn đến rối loạn nhiều chức năng chuyển hóa, tổng hợp và thải độc của gan.
🗣️ Triệu chứng cơ năng — bệnh nhân than
- Mệt mỏi, chán ăn, sụt cân
- Buồn nôn, nôn
- Vàng da, vàng mắt
- Ngứa da
- Phù chân, phù toàn thân
- Chướng bụng (do cổ trướng)
- Rối loạn ý thức (lơ mơ, ngủ gà, hôn mê)
- Dễ chảy máu, bầm tím (chảy máu chân răng, chảy máu cam)
- Tiểu ít
🔎 Dấu hiệu thực thể — bác sĩ khám ra
- Vàng da, vàng mắt rõ
- Phù mềm, ấn lõm (thường ở chi dưới, có thể toàn thân)
- Cổ trướng (bụng chướng, gõ đục vùng thấp, dấu hiệu sóng vỗ (+), dấu hiệu chạm đá (+))
- Sao mạch (nốt đỏ hình nhện trên da, thường ở nửa trên cơ thể)
- Bàn tay son (lòng bàn tay đỏ ửng)
- Hơi thở mùi gan (foetor hepaticus)
- Dấu hiệu xuất huyết (chấm xuất huyết, mảng bầm tím dưới da, chảy máu chân răng, chảy máu cam)
- Rối loạn tri giác (lơ mơ, ngủ gà, hôn mê gan - phân độ theo thang điểm West Haven)
- Run vẫy (asterixis) khi bệnh nhân duỗi thẳng tay
- Gan to hoặc teo (tùy nguyên nhân và giai đoạn)
- Lách to (thường gặp trong xơ gan)
🔬 Cận lâm sàng khẳng định
- Xét nghiệm chức năng gan
- Bilirubin toàn phần và trực tiếp tăng cao, Albumin máu giảm (<35 g/L), PT (Prothrombin Time) kéo dài/INR tăng (quan trọng nhất đánh giá mức độ suy gan cấp), yếu tố đông máu giảm (II, VII, IX, X), Amoniac máu tăng (gợi ý hôn mê gan), men gan (AST, ALT) có thể tăng rất cao (cấp tính) hoặc bình thường/giảm (mạn tính nặng).
- Công thức máu
- Thiếu máu, giảm tiểu cầu (trong xơ gan).
- Điện giải đồ
- Rối loạn (ví dụ: hạ natri máu).
- Siêu âm bụng
- Đánh giá kích thước, cấu trúc gan (xơ gan, u gan), lách, có dịch cổ trướng không.
- CT/MRI bụng
- Đánh giá chi tiết hơn cấu trúc gan, tìm nguyên nhân.
🩺 Các bệnh gây ra hội chứng — bấm tên để mở bài
- 🩺 Viêm gan virus cấp/mạn tính nặng
- Tiền sử phơi nhiễm virus (B, C, D, E, A), xét nghiệm huyết thanh dương tính với virus viêm gan, men gan tăng rất cao trong giai đoạn cấp.
- 🩺 Xơ gan giai đoạn cuối
- Tiền sử bệnh gan mạn tính (do rượu, virus, chuyển hóa, tự miễn...), hình ảnh siêu âm/CT gan xơ, lách to, tăng áp lực tĩnh mạch cửa.
- 🩺 Suy gan cấp do thuốc/độc chất
- Tiền sử sử dụng thuốc (ví dụ: Paracetamol liều cao), tiếp xúc độc chất (ví dụ: nấm độc), khởi phát đột ngột.
- 🩺 Bệnh Wilson
- Vòng Kayser-Fleischer ở mắt, rối loạn thần kinh, ceruloplasmin máu giảm, đồng niệu tăng.
- 🩺 Hội chứng Budd-Chiari
- Đau bụng cấp, gan to, cổ trướng, tắc nghẽn tĩnh mạch gan trên siêu âm Doppler.
- 🩺 Ung thư gan giai đoạn cuối
- Khối u gan trên hình ảnh, AFP tăng (trong HCC), sụt cân nhanh.
- 🩺 Suy gan do thiếu máu cục bộ (sốc gan)
- Tiền sử sốc tim, sốc nhiễm trùng, men gan tăng rất cao đột ngột.