Suy thận cấp (Acute Kidney Injury - AKI)

ICD-10 · N17.9Nội thận, Hồi sức cấp cứu✓ Đã pre-check1493/QĐ-BYT (22/4/2015) — Hồi sức tích cực

🕒 Cập nhật: 09/11/2026 · 📚 Nguồn: 1493/QĐ-BYT (22/4/2015) — Hồi sức tích cực

🔗 Triệu chứng / hội chứng liên quan — bấm để mở cửa tiếp cận

🟡 Khó thở 🟡 Thiểu niệu - vô niệu 🟡 Đau ngực

📖 Tổng quan bệnh học

Định nghĩa: Suy thận cấp (Acute Kidney Injury - AKI) là một tình trạng bệnh lý cấp tính của thận. Bệnh được chẩn đoán dựa trên các xét nghiệm như creatinin huyết tương, thể tích nước tiểu và các chỉ số khác. Tình trạng này thường có nguyên nhân hoặc yếu tố nguy cơ cao gây ra.

Dịch tễ: Nội dung bệnh không cung cấp số liệu dịch tễ cụ thể về suy thận cấp. Tuy nhiên, các yếu tố nguy cơ bao gồm tiền sử bệnh thận, các bệnh mạn tính đi kèm và các yếu tố nguy cơ khác.

Cơ chế bệnh sinh: Nội dung bệnh không mô tả chi tiết cơ chế bệnh sinh của suy thận cấp. Tuy nhiên, bệnh được phân loại dựa trên vị trí tổn thương thành suy thận cấp trước thận, tại thận và sau thận.

Phân loại: Suy thận cấp được phân loại theo nguyên nhân thành suy thận cấp trước thận (chức năng), tại thận (thực thể) và sau thận. Mức độ nặng của bệnh được đánh giá theo tiêu chuẩn RIFLE, bao gồm các mức độ Risk, Injury, Failure, Loss và End-stage kidney disease. Bệnh cũng tiến triển qua 4 giai đoạn lâm sàng điển hình: giai đoạn 1, giai đoạn toàn phát, giai đoạn đái trở lại và giai đoạn hồi phục.

Bước 1. Bệnh sử và lý do đến khám

📚 Theo Y văn

Lý do đến khám
- Mệt mỏi, buồn nôn, nôn
- Khó thở, đau ngực
- Nước tiểu ít dần, vô niệu
- Phù toàn thân hoặc phù phổi cấp
Bệnh sử/diễn tiến
- Các triệu chứng trên thường xuất hiện đột ngột hoặc tiến triển nhanh trong vài ngày đến vài tuần.
- Có thể có các triệu chứng của nguyên nhân gây suy thận cấp như ngộ độc, nhiễm khuẩn, mất nước, chấn thương.

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine)

💬 Góp ý bước này

Bước 2. Tiền sử, yếu tố nguy cơ

📋 Theo Bộ Y tế

Tiền sử bệnh thận
- Có bệnh thận từ trước (gợi ý đợt cấp của suy thận mạn)
Các bệnh mạn tính đi kèm
- Tuổi cao
- Đái tháo đường
- Suy gan mạn
- Tăng huyết áp
- Suy tim mạn
- U xơ tiền liệt tuyến
Các yếu tố nguy cơ khác
- Tiếp xúc hóa chất độc với thận (vd: cisplatin, aminoglycoside, amphotericin B)
- Tiêu cơ vân (do chấn thương, vận động nặng, hội chứng vùi lấp)
- Sử dụng thuốc cản quang có iode
- Hạ huyết áp do mọi nguyên nhân (sốc, mất nước, thuốc)
- Sử dụng thuốc độc với thận (NSAIDs, ức chế men chuyển, ức chế COX II)
- Nhiễm khuẩn nặng, sốc nhiễm khuẩn
- Phẫu thuật (đặc biệt ở người lớn tuổi, có bệnh thận/gan/tim từ trước)
- Hội chứng tiêu hủy khối u (lympho cấp, ung thư bạch cầu cấp sau điều trị hóa chất)

