💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Mục tiêu chính trong điều trị toan hô hấp là cải thiện thông khí phế nang để giảm PaCO2 và đưa pH về mức bình thường. Điều này thường đạt được bằng cách điều trị nguyên nhân cơ bản và hỗ trợ hô hấp. Việc sử dụng bicarbonate không được khuyến cáo vì nó có thể làm tăng PaCO2 nội bào và làm nặng thêm tình trạng toan hô hấp.
Hỗ trợ thông khí (không dùng thuốc)
⚙ Cải thiện thông khí phế nang để đào thải CO2. Bao gồm thông khí không xâm lấn (NIV - Non-invasive Ventilation) hoặc thông khí xâm lấn (đặt nội khí quản và thở máy).
↔ Thông khí không xâm lấn (CPAP - Continuous Positive Airway Pressure, BiPAP - Bilevel Positive Airway Pressure) được ưu tiên ở bệnh nhân có ý thức, hợp tác, không có chống chỉ định. Thông khí xâm lấn được chỉ định khi NIV thất bại, bệnh nhân hôn mê, ngừng thở, hoặc suy hô hấp nặng đe dọa tính mạng. Các chế độ thở máy và thông số cần được điều chỉnh phù hợp với từng bệnh nhân.
Thuốc giãn phế quản
⚙ Làm giãn cơ trơn đường thở, giảm tắc nghẽn, cải thiện luồng khí và thông khí phế nang, đặc biệt hiệu quả trong các bệnh lý tắc nghẽn như hen phế quản và COPD.
💊 Salbutamol (Albuterol)
2.5-5 mg khí dung mỗi 4-6 giờ hoặc 2-4 nhát xịt định liều (MDI - Metered-Dose Inhaler) mỗi 4-6 giờ · Khí dung, hít
💊 Ipratropium bromide
0.5 mg khí dung mỗi 4-6 giờ hoặc 2-4 nhát xịt định liều (MDI) mỗi 4-6 giờ · Khí dung, hít
↔ Salbutamol (chủ vận beta-2 tác dụng ngắn) và Ipratropium bromide (kháng cholinergic tác dụng ngắn) thường được sử dụng phối hợp hoặc luân phiên trong đợt cấp COPD và hen phế quản. Liều lượng và tần suất có thể điều chỉnh tùy theo đáp ứng lâm sàng.
Corticosteroid toàn thân
⚙ Giảm viêm đường thở, giảm phù nề, cải thiện chức năng phổi trong các bệnh lý viêm như hen phế quản và đợt cấp COPD.
💊 Methylprednisolone
40-80 mg tiêm tĩnh mạch mỗi 6-12 giờ, sau đó giảm liều dần · Tiêm tĩnh mạch
💊 Prednisone
40-60 mg uống mỗi ngày, sau đó giảm liều dần · Uống
↔ Thường dùng trong đợt cấp COPD và hen phế quản nặng. Thời gian điều trị thường ngắn (5-7 ngày).
Kháng sinh
⚙ Điều trị nhiễm trùng hô hấp (viêm phổi, đợt cấp COPD do nhiễm khuẩn) là nguyên nhân gây suy hô hấp và toan hô hấp.
💊 Amoxicillin/Clavulanate
875 mg/125 mg uống mỗi 12 giờ · Uống
💊 Levofloxacin
750 mg tiêm tĩnh mạch hoặc uống mỗi 24 giờ · Tiêm tĩnh mạch, uống
↔ Lựa chọn kháng sinh dựa trên tác nhân gây bệnh nghi ngờ và phác đồ kháng sinh tại địa phương. Cần cấy đờm, cấy máu để xác định vi khuẩn và kháng sinh đồ.
Thuốc giải độc (Antidotes)
⚙ Trung hòa tác dụng của các chất gây ức chế hô hấp (ví dụ: opioid, benzodiazepine).
💊 Naloxone
0.4-2 mg tiêm tĩnh mạch, có thể lặp lại mỗi 2-3 phút đến khi có đáp ứng hoặc tổng liều 10 mg · Tiêm tĩnh mạch
💊 Flumazenil
0.2 mg tiêm tĩnh mạch trong 15 giây, có thể lặp lại mỗi 60 giây đến khi có đáp ứng hoặc tổng liều 1 mg · Tiêm tĩnh mạch
↔ Chỉ sử dụng khi có bằng chứng rõ ràng về ngộ độc opioid hoặc benzodiazepine và bệnh nhân có suy hô hấp. Cần theo dõi sát vì tác dụng của thuốc giải độc có thể ngắn hơn tác dụng của chất độc.
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.