Bước 10. Điều trị
💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Mục tiêu chính của việc điều trị bệnh liệt mặt là tăng tốc độ phục hồi, giúp phục hồi hoàn toàn, ngăn ngừa các biến chứng giác mạc và các di chứng khác, đồng thời ức chế sự nhân lên của virus. Tuỳ vào mức độ bệnh và nguyên nhân gây bệnh mà bác sĩ có thể chỉ định một hoặc kết hợp nhiều phương pháp điều trị cho bệnh nhân. Điều trị sớm trong vòng 72 giờ đầu sau khi khởi phát bệnh mang lại cơ hội phục hồi tốt nhất.
Corticosteroid
⚙ Chống viêm, giảm phù nề dây thần kinh mặt, đặc biệt hiệu quả khi dùng sớm.
💊 Corticosteroid (ví dụ: Prednisolone)
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Uống
↔ Corticosteroid nên được bắt đầu trong vòng 72 giờ kể từ khi khởi phát triệu chứng và dùng trong khoảng 10 ngày (ví dụ: 5-7 ngày liều cao, sau đó giảm dần trong 5 ngày tiếp theo). Các thuốc trong nhóm này có thể thay thế nhau tùy theo chỉ định của bác sĩ.
Thuốc kháng virus
⚙ Ức chế sự nhân lên của virus, đặc biệt hữu ích nếu nguyên nhân nghi ngờ do virus Herpes simplex hoặc Herpes zoster (Hội chứng Ramsay-Hunt).
💊 Acyclovir
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Uống
💊 Valacyclovir
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Uống
↔ Thường được dùng kết hợp với corticosteroid trong 7-10 ngày, đặc biệt khi có dấu hiệu của nhiễm virus Herpes (ví dụ: mụn nước). Các thuốc trong nhóm này có thể thay thế nhau tùy theo chỉ định của bác sĩ.
Chăm sóc và bảo vệ mắt
⚙ Bảo vệ giác mạc khỏi bị mất nước, khô hoặc trầy xước do mắt nhắm không kín và phản xạ nhắm mắt chậm.
💊 Thuốc mỡ tra mắt/Nước mắt nhân tạo
Theo chỉ định của bác sĩ · Tra mắt
↔ Ngoài thuốc, người bệnh cần thường xuyên đeo kính khi ra ngoài trời để bảo vệ mắt khỏi các tác nhân gây hại như nắng, gió và khói bụi.
Vật lý trị liệu
⚙ Kích thích cơ vùng mặt, giúp duy trì trương lực cơ, ngăn ngừa teo cơ và co cứng, thúc đẩy tái tạo dây thần kinh.
↔ Bao gồm tự động xoa bóp cơ vùng mặt và kích thích điện qua da (đặc biệt ở bệnh nhân tổn thương dây thần kinh mặt mãn tính).
Châm cứu
⚙ Kích thích huyệt đạo, có thể hỗ trợ giảm đau và cải thiện tuần hoàn, mặc dù chưa có bằng chứng y học rõ ràng về tác dụng phục hồi vận động dây thần kinh mặt.
↔ Là phương pháp điều trị hỗ trợ truyền thống của phương Đông. Cần được thực hiện bởi các chuyên gia giàu kinh nghiệm.
Phẫu thuật
⚙ Mục đích thẩm mỹ hoặc giải phóng chèn ép (nếu có nguyên nhân rõ ràng).
↔ Không có chỉ định trong giai đoạn cấp. Thường được chỉ định sau giai đoạn tái tạo dây thần kinh mặt, chủ yếu vì mục đích thẩm mỹ trong các trường hợp liệt mặt nặng, điều trị nội khoa muộn để lại di chứng.
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.