💬 Góp ý bước này

Bước 3. Triệu chứng, dấu hiệu

📋 Theo Bộ Y tế

Lâm sàng điển hình tiến triển qua 4 giai đoạn
Giai đoạn 1: 24 giờ đầu
- Mệt, buồn nôn, nôn
- Khó thở, đau ngực
- Nước tiểu ít dần, vô niệu
- Triệu chứng của nguyên nhân gây ra suy thận cấp (ngộ độc, nhiễm khuẩn, mất nước)
Giai đoạn 2: Toàn phát (kéo dài 1-6 tuần, trung bình 7-14 ngày)
- Thiểu niệu, vô niệu, phù (tùy thể bệnh, có thể xuất hiện rất nhanh)
- Triệu chứng thừa dịch: phù phổi, suy tim ứ huyết
- Triệu chứng tăng ure máu: chảy máu nội tạng, viêm màng ngoài tim, rối loạn não
- Rối loạn điện giải: tăng kali máu (sóng T cao, QT ngắn, ngoại tâm thu thất, rung thất, xoắn đỉnh)
- Toan chuyển hóa: pH, HCO3 máu giảm, có khoảng trống anion, thở sâu, giãn mạch, tụt huyết áp
Giai đoạn 3: Đái trở lại (trung bình 5-7 ngày)
- Có lại nước tiểu 200-300ml/24giờ, lượng nước tiểu tăng dần 4-5lít/24giờ
- Nguy cơ: mất nước do đái nhiều, vẫn tăng urê, kali máu, rối loạn điện giải
Giai đoạn 4: Hồi phục (tùy nguyên nhân, 2-6 tuần, trung bình 4 tuần)

💬 Góp ý bước này

Bước 4. Hội chứng

📋 Theo Bộ Y tế

Hội chứng tăng thân nhiệt ác tính
Hội chứng gan thận: giãn mạch hệ thống dẫn đến tụt huyết áp, thiểu niệu do co thắt mạch thận cùng với rối loạn chức năng gan nặng
Hội chứng Goodpasture
Hội chứng tan máu tăng ure máu (HUS)
Hội chứng tan máu giảm tiểu cầu (TTP)
Hội chứng thận hư
Hội chứng vùi lấp

📚 Theo Y văn

Hội chứng tăng thân nhiệt ác tính: sốt cao đột ngột (>40°C), co cứng cơ toàn thân, nhịp tim nhanh, thở nhanh, tăng CO2 cuối thì thở ra, toan chuyển hóa, tiêu cơ vân, tăng kali máu, suy thận cấp
Hội chứng gan thận: suy thận cấp tiến triển nhanh ở bệnh nhân xơ gan nặng hoặc suy gan cấp, không có nguyên nhân rõ ràng khác của suy thận, thiểu niệu/vô niệu, natri niệu thấp (<10 mEq/L), áp lực thẩm thấu niệu cao, giãn mạch hệ thống, tụt huyết áp, co thắt mạch thận
Hội chứng Goodpasture: viêm cầu thận tiến triển nhanh (tiểu máu, protein niệu, suy thận), xuất huyết phổi (ho ra máu, khó thở, thâm nhiễm phổi trên X-quang), thiếu máu
Hội chứng tan máu tăng ure máu (HUS): thiếu máu tan máu vi mạch (thiếu máu, mảnh vỡ hồng cầu, tăng LDH, giảm haptoglobin), giảm tiểu cầu, suy thận cấp
Hội chứng tan máu giảm tiểu cầu (TTP): thiếu máu tan máu vi mạch, giảm tiểu cầu, sốt, rối loạn thần kinh, suy thận cấp
Hội chứng thận hư: protein niệu > 3.5 g/24h, giảm albumin máu (< 3.0 g/dL), phù toàn thân, tăng lipid máu
Hội chứng vùi lấp (Crush Syndrome): tổn thương cơ do chấn thương đè ép kéo dài, tiêu cơ vân (tăng creatine kinase - CPK, myoglobin niệu), tăng kali máu, tăng phosphat máu, giảm canxi máu, toan chuyển hóa, suy thận cấp

📖 Nguồn: Y văn lâm sàng chuẩn (tham khảo: Harrison's Principles of Internal Medicine, Williams Hematology, Brenner and Rector's The Kidney, Tintinalli's Emergency Medicine)

💬 Góp ý bước này

Bước 5. Chẩn đoán phân biệt

🔀 Chẩn đoán phân biệt (bấm tên bệnh để mở bài)

Suy thận cấp chức năng (trước thận) — Độ thẩm thấu nước tiểu > 500 mosm/kg nước · Na niệu < 20 mmol/l · Creatinin niệu/Creatinin máu > 40 · Chỉ số đào thải Natri (FEna) < 1% · Cặn nước tiểu: Protein vết hoặc (-), bình thường

