Định nghĩa hội chứng
Hội chứng cường giáp là tập hợp các triệu chứng và dấu hiệu lâm sàng do tình trạng tăng quá mức hormone tuyến giáp (T3, T4) trong cơ thể, gây tăng chuyển hóa và kích thích hệ thần kinh giao cảm.
🗣️ Triệu chứng cơ năng — bệnh nhân than
- Hồi hộp, đánh trống ngực
- Run tay
- Sụt cân không rõ nguyên nhân dù ăn nhiều
- Ăn nhiều, mau đói
- Không chịu được nóng, ra mồ hôi nhiều
- Mệt mỏi, yếu cơ
- Khó ngủ, mất ngủ
- Dễ cáu gắt, lo âu, căng thẳng
- Tiêu chảy hoặc đi cầu phân lỏng nhiều lần
- Rối loạn kinh nguyệt (ở nữ)
- Giảm ham muốn tình dục
- Khó thở khi gắng sức
🔎 Dấu hiệu thực thể — bác sĩ khám ra
- Toàn thân: Gầy sút, da nóng ẩm, vã mồ hôi, run đầu chi (run tần số cao, biên độ nhỏ)
- Tim mạch: Nhịp tim nhanh (>100 lần/phút), loạn nhịp (rung nhĩ), huyết áp tâm thu tăng, huyết áp tâm trương bình thường hoặc giảm (tăng áp lực mạch), tiếng thổi tâm thu ở mỏm tim
- Tuyến giáp: Tuyến giáp to (bướu cổ), có thể sờ thấy hoặc nhìn thấy, có thể nghe thấy tiếng thổi tâm thu hoặc liên tục trên bướu
- Mắt: Lồi mắt (đặc biệt trong Basedow), dấu hiệu Stellwag (ít chớp mắt), dấu hiệu Von Graefe (mi mắt trên chậm di chuyển khi nhìn xuống), dấu hiệu Dalrymple (co kéo mi trên)
- Thần kinh cơ: Phản xạ gân xương tăng, yếu cơ gốc chi
🔬 Cận lâm sàng khẳng định
- Xét nghiệm hormone tuyến giáp
- TSH giảm (thường < 0.4 mUI/L), FT3 và/hoặc FT4 tăng
- Xét nghiệm khác (hỗ trợ)
- Glucose máu có thể tăng, Cholesterol toàn phần giảm, Men gan có thể tăng
- Siêu âm tuyến giáp
- Đánh giá kích thước, cấu trúc, nhân giáp, độ tưới máu
- Xạ hình tuyến giáp
- Đánh giá chức năng và hình thái các nhân giáp (nhân nóng, nhân lạnh)
🩺 Các bệnh gây ra hội chứng — bấm tên để mở bài
- 🩺 Bệnh Basedow (Graves' disease) ⏳
- Nguyên nhân phổ biến nhất, bệnh tự miễn, có kháng thể kích thích thụ thể TSH (TRAb dương tính). Thường kèm lồi mắt, bướu giáp lan tỏa, phù niêm trước xương chày.
- 🩺 Bướu giáp đa nhân nhiễm độc (Toxic multinodular goiter - Plummer's disease)
- Thường gặp ở người lớn tuổi, có nhiều nhân giáp hoạt động độc lập sản xuất hormone. Không có lồi mắt hay phù niêm.
- 🩺 U tuyến giáp độc (Toxic adenoma)
- Một nhân giáp đơn độc hoạt động quá mức.
- 🩺 Viêm tuyến giáp bán cấp (Subacute thyroiditis - De Quervain's)
- Giai đoạn đầu có cường giáp do phá hủy nang giáp giải phóng hormone, thường kèm đau vùng cổ, sốt, CRP/VS tăng. Sau đó có thể chuyển sang suy giáp.
- 🩺 Cường giáp do thuốc
- Do dùng quá liều hormone giáp ngoại sinh (thyroxine) hoặc thuốc chứa iod (amiodarone).