Bước 10. Điều trị
💊 Điều trị — nhóm theo cơ chế (thuốc cùng nhóm thay thế được nhau)
💊 Liều tham khảo⚠ Cần kiểm tra liều
Liều dưới đây chỉ để học/định hướng — luôn đối chiếu phác đồ hiện hành, cân nặng và chức năng gan–thận trước khi dùng.
⚠ Cần kiểm tra liều — điểm nghi vấn cần đối chiếu lại phác đồ:
- Liều Oxytocin không cụ thể, chỉ ghi 'bổ sung theo Y văn'. Cần bổ sung liều tham khảo hoặc khoảng liều điển hình cho một thuốc quan trọng như Oxytocin để đảm bảo tính đầy đủ và dễ áp dụng của phác đồ.
📚 Bối cảnh: Ngôi mông là một ngôi có khả năng đẻ đường dưới nhưng dễ mắc đầu hậu, do đó cần chẩn đoán sớm, tiên lượng tốt và xử lý thích hợp để giảm nguy cơ tử vong cho thai nhi và tai biến cho mẹ. Vấn đề khó khăn chính là sổ đầu hậu, đòi hỏi theo dõi tích cực, kiên nhẫn và tránh can thiệp không cần thiết để phòng ngừa sa dây rau, duỗi ngược tay hoặc mắc đầu thai nhi. Việc quản lý thai nghén tốt và đánh giá kỹ lưỡng tình trạng mẹ, thai, rau, ối cùng các yếu tố nguy cơ là rất quan trọng để đưa ra quyết định phương pháp sinh phù hợp.
Thuốc tăng co tử cung
⚙ Kích thích co bóp tử cung để thúc đẩy chuyển dạ và hỗ trợ quá trình sổ thai.
💊 Oxytocin
(liều: theo Y văn / kinh nghiệm) · Truyền tĩnh mạch
↔ Sử dụng để tăng cường cơn co tử cung khi cần thiết, theo dõi chặt chẽ đáp ứng của mẹ và thai nhi.
Phẫu thuật
⚙ Lấy thai ra khỏi tử cung qua đường mổ bụng.
↔ Mổ lấy thai được chỉ định khi có các yếu tố không thuận lợi như thai to, con so lớn tuổi, sẹo mổ tử cung, tiền sử đẻ khó, hiếm con, hoặc khi có suy thai, ối vỡ non/sớm, hoặc khi bắt đầu chuyển dạ nếu đã có chỉ định từ trước. Cũng có thể mổ lấy thai khi đủ tháng hoặc khi bắt đầu chuyển dạ nếu tiên lượng đẻ đường dưới khó khăn.
Thủ thuật đỡ đẻ đường dưới
⚙ Hỗ trợ thai sổ qua đường âm đạo theo các phương pháp cụ thể, tùy thuộc vào kiểu ngôi mông.
↔ Ngôi ngược không hoàn toàn kiểu mông: Tránh mọi can thiệp, tôn trọng tiến triển tự nhiên, mông sẽ nong giãn tầng sinh môn và thai sổ dần. Khi xổ gần hết chi dưới thì đỡ mông, nới dây rốn. Khi góc dưới xương bả vai qua âm hộ thì cho xổ tay hay hạ tay.
Ngôi ngược hoàn toàn: Tránh lôi kéo thai. Giữ tầng sinh môn theo phương pháp Tschovianop để ngôi lọt xuống tiểu khung, nong giãn từ từ cổ tử cung, âm đạo và tầng sinh môn. Khi tầng sinh môn nong giãn tốt thì cho xổ mông, đợi mông sổ, khuyến khích sản phụ rặn khi sổ hết chi dưới thì đỡ mông, nới dây rốn khi sổ thân, khi góc dưới xương bả vai qua âm hộ thì cho xổ tay hoặc hạ tay.
Thủ thuật đỡ đầu hậu
⚙ Hỗ trợ đầu thai nhi sổ ra ngoài sau khi thân đã sổ, nhằm tránh mắc đầu hậu.
↔ Áp dụng chung cho cả ngôi mông hoàn toàn và không hoàn toàn. Nếu đầu hậu ra nhanh khi cơn co tốt, sản phụ rặn tốt, tầng sinh môn giãn nở tốt: cắt tầng sinh môn, đỡ đầu hậu nhẹ nhàng theo phương pháp Bracht. Nếu đầu hậu đỡ khó, không đỡ được bằng phương pháp Bracht: áp dụng phương pháp Mauriceau hoặc Forceps đầu hậu.
⚕️ Khuyến cáo BHYT: Khi kê đơn, đối chiếu Danh mục & điều kiện/tỷ lệ thanh toán theo Thông tư 20/2022/TT-BYT (áp dụng cùng TT 37/2024/TT-BYT từ 01/01/2025). Thuốc điều trị đích/miễn dịch/giá cao thường có ĐIỀU KIỆN chi trả — cần kiểm tra trước khi kê.