Suy thận cấp thực thể (hoại tử ống thận cấp) — Độ thẩm thấu nước tiểu < 400 mosm/kg nước · Na niệu > 40 mmol/l · Creatinin niệu/Creatinin máu < 20 · Chỉ số đào thải Natri (FEna) > 1% · Cặn nước tiểu: Trụ hạt +++, trụ hồng cầu, bạch cầu ái toan, protein niệu > 1g/l

Đợt cấp của suy thận mạn — Tiền sử có bệnh thận trước đó · Thiếu máu nặng (thường mạn tính) · Urê, creatinin huyết tương tăng từ trước · Kích thước hai thận teo nhỏ trên siêu âm

Viêm thận kẽ cấp do thuốc — Tiền sử dùng thuốc (kháng sinh, NSAIDs) · Sốt, ban đỏ, tăng bạch cầu ái toan trong máu và nước tiểu · Suy thận cấp

Tắc nghẽn đường tiết niệu cấp tính — Đau quặn thận, bí tiểu, cầu bàng quang · Siêu âm thấy thận ứ nước, sỏi hoặc khối u gây tắc nghẽn

💬 Góp ý bước này

Bước 6. Cận lâm sàng, xét nghiệm

🔬 Cận lâm sàng — theo độ đặc hiệu

🥇 Khẳng định chẩn đoán

Creatinin huyết tương

Tăng thêm 0,5 mg/dl (44 µg/l) so với creatinin huyết tương trước bị bệnh HOẶC tăng trên 50% so với giá trị bình thường — Chỉ số quan trọng nhất để chẩn đoán và theo dõi suy thận cấp

Sinh thiết thận

Không có ngưỡng cụ thể — Chẩn đoán xác định nguyên nhân suy thận cấp tại thận khi chẩn đoán chưa rõ ràng (viêm cầu thận cấp, viêm cầu thận Lupus, bệnh thận kẽ cấp tính tiến triển xấu đi sau khi đã loại trừ các nguyên nhân khác), giúp điều trị đặc hiệu

🔬 Đặc hiệu cao

Men creatine kinase (CPK)

> 6000 đơn vị — Chẩn đoán tiêu cơ vân, một nguyên nhân quan trọng của suy thận cấp

Myoglobin trong nước tiểu

Dương tính — Chẩn đoán tiêu cơ vân

Xét nghiệm huyết thanh (kháng thể kháng nhân - ANA, kháng thể kháng màng đáy cầu thận - anti-GBM, pANCA)

Dương tính — Nghi ngờ bệnh lý tự miễn dịch (viêm cầu thận lupus, hội chứng Goodpasture, viêm mạch Wegener)

Chỉ số đào thải Natri (FEna)

< 1% (suy thận cấp chức năng); > 1% (suy thận cấp thực thể) — Phân biệt suy thận cấp chức năng và thực thể

MRI mạch máu

Không có ngưỡng cụ thể — Xác định tắc nghẽn động mạch, tĩnh mạch thận

📊 Hỗ trợ/gợi ý

Urê huyết tương

Tăng — Tăng cùng với creatinin, phản ánh mức độ suy giảm chức năng thận và tình trạng tăng dị hóa protein

Điện giải đồ máu (Kali, Natri, Canxi, Photpho)

Kali máu > 5,5 mEq/l (tăng kali máu); Natri máu >160 mmol/l hoặc < 115 mmol/l; Giảm canxi máu; Tăng photpho máu — Phát hiện rối loạn điện giải thường gặp trong suy thận cấp, đặc biệt tăng kali máu đe dọa tính mạng

Khí máu động mạch (pH, HCO3, dự trữ kiềm, khoảng trống anion)

pH giảm, HCO3 giảm, dự trữ kiềm giảm, có khoảng trống anion — Đánh giá mức độ toan chuyển hóa, một biến chứng nặng của suy thận cấp

Công thức máu

Thiếu máu, có mảnh vỡ hồng cầu; Tăng bạch cầu ưa axit — Thiếu máu, mảnh vỡ hồng cầu gợi ý hội chứng tan máu tăng ure máu, tan máu vi mạch, viêm nội tâm mạc, đông máu nội quản rải rác. Tăng bạch cầu ưa axit gợi ý viêm thận kẽ cấp do dị ứng.

