Bước 10. Điều trị
💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Mục tiêu điều trị bệnh Crohn là đạt được sự thuyên giảm lâm sàng và nội soi, duy trì sự thuyên giảm, cải thiện chất lượng cuộc sống và ngăn ngừa biến chứng. Điều trị thường bắt đầu với các thuốc chống viêm hoặc ức chế miễn dịch, và có thể leo thang lên các thuốc sinh học hoặc phẫu thuật tùy theo mức độ nặng và đáp ứng của bệnh nhân.
Thuốc ức chế miễn dịch
⚙ Ức chế hệ thống miễn dịch để giảm phản ứng viêm mạn tính trong ruột.
💊 Azathioprine
2-2.5 mg/kg/ngày (theo Y văn) · Uống
💊 Mercaptopurine
1-1.5 mg/kg/ngày (theo Y văn) · Uống
💊 Methotrexate
15-25 mg/tuần (theo Y văn) · Tiêm dưới da hoặc tiêm bắp
↔ Các thuốc trong nhóm này có thể thay thế nhau tùy theo đáp ứng và tác dụng phụ của bệnh nhân. Cần theo dõi chức năng gan, thận và công thức máu định kỳ.
Thuốc sinh học
⚙ Các kháng thể đơn dòng nhắm mục tiêu vào các yếu tố gây viêm cụ thể (ví dụ: TNF-alpha, integrin) để giảm viêm và thúc đẩy lành tổn thương.
💊 Adalimumab
Liều khởi đầu 160 mg, sau 2 tuần 80 mg, sau đó 40 mg mỗi 2 tuần (theo Y văn) · Tiêm dưới da
💊 Infliximab
5 mg/kg truyền tĩnh mạch ở tuần 0, 2, 6, sau đó mỗi 8 tuần (theo Y văn) · Truyền tĩnh mạch
💊 Vedolizumab
300 mg truyền tĩnh mạch ở tuần 0, 2, 6, sau đó mỗi 8 tuần (theo Y văn) · Truyền tĩnh mạch
↔ Các thuốc sinh học được sử dụng cho bệnh nhân không đáp ứng hoặc không dung nạp với các thuốc ức chế miễn dịch truyền thống. Cần sàng lọc lao và viêm gan B trước khi điều trị.
Phẫu thuật
⚙ Loại bỏ phần ruột bị viêm hoặc điều trị các biến chứng như áp xe, hẹp, rò. Các bác sĩ sẽ loại bỏ phần ruột bị viêm và nối các phần ruột khỏe mạnh lại với nhau.
↔ Chỉ định cho những trường hợp cần thiết, bệnh ở giai đoạn nặng hoặc người bệnh có xuất hiện biến chứng như áp xe, hẹp đường ruột và các bệnh vùng quanh trực tràng, hoặc khi điều trị nội khoa thất bại.
Thay đổi chế độ ăn uống
⚙ Hỗ trợ điều trị, giảm triệu chứng và thúc đẩy quá trình hồi phục bằng cách tránh các thực phẩm gây kích ứng hoặc khó tiêu.
↔ Hạn chế lactose (sản phẩm từ sữa động vật), hạn chế các thực phẩm giàu chất béo (bơ, nước sốt kem, váng sữa, thức ăn chiên rán). Nên thực hiện chế độ ăn ít chất cặn bã (trái cây và rau sống, bắp rang bơ, các loại ngũ cốc nguyên hạt, trái cây sấy, thịt nguội, cafein, sô cô la cần hạn chế). Đối với người bị Crohn có biến chứng xơ tắc ruột, nên ăn theo chế độ ăn ít dư lượng. Hạn chế tình trạng bỏ bữa, ăn không điều độ hoặc tiêu thụ quá nhiều các chất béo xấu, dầu mỡ không cần thiết.
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.