Định nghĩa hội chứng
Hội chứng hạ đường huyết là tập hợp các triệu chứng và dấu hiệu lâm sàng xuất hiện khi nồng độ glucose trong máu giảm xuống dưới mức bình thường, thường là < 3.9 mmol/L (70 mg/dL), gây ra rối loạn chức năng thần kinh và kích hoạt hệ thần kinh giao cảm.
🗣️ Triệu chứng cơ năng — bệnh nhân than
- Đói cồn cào
- Run tay chân
- Hồi hộp, đánh trống ngực
- Vã mồ hôi
- Lo lắng, bồn chồn
- Tê bì quanh miệng
- Mệt mỏi, yếu ớt
- Đau đầu, chóng mặt
- Nhìn mờ, nhìn đôi
- Lú lẫn, khó tập trung
- Buồn ngủ, thay đổi hành vi (kích động, hung hăng)
- Co giật, mất ý thức (nặng)
🔎 Dấu hiệu thực thể — bác sĩ khám ra
- Da tái, vã mồ hôi lạnh
- Run rẩy toàn thân hoặc chi
- Nhịp tim nhanh, mạch nhanh
- Huyết áp có thể tăng nhẹ ban đầu, sau đó có thể hạ
- Rối loạn tri giác (lú lẫn, mất định hướng, vật vã, hôn mê)
- Co giật toàn thân hoặc cục bộ
- Dấu hiệu thần kinh khu trú thoáng qua (ví dụ: liệt nửa người, liệt dây thần kinh sọ)
- Phản xạ gân xương có thể tăng hoặc giảm
- Đồng tử giãn
🔬 Cận lâm sàng khẳng định
- Đo đường huyết (mao mạch hoặc tĩnh mạch)
- Nồng độ glucose máu < 3.9 mmol/L (70 mg/dL) là tiêu chuẩn chẩn đoán.
- Nghiệm pháp Whipple kinh điển
- 1. Có triệu chứng hạ đường huyết. 2. Nồng độ glucose máu thấp tại thời điểm có triệu chứng. 3. Các triệu chứng cải thiện nhanh chóng sau khi nâng đường huyết.
- Đo nồng độ Insulin, C-peptide, Proinsulin trong máu (khi tìm nguyên nhân, đặc biệt khi hạ đường huyết).
- Xét nghiệm sàng lọc thuốc (sulfonylurea, meglitinide) nếu nghi ngờ.
🩺 Các bệnh gây ra hội chứng — bấm tên để mở bài
- 🩺 Đái tháo đường đang điều trị (quá liều insulin/thuốc uống, bỏ bữa, gắng sức)
- Tiền sử đái tháo đường, đang dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết nhóm sulfonylurea/meglitinide, thay đổi chế độ ăn uống hoặc hoạt động thể lực.
- 🩺 U tụy tiết insulin (Insulinoma)
- Hạ đường huyết tái phát, đặc biệt khi đói hoặc sau gắng sức, tăng nồng độ insulin và C-peptide trong máu khi hạ đường huyết.
- 🩺 Suy vỏ thượng thận nguyên phát (Bệnh Addison)
- Hạ huyết áp, sạm da, mệt mỏi, buồn nôn, nôn, rối loạn điện giải (Na+ thấp, K+ cao).
- 🩺 Suy tuyến yên ⏳
- Triệu chứng suy các tuyến đích khác (ví dụ: suy giáp, suy vỏ thượng thận thứ phát), tiền sử chấn thương sọ não hoặc phẫu thuật vùng yên.
- 🩺 Bệnh gan nặng (xơ gan, suy gan cấp)
- Vàng da, cổ trướng, sao mạch, xét nghiệm chức năng gan bất thường.
- 🩺 Nghiện rượu
- Tiền sử lạm dụng rượu, hạ đường huyết thường xảy ra sau khi uống rượu và không ăn uống đầy đủ.
- 🩺 Hạ đường huyết phản ứng (Reactive hypoglycemia)
- Xảy ra 2-4 giờ sau bữa ăn, thường không nghiêm trọng và tự giới hạn.