Bước 5. Chẩn đoán phân biệt
🔀 Chẩn đoán phân biệt (bấm tên bệnh để mở bài)
Suy giáp thứ phát (Central Hypothyroidism) — TSH bình thường hoặc thấp, T4 tự do thấp. Thường kèm theo các dấu hiệu suy tuyến yên khác. (Khác với suy giáp nguyên phát có TSH tăng cao).
Suy giáp thoáng qua (Transient Hypothyroidism) — Có thể do kháng thể mẹ, tiếp xúc iod quá mức, hoặc thiếu iod nhẹ. Chức năng tuyến giáp thường hồi phục sau vài tuần/tháng. Cần tái đánh giá sau một thời gian điều trị.
Hội chứng bệnh không do tuyến giáp (Non-thyroidal illness) — Xảy ra ở trẻ bệnh nặng. T3 thường thấp, T4 có thể bình thường/thấp nhẹ, TSH bình thường/thấp/tăng nhẹ thoáng qua. Chức năng tuyến giáp trở lại bình thường khi bệnh nền cải thiện.
Thiếu iod đơn thuần (Endemic Goiter without Cretinism) — Có thể có bướu cổ nhưng không có dấu hiệu suy giáp nặng hoặc chậm phát triển trí tuệ rõ rệt. TSH có thể tăng nhẹ, T4 bình thường/giảm nhẹ. Cải thiện với bổ sung iod.
Các nguyên nhân khác gây chậm phát triển hoặc vàng da kéo dài — Loại trừ các bệnh lý thần kinh, chuyển hóa, nhiễm trùng, hoặc bệnh gan mật. Cần các xét nghiệm chuyên biệt cho từng bệnh lý.
📚 Theo Y văn
- Suy giáp thứ phát (Central Hypothyroidism)
- Điểm phân biệt: TSH thường bình thường hoặc thấp, không tăng cao như trong suy giáp nguyên phát. T4 tự do thấp. Thường kèm theo các dấu hiệu suy tuyến yên khác (nếu nguyên nhân tại tuyến yên).
- Nguồn: American Thyroid Association (ATA) Guidelines for the Diagnosis and Management of Thyroid Disease in Children and Adolescents
- Suy giáp thoáng qua (Transient Hypothyroidism)
- Điểm phân biệt: Có thể do kháng thể kháng giáp của mẹ truyền qua nhau thai, tiếp xúc với iod quá mức (thuốc cản quang, sát trùng), hoặc thiếu iod nhẹ. Chức năng tuyến giáp thường hồi phục sau vài tuần đến vài tháng. Cần theo dõi sát và tái đánh giá sau một thời gian điều trị.
- Nguồn: American Academy of Pediatrics (AAP) Clinical Practice Guideline for Screening and Management of Congenital Hypothyroidism
- Hội chứng bệnh không do tuyến giáp (Non-thyroidal illness / Euthyroid sick syndrome)
- Điểm phân biệt: Thường xảy ra ở trẻ bị bệnh nặng không liên quan đến tuyến giáp. T3 thường thấp, T4 có thể bình thường hoặc thấp nhẹ, TSH có thể bình thường, thấp hoặc tăng nhẹ thoáng qua. Chức năng tuyến giáp sẽ trở lại bình thường khi bệnh nền được cải thiện.
- Nguồn: American Thyroid Association (ATA) Guidelines for the Diagnosis and Management of Thyroid Disease in Children and Adolescents
- Thiếu iod đơn thuần (Endemic Goiter without Cretinism)
- Điểm phân biệt: Có thể có bướu cổ nhưng không có các dấu hiệu suy giáp nặng nề hoặc chậm phát triển trí tuệ rõ rệt như bệnh đần. TSH có thể tăng nhẹ, T4 có thể bình thường hoặc giảm nhẹ. Cải thiện với bổ sung iod.
- Nguồn: WHO Guidelines for the Control of Iodine Deficiency Disorders
- Các nguyên nhân khác gây chậm phát triển hoặc vàng da kéo dài
- Điểm phân biệt: Cần loại trừ các bệnh lý thần kinh, chuyển hóa, nhiễm trùng, hoặc bệnh gan mật gây vàng da kéo dài. Các xét nghiệm chuyên biệt cho từng bệnh lý sẽ giúp phân biệt.
- Nguồn: Nelson Textbook of Pediatrics
📖 Nguồn: American Thyroid Association (ATA) Guidelines, American Academy of Pediatrics (AAP) Clinical Practice Guideline, Nelson Textbook of Pediatrics, WHO Guidelines