Điện di miễn dịch

Bất thường — Gợi ý nguyên nhân myeloma

Chức năng gan

Suy chức năng gan — Tìm hội chứng gan thận, suy tim ứ huyết, nhiễm khuẩn

Tổng phân tích nước tiểu

Nhiều hồng cầu, trụ hồng cầu; Nhiều tế bào mủ, trụ bạch cầu — Hồng cầu, trụ hồng cầu gợi ý viêm tiểu cầu thận, viêm mạch thận. Tế bào mủ, trụ bạch cầu gợi ý viêm thận kẽ cấp nhiễm khuẩn.

Độ thẩm thấu nước tiểu

> 500 mosm/kg nước (suy thận cấp chức năng); < 400 mosm/kg nước (suy thận cấp thực thể) — Phân biệt suy thận cấp chức năng và thực thể

Natri niệu

< 20 mmol/l (suy thận cấp chức năng); > 40 mmol/l (suy thận cấp thực thể) — Phân biệt suy thận cấp chức năng và thực thể

Creatinin niệu/Creatinin máu

> 40 (suy thận cấp chức năng); < 20 (suy thận cấp thực thể) — Phân biệt suy thận cấp chức năng và thực thể

Protein niệu

Vết hoặc (-) (suy thận cấp chức năng); > 1g/l (suy thận cấp thực thể) — Phân biệt suy thận cấp chức năng và thực thể

X-quang bụng

Không có ngưỡng cụ thể — Tìm sỏi, xác định bóng thận

Siêu âm bụng, CT-scan ổ bụng

Không có ngưỡng cụ thể — Đánh giá bệnh lý thận, mạch thận, ứ nước thận, hẹp động mạch thận

Chụp xạ hình thận

Không có ngưỡng cụ thể — Đánh giá tưới máu thận và chức năng bài tiết thận

💬 Góp ý bước này

Bước 7. Chẩn đoán xác định

📋 Theo Bộ Y tế

Xét nghiệm creatinin huyết tương
- Tăng thêm 0,5 mg/dl (44 µg/l) so với creatinin huyết tương trước bị bệnh
- HOẶC tăng trên 50% so với giá trị bình thường
Thể tích nước tiểu
- Thiểu niệu (nước tiểu < 200 ml/12 giờ, hoặc mức lọc cầu thận giảm 50%)
- Vô niệu (nước tiểu < 100 ml/24 giờ)
Các chỉ số khác
- Tăng urê
- Toan chuyển hoá (pH giảm, dự trữ kiềm giảm, BE giảm)
Có nguyên nhân hoặc yếu tố nguy cơ cao gây suy thận cấp

💬 Góp ý bước này

Bước 8. Chẩn đoán mức độ/giai đoạn

📋 Theo Bộ Y tế

Phân mức độ theo tiêu chuẩn RIFLE (Risk, Injury, Failure, Loss, End-stage kidney disease)
R - Risk (Nguy cơ)
- Creatinin huyết tương tăng x 1,5 lần so với nền HOẶC giảm GFR > 25%
- Thể tích nước tiểu < 0,5 ml/kg/giờ trong 6 giờ
I - Injury (Tổn thương)
- Creatinin huyết tương tăng x 2 lần so với nền HOẶC giảm GFR > 50%
- Thể tích nước tiểu < 0,5 ml/kg/giờ trong 12 giờ
F - Failure (Suy)
- Creatinin huyết tương tăng x 3 lần so với nền HOẶC giảm GFR > 75%
- Thể tích nước tiểu < 0,3 ml/kg/giờ trong 12 giờ HOẶC vô niệu trong 12 giờ
L - Loss (Mất)
- Mất chức năng thận hoàn toàn > 4 tuần
E - End-stage kidney disease (Giai đoạn cuối)
- Cần liệu pháp thay thế thận (RRT) dài hạn > 3 tháng (Suy thận giai đoạn cuối > 3 tháng)

