Bước 10. Điều trị
💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Nguyên tắc điều trị cắn chéo là tạo lập lại các mối tương quan răng – răng, răng - xương, xương - xương, mô cứng- mô mềm theo khớp cắn đúng, đảm bảo sự ổn định và sinh lý của các mối tương quan trên. Việc lựa chọn phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân (do răng, xương hay chức năng), mức độ nặng và giai đoạn phát triển của bệnh nhân (hàm răng sữa, hỗn hợp hay vĩnh viễn). Can thiệp sớm ở giai đoạn răng sữa hoặc hỗn hợp có thể ngăn ngừa sự phát triển của lệch lạc xương nghiêm trọng và giảm thiểu nhu cầu phẫu thuật sau này.
Điều trị cắn chéo ở giai đoạn hàm răng sữa
⚙ Loại bỏ các yếu tố gây cản trở khớp cắn hoặc thói quen xấu để cho phép sự phát triển bình thường của cung hàm và tự điều chỉnh của khớp cắn.
↔ Các phương pháp bao gồm loại bỏ điểm chạm sớm (mài chỉnh răng), đeo khí cụ loại bỏ thói quen xấu (ví dụ: khí cụ chặn mút ngón tay), nhổ răng thừa hoặc răng sữa tồn tại lâu.
Điều trị cắn chéo ở giai đoạn hàm răng hỗn hợp
⚙ Can thiệp chỉnh hình chức năng và cơ học để điều chỉnh vị trí răng và hướng dẫn tăng trưởng xương hàm, nhằm cải thiện tương quan xương và răng.
↔ Các phương pháp bao gồm: Dùng cây đè lưỡi điều trị cắn chéo một răng cửa đơn giản. Dùng mặt phẳng nghiêng răng cửa hàm dưới để điều chỉnh răng cửa hàm trên bị cắn chéo. Dùng cánh tay đẩy đàn hồi để di chuyển răng riêng lẻ. Dùng khí cụ có ốc nong (ví dụ: khí cụ nong nhanh hàm trên RPE) để nong rộng cung hàm trên bị hẹp. Dùng khí cụ face mask với ốc nong nhanh để kéo xương hàm trên ra trước trong trường hợp kém phát triển hàm trên. Dùng khí cụ chụp cằm (Chin cup) để hạn chế tăng trưởng xương hàm dưới quá mức. Dùng khí cụ Frankel III để điều trị sai khớp cắn loại III chức năng và xương nhẹ.
Điều trị cắn chéo ở giai đoạn hàm răng vĩnh viễn
⚙ Chỉnh nha cố định để sắp xếp lại răng và điều chỉnh tương quan khớp cắn. Trong trường hợp cắn chéo do xương nghiêm trọng ở người trưởng thành, có thể cần phẫu thuật chỉnh hình xương hàm để đạt được kết quả tối ưu.
↔ Các phương pháp bao gồm: Khí cụ có ốc nong để tiếp tục nong rộng cung hàm trên nếu cần. Dùng khí cụ gắn chặt với chun cắn chéo để điều chỉnh tương quan răng. Khí cụ Quad-helix để nong rộng cung hàm trên. Khi đến tuổi trưởng thành, có thể phối hợp với phẫu thuật chỉnh hình xương hàm (Orthognathic surgery) trong các trường hợp cắn chéo do xương nghiêm trọng, khi tăng trưởng đã hoàn tất. Phẫu thuật có thể bao gồm đẩy hàm trên ra trước (Le Fort I osteotomy) hoặc đẩy hàm dưới ra sau (Bilateral Sagittal Split Osteotomy - BSSO).
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.