Bước 10. Điều trị
💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
📚 Bối cảnh: Chỉ định đầu tiên là chế độ tiết thực giảm cân, phối hợp với tăng cường tập luyện - vận động thể lực để tăng tiêu hao năng lượng. Nếu chưa đạt mục đích, chỉ định thuốc và các can thiệp khác. Mục đích điều trị là giảm cân, giảm 5 - 10% trọng lượng ban đầu cũng cải thiện các biến chứng của béo phì như rối loạn lipid máu, đái tháo đường, tăng huyết áp. Việc điều trị béo phì ít hiệu quả như mong muốn, tốt nhất là phòng ngừa béo phì dựa tiết thực giảm cân và tăng cường vận động thể lực khi mới phát hiện vượt trọng lượng lý tưởng.
Thay đổi lối sống (Tiết thực giảm trọng lượng)
⚙ Tạo sự cân bằng âm về calo bằng cách hạn chế năng lượng đưa vào cơ thể ít hơn nhu cầu, để cơ thể huy động năng lượng từ mô mỡ, giúp giảm trọng cơ thể.
↔ Giảm cân khoảng 0,5 - 1 Kg/tuần là phù hợp. Hạn chế năng lượng khoảng 20 - 25 kcalo/kg/ngày. Khẩu phần ăn cân đối (glucid khoảng 50%, lipid khoảng 30%, protid khoảng 20%), hạn chế đường đơn, mỡ bão hòa, bia - rượu. Bổ sung chất xơ, vitamin, yếu tố vi lượng. Chia nhiều bữa (ít nhất 3 bữa). Nhịn đói để giảm cân là nguy hiểm. Có thể áp dụng tiết thực giảm carbohydrate (Cambridge diet).
Thay đổi lối sống (Tăng cường tập luyện - vận động thể lực)
⚙ Tăng cường tiêu hao năng lượng, giúp giảm cân, duy trì cân nặng lý tưởng, giảm TC, TG, LDL-c và tăng HDL-c, góp phần kiểm soát tốt đường huyết và huyết áp.
↔ Thời gian tập luyện khoảng 60 đến 75 phút mỗi ngày. Cường độ và thời gian tập tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe, đặc biệt ở người có bệnh lý huyết áp, mạch vành, suy tim.
Thay đổi lối sống (Thay đổi hành vi)
⚙ Trị liệu tâm lý giúp người bệnh béo phì thừa nhận béo phì là một bệnh lý, từ đó tích cực tuân thủ các biện pháp điều trị như tiết thực giảm calo, tăng cường tập luyện - vận động thể lực để tăng sử dụng năng lượng.
↔ Là một phần quan trọng trong điều trị toàn diện, giúp bệnh nhân duy trì động lực và tuân thủ lâu dài.
Thuốc điều trị béo phì
⚙ Các thuốc này có tác dụng gây chán ăn hoặc ức chế hấp thu mỡ. Ít có kết quả nếu không phối hợp với tiết thực giảm cân và tăng cường vận động thể lực. Cần áp dụng liệu trình lâu dài vì sự tăng cân trở lại khi ngừng thuốc. Phần lớn các trường hợp béo phì không nên dùng thuốc do nhiều tác dụng phụ.
💊 Sibutramine (Meridia)
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Uống
💊 Orlistat (Xenical)
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Uống
↔ Các thuốc trong nhóm này có cơ chế khác nhau và có thể được lựa chọn tùy theo tình trạng bệnh nhân và các bệnh kèm. Lưu ý, không bao giờ giảm cân bằng các thuốc lợi tiểu, hormon giáp. Thuốc làm giảm lipid nói chung không nên cho ngay lúc đầu.
Điều trị đặc biệt (Can thiệp/Phẫu thuật)
⚙ Các điều trị này chỉ dành cho người quá béo, béo phì làm hạn chế mọi sinh hoạt, béo phì gây tàn phế cho người bệnh sau khi đã tiết thực đầy đủ, tăng cường vận động thể lực, thay đổi hành vi không hiệu quả.
↔ Bao gồm đặt bóng vào dạ dày (gây cảm giác đầy, no và hạn chế ăn), phẫu thuật nối shunt hỗng tràng dạ dày (làm giảm hấp thu thức ăn), khâu nhỏ dạ dày, phẫu thuật lấy mỡ ở bụng.
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.