💬 Góp ý bước này

Bước 9. Chẩn đoán nguyên nhân

📋 Theo Bộ Y tế

Suy thận cấp trước thận (chức năng)
- Giảm thể tích tuần hoàn trong lòng mạch: mất máu, mất dịch (nôn, tiêu chảy, say nắng), bỏng nặng, vận động nặng kéo dài, rối loạn điều hòa thân nhiệt (hội chứng tăng thân nhiệt ác tính)
- Giảm thể tích tuần hoàn liên quan đến giảm cung lượng tim: nhồi máu cơ tim, sốc tim, tràn dịch màng tim có ép tim, nhồi máu phổi, loạn nhịp tim
- Mất qua da: mất mồ hôi, bỏng nặng, vận động nặng kéo dài, rối loạn điều hòa thân nhiệt (hội chứng tăng thân nhiệt ác tính), say nắng say nóng
- Mất qua thận: lợi tiểu, đái tháo nhạt, đái tháo đường (tăng natri máu), giảm kali máu, giảm canxi máu
- Do mạch thận: tắc tĩnh mạch thận, co thắt mạch thận (ức chế men chuyển ở suy tim ứ huyết, noradrenalin khi chưa bù đủ dịch), nhồi máu động mạch thận, hẹp động mạch thận, xơ vữa mạch thận, phình tách động mạch chủ bụng
- Rối loạn điều hòa mạch thận: nhiễm trùng, do prostaglandin hoặc ức chế men chuyển, hội chứng gan thận
Suy thận cấp tại thận (thực thể)
- Ống thận (phổ biến nhất): thiếu máu (do suy thận trước thận nặng và kéo dài), do thuốc (aminoglycoside, cephalosporin, amphotericin B, thuốc cản quang iode, kim loại nặng, cisplatin), thứ phát sau nhiễm khuẩn nặng/điều trị muộn, tắc ống thận do sản phẩm phân hủy tế bào (hemoglobin, myoglobin niệu, myeloma, tinh thể oxalate/urat), mang thai (sản giật, chảy máu tử cung)
- Viêm thận kẽ: nhiễm trùng (vi khuẩn, virus, nấm, Mycoplasma), thâm nhiễm (lymphoma, sarcoidosis), do thuốc (penicillin, rifampicin, vancomycin, quinolone, cephalosporin, acyclovir, ethambutol, thiazide, furosemide, NSAIDs, ức chế men chuyển, allopurinol)
- Nguyên nhân do cầu thận: bệnh kháng thể kháng màng đáy cầu thận (hội chứng Goodpasture), bệnh lý mạch máu (viêm mạch Wegener, viêm mạch, tăng huyết áp ác tính), do thuốc (cyclosporin, amphotericin B, cisplatin), hội chứng tan máu tăng ure máu (HUS), hội chứng tan máu giảm tiểu cầu (TTP)
Suy thận cấp sau thận
- Tắc ống thận: axit uric, canxi oxalat, acyclovir, methotrexate, protein Bence Jone trong bệnh đa u tủy xương
- Tắc nghẽn tại thận: cục máu đông, sỏi, hoại tử nhú
- Tắc niệu quản: sỏi niệu quản, chèn ép từ ngoài (u sau phúc mạc, u tử cung, u xơ tiền liệt tuyến, u niệu đạo, bàng quang), buộc nhầm niệu quản trong mổ đẻ
- Tắc niệu đạo: co thắt niệu đạo, bệnh lý tuyến tiền liệt, khối u bàng quang

💬 Góp ý bước này

Bước 10. Điều trị

💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)

💊 Liều tham khảo

Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.

📚 Bối cảnh: Nguyên tắc xử trí: Sơ bộ chẩn đoán được suy thận cấp chức năng hay thực thể để có thái độ xử trí cấp cứu. Xử trí cấp cứu các dấu hiệu đe dọa tính mạng (tăng kali máu, phù phổi cấp, phù não co giật, toan chuyển hóa nặng). Xử trí nguyên nhân gây ra suy thận cấp, cần kết hợp với các thăm dò cận lâm sàng và chuyên khoa. Xử trí ban đầu và vận chuyển cấp cứu: Khi phù to, đái ít, khó thở nhiều ở người bệnh có tiền sử bệnh thận phải đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa. Nắm được các biện pháp điều trị cấp cứu tăng kali máu có rối loạn nhịp tim, phù phổi cấp, phù não co giật, toan chuyển hóa nặng gây trụy tim mạch. Thận trọng trong quá trình vận chuyển người bệnh có thể tử vong vì tăng kali máu, suy hô hấp cấp, trụy tim mạch.

Bù dịch và duy trì huyết động

⚙ Tăng thể tích lòng mạch, tăng tưới máu tổ chức, giảm tính thấm mạch, giảm phù. Thuốc vận mạch hỗ trợ duy trì huyết áp khi bù dịch không hiệu quả.

💊 Dung dịch NaCl 0,9% hoặc Albumin 5%

Truyền bù thể tích tuần hoàn (mất máu, truyền hồng cầu, các chế phẩm máu) mất dịch như nôn, ỉa chảy, say nắng (bù dịch đẳng trương truyền và uống). · Tiêm tĩnh mạch

💊 Norepinephrine

0,1 đến 2 mcg/kg/phút · Truyền tĩnh mạch liên tục

↔ Lựa chọn dịch truyền muối tinh thể hay dung dịch albumin hoặc dung dịch keo tùy theo tình trạng lâm sàng và nguyên nhân. Các thuốc vận mạch khác như Dopamine, Dobutamine có thể được cân nhắc tùy tình trạng bệnh nhân.

Điều trị tăng kali máu

⚙ Ổn định màng tế bào cơ tim, chuyển kali vào trong tế bào, tăng thải kali qua đường tiêu hóa hoặc thận.

💊 Kayexalate (Sodium Polystyrene Sulfonate)

30 gam/4-6 giờ · Uống hoặc thụt giữ

💊 Calci clorua

0,5-1 gam · Tiêm tĩnh mạch chậm

💊 Glucose 20%, 30% có insulin

Glucose 20%, 30% (liều theo Y văn: 25-50g) kèm Insulin (liều theo Y văn: 10 đơn vị) · Truyền tĩnh mạch

💊 Natri bicarbonate 1,4% hoặc 4,2%

250 - 500ml · Truyền tĩnh mạch

↔ Các thuốc này có thể dùng đơn độc hoặc phối hợp tùy mức độ tăng kali máu và biến đổi trên điện tâm đồ. Calcium chloride tác dụng nhanh nhất để bảo vệ tim. Glucose + Insulin và Natri bicarbonate giúp chuyển kali vào nội bào.

Điều trị toan chuyển hóa

⚙ Bù kiềm để điều chỉnh pH máu về mức bình thường.

💊 Natri bicarbonate 4,2% hoặc 1,4%

250 - 500ml · Truyền tĩnh mạch

↔ Chỉ định khi pH máu < 7,20. Cần theo dõi khí máu động mạch để điều chỉnh liều.

Lợi tiểu

⚙ Furosemide làm giảm tái hấp thu natri chủ động, tăng dòng chảy tới ống thận, giúp tăng lượng nước tiểu. Mannitol là lợi niệu thẩm thấu, giúp giảm phù nề và tắc ống thận trong tiêu cơ vân.

💊 Furosemide

10 ống (200mg) tiêm tĩnh mạch 3 lần cách nhau 1 giờ HOẶC truyền tĩnh mạch duy trì 40 mg/giờ. Liều 600mg-1000mg/24giờ không đáp ứng phải xét chỉ định lọc máu. · Tiêm tĩnh mạch hoặc truyền tĩnh mạch

💊 Mannitol

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch

↔ Furosemide giúp trì hoãn lọc máu nhưng không làm giảm tiên lượng nặng và tỉ lệ tử vong. Mannitol chỉ dùng khi có tiêu cơ vân cấp, cần dùng cùng dung dịch bicarbonate và đảm bảo truyền dịch đủ.

Chống nhiễm khuẩn

⚙ Điều trị nhiễm khuẩn là nguyên nhân hoặc yếu tố làm nặng suy thận cấp. Điều chỉnh liều kháng sinh theo chức năng thận để tránh độc tính.

↔ Điều chỉnh liều kháng sinh theo độ thanh thải creatinin, tránh thuốc độc tính với thận. Phát hiện và kiểm soát ổ nhiễm khuẩn sớm, tránh suy thận cấp nặng lên do nhiễm khuẩn không kiểm soát được. Cấy tìm vi khuẩn, làm kháng sinh đồ.

Phòng ngừa suy thận cấp do tiêu hủy khối u (Tumor Lysis Syndrome - TLS)

⚙ Giảm sản xuất axit uric, tăng thải axit uric qua nước tiểu, kiềm hóa nước tiểu để ngăn ngừa kết tủa tinh thể.

💊 Allopurinol

300-600mg/ngày · Uống

💊 NaCl 0,9%

5000 ml/24h · Truyền tĩnh mạch

💊 NaHCO3

100 mEq/m2/ngày · Truyền tĩnh mạch

💊 Acetazolamide

1gam/m2 · Tiêm tĩnh mạch

↔ Các biện pháp này được áp dụng trước ngày dùng hóa chất để phòng ngừa TLS ở bệnh nhân có nguy cơ cao.

Phòng ngừa suy thận cấp do thuốc cản quang (Contrast-Induced Nephropathy - CIN)

⚙ Bù dịch để duy trì thể tích nội mạch và tưới máu thận, chất chống oxy hóa để bảo vệ thận, chọn thuốc cản quang ít độc tính.

💊 NaCl 0,9%

1ml/kg/h · Truyền tĩnh mạch

💊 N-acetylcystein

600mg x 2 lần/ngày · Uống

💊 Iodixanol (Visipaque)

(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Tiêm tĩnh mạch

↔ Truyền NaCl 0,9% bắt đầu 8 tiếng trước chụp cản quang. N-acetylcystein dùng vào ngày trước và sau dùng thuốc cản quang. Iodixanol là thuốc cản quang nhóm ít nguy cơ gây suy thận.

Liệu pháp thay thế thận (Renal Replacement Therapy - RRT)

⚙ Loại bỏ các chất độc, điều chỉnh cân bằng nước, điện giải và kiềm toan khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng và không đáp ứng với điều trị nội khoa.

↔ Chỉ định lọc máu sớm khi có 1 dấu hiệu, chỉ định bắt buộc khi có 2 dấu hiệu: không đáp ứng với lợi tiểu furosemide, urê máu > 30mmol/l, kali máu > 6 mmol/l (tăng nhanh, có rối loạn nhịp trên điện tâm đồ), tăng gánh thể tích (phù to, ALTMTT tăng, phù phổi cấp huyết động), toan chuyển hoá pH máu < 7,20, Na+ máu >160 mmol/l hoặc < 115 mmol/l. Các phương pháp bao gồm thẩm phân phúc mạc, lọc máu ngắt quãng, lọc máu liên tục (CVVH).

Dinh dưỡng

⚙ Cung cấp đủ năng lượng và protein, kiểm soát dịch và điện giải để hỗ trợ hồi phục chức năng thận và ngăn ngừa biến chứng.

↔ Cung cấp năng lượng 30-35kcal/kg/ngày (tăng tới 130% nếu nhiễm khuẩn, suy đa tạng). Axit amin 0,65-1gam/kg/ngày (tăng 1,2-1,5gam/kg/ngày khi lọc máu ngắt quãng, 2,5gam/kg/ngày khi lọc máu liên tục). Tổng lượng nước qua mọi đường cần tính theo cân bằng dịch vào-ra. Giai đoạn vô niệu, thiểu niệu cần hạn chế nước, các chế phẩm, thức ăn giàu kali. Tỷ lệ carbonhydrat 50-80%, cung cấp thêm lipid (axit béo thiết yếu, axit béo không no). Bệnh nặng có thể ăn qua ống thông dạ dày.

Bảo tồn chức năng các cơ quan khác

⚙ Điều trị dự phòng và xử trí các biến chứng liên quan đến suy thận cấp ở các hệ cơ quan khác.

↔ Dự phòng xuất huyết tiêu hóa bằng thuốc kháng axit hoặc ức chế bơm proton. Xử trí các biến chứng tim và phổi (rối loạn nhịp, phù phổi, nhiễm trùng phổi, tăng huyết áp, chảy máu phổi). Xử trí rối loạn đông máu (giảm tiểu cầu, DIC, giảm fibrinogen). Xử trí thiếu máu, tan máu, giảm erythropoietin. Theo dõi và xử trí biến chứng thần kinh-cơ (thất điều, ngủ gà, đờ đẫn, kích thích hoặc hôn mê).

⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.

💬 Góp ý bước này

Bước 11. Chống chỉ định, điều chỉnh theo bệnh kèm

📋 Theo Bộ Y tế

Dừng các thuốc gây độc cho thận hoặc làm giảm tưới máu thận
- Thuốc ức chế men chuyển, ức chế COX II, NSAIDs
- Các thuốc độc với thận (aminoglycoside, amphotericin B, cisplatin, thuốc cản quang)
- Các thuốc có kali
Điều chỉnh liều kháng sinh
- Theo độ thanh thải creatinin để tránh độc tính với thận
Hạn chế kali đưa vào
- Trong giai đoạn vô niệu, thiểu niệu và khi có tăng kali máu
Thận trọng khi truyền dịch
- Khi đã có phù khoảng kẽ, không nên truyền nhiều dịch muối đẳng trương vì thể tích giữ lại trong lòng mạch ngắn
Thận trọng khi lọc máu
- Khi có huyết áp tụt (đối với lọc máu ngắt quãng)

💬 Góp ý bước này

Bước 12. Theo dõi đáp ứng

📋 Theo Bộ Y tế

Theo dõi cân bằng nước và huyết động
- Áp lực tĩnh mạch trung tâm (ALTMTT)
- Dấu hiệu phù niêm mạc, kết mạc, phù tổ chức kẽ
- Tĩnh mạch cổ nổi
- Nghe phổi (phát hiện ran ẩm, phù phổi)
- Cân nặng hàng ngày
- Dịch vào - ra (số lượng nước tiểu/24 giờ)
Theo dõi thăng bằng kiềm toan và điện giải
- Kali máu (đặc biệt khi > 5,5 mEq/l hoặc có thay đổi trên điện tâm đồ)
- pH máu (đặc biệt khi < 7,20)
- Natri máu (đặc biệt khi >160 mmol/l hoặc < 115 mmol/l)
- Urê máu (đặc biệt khi > 30mmol/l)
Theo dõi đáp ứng với lợi tiểu
- Lượng nước tiểu sau khi dùng Furosemide (nếu không đáp ứng với liều cao, cần xem xét lọc máu)
Theo dõi các biến chứng
- Rối loạn nhịp tim trên điện tâm đồ
- Dấu hiệu phù phổi cấp huyết động
- Biểu hiện rối loạn não
Theo dõi xét nghiệm
- Trong quá trình thẩm phân phúc mạc, cần theo dõi xét nghiệm để điều chỉnh

💬 Góp ý bước này

Bước 13. Biến chứng

📋 Theo Bộ Y tế

Biến chứng tim mạch
- Rối loạn nhịp tim (sóng T cao, QT ngắn, ngoại tâm thu thất, rung thất, xoắn đỉnh do tăng kali máu)
- Phù phổi cấp huyết động
- Suy tim ứ huyết
- Viêm màng ngoài tim
- Tăng huyết áp
- Chảy máu phổi (trong viêm cầu thận cấp tiến triển)
Biến chứng hô hấp
- Phù phổi cấp
- Nhiễm trùng phổi
Biến chứng tiêu hóa
- Chảy máu nội tạng (do tăng ure máu)
- Xuất huyết tiêu hóa
Biến chứng thần kinh - cơ
- Biểu hiện rối loạn não (do tăng ure máu)
- Thất điều, ngủ gà, đờ đẫn, kích thích hoặc hôn mê (giai đoạn sớm, do rối loạn điện giải, tăng ure máu)
Rối loạn thăng bằng kiềm toan và điện giải
- Toan chuyển hóa nặng (pH, HCO3 máu giảm, có khoảng trống anion)
- Tăng kali máu
- Hạ/tăng natri máu
- Giảm canxi máu, tăng photpho máu
- Mất nước (giai đoạn đái trở lại)
Biến chứng huyết học
- Rối loạn đông máu (giảm tiểu cầu, đông máu nội mạch rải rác - DIC, giảm fibrinogen)
- Thiếu máu, tan máu, giảm erythropoietin
Nhiễm trùng
- Nhiễm trùng nói chung, đặc biệt ở bệnh nhân suy đa tạng, sốc nhiễm khuẩn

💬 Góp ý bước này

Bước 14. Chuyển tuyến, cờ đỏ

📋 Theo Bộ Y tế

Chỉ định chuyển tuyến chuyên khoa
- Khi phù to, đái ít, khó thở nhiều ở người bệnh có tiền sử bệnh thận
- Cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa, không để người bệnh điều trị tại nhà
Các dấu hiệu cờ đỏ đe dọa tính mạng cần xử trí cấp cứu
- Tăng kali máu có rối loạn nhịp tim
- Phù phổi cấp
- Phù não co giật
- Toan chuyển hóa nặng gây trụy tim mạch
Thận trọng khi vận chuyển người bệnh
- Người bệnh có thể tử vong vì tăng kali máu, suy hô hấp cấp, trụy tim mạch trong quá trình vận chuyển

💬 Góp ý bước này

⭐ Bài này với bạn thế nào?

Hữu ích

Dễ sử dụng

Trình bày học thuật

Thấy bài hữu ích? Gửi cho bạn cùng